Đợt bán tháo khiến chỉ số STAR50 quy tụ các doanh nghiệp hàng đầu trong lĩnh vực AI và bán dẫn tại Trung Quốc đại lục giảm 40% trong chưa đầy bốn tháng, thổi bay khoảng 480 tỷ USD vốn hóa thị trường. Diễn biến này là tín hiệu đáng lo ngại, có thể cản trở nỗ lực của Trung Quốc nhằm khuyến khích người dân đưa tiền tiết kiệm vào thị trường chứng khoán để tài trợ cho làn sóng bùng nổ AI.
Chỉ số CSI300 đại diện cho các cổ phiếu bluechip tại Trung Quốc đã giảm khoảng 20% so với mức đỉnh ghi nhận vào tháng 6.
Dong Baozhen, nhà quản lý quỹ tại Bắc Kinh nhận định: "Thị trường chứng khoán đã biến thành một cơn sốt đầu cơ điên cuồng, và giờ đây, bong bóng đó đang vỡ tung”.
Làn sóng sụt giảm diễn ra sau khi cổ phiếu Trung Quốc tăng mạnh hơn nhiều so với các thị trường phương Tây và những thị trường khác tại châu Á. Trong khi đó, cổ phiếu AI của Mỹ mới chỉ chịu tác động nhẹ, dù đã kéo chỉ số Nasdaq giảm 6% so với mức đỉnh kỷ lục thiết lập cách đây ba tuần.
Tại Trung Quốc, không có một tác nhân cụ thể nào được xác định là "ngòi nổ" trực tiếp cho đợt bán tháo này. Tuy nhiên, các nhà phân tích cho rằng sự kết hợp của nhiều yếu tố như mức định giá quá cao, chính sách thuế, cùng với nguy cơ Mỹ hoặc các quốc gia khác cấm sử dụng thiết bị Trung Quốc trong các trung tâm dữ liệu đã góp phần dẫn tới làn sóng sụt giảm.
Theo Goldman Sachs, các cổ phiếu AI hiện chiếm tới 42% tổng giá trị vốn hóa thị trường Trung Quốc và đóng góp 57% vào tổng giá trị giao dịch của các cổ phiếu loại A (niêm yết tại thị trường đại lục) và cổ phiếu loại H (niêm yết tại Hồng Kông).
Cổ phiếu của nhà sản xuất robot Unitree – mã cổ phiếu từng thu hút lượng đặt mua từ các nhà đầu tư cá nhân cao gấp 8.000 lần số lượng chào bán – đã giảm một nửa giá trị kể từ ngày chào sàn vào tháng 8/2026. Tương tự, nhà sản xuất chip CXMT cũng đã mất hơn 25% giá trị trong tháng qua.
Các nhà sản xuất chip khác là MetaX Integrated Circuits và Moore Threads Technology – những cái tên từng tăng vọt lần lượt 700% và 400% trong phiên chào sàn năm ngoái – cũng đã mất một nửa giá trị kể từ tháng 7.
Dù đã giảm so với mức đỉnh gần 250 lần, chỉ số STAR50 vẫn đang giao dịch ở mức P/E khoảng 100 lần lợi nhuận 12 tháng gần nhất. So với mức P/E khoảng 30 lần của Nasdaq 100, các nhà đầu tư lo ngại đợt bán tháo cổ phiếu Trung Quốc có thể còn kéo dài trước khi thị trường phục hồi.
Hong Hao, đối tác quản lý kiêm giám đốc đầu tư tại Lotus Asset Management nhận định: "Những gì đang diễn ra sẽ đặt dấu chấm hết cho kế hoạch niêm yết của nhiều công ty".
Bong bóng vỡ
Cơn sốt đầu tư cùng những hệ lụy sau đó trái ngược với nỗ lực của các cơ quan chức năng Trung Quốc nhằm cải thiện tỷ suất sinh lời và giảm biến động thị trường thông qua việc siết chặt hoạt động sử dụng đòn bẩy và giao dịch tần suất cao. Các nhà đầu tư được nhà nước hậu thuẫn đã bán cổ phiếu khi thị trường tăng điểm để kiềm chế đà tăng.
Theo thông tin trên website của Ủy ban Quản lý Chứng khoán Trung Quốc (CSRC), Chủ tịch CSRC Wu Qing đã gặp các thành viên thị trường vào đầu tháng để lắng nghe đề xuất cải thiện thị trường vốn. Một số người trong giới đầu tư cho rằng cơn sốt cổ phiếu vừa qua đã gây ra những tác động tiêu cực đối với cấu trúc thị trường.
Leo Wang, đối tác tại quỹ đầu tư Qianchuang Capital nhận định: "Việc quá chú trọng vào tỷ trọng của các công ty công nghệ xét theo giá trị vốn hóa trong các chỉ số chính đã dẫn đến sự sai lệch, thậm chí là biến dạng trong hành vi của dòng vốn…Điều này tạo ra một bong bóng nghiêm trọng ở một số lĩnh vực nhất định, đồng thời rút cạn nguồn lực từ các lĩnh vực khác".
Trong khi đó, một số ý kiến lại cho rằng đợt bán tháo này vẫn mang ý nghĩa theo hướng tích cực, điều này không có gì đáng ngạc nhiên và cũng không gây hại cho các cải cách thị trường được thiết kế cho mục tiêu dài hạn và đã góp phần thúc đẩy lợi nhuận trong những năm gần đây.
Theo nghiên cứu từ HSBC, dù đã bán ra trong ba tháng qua, các quỹ đầu tư tại châu Á nhìn chung vẫn duy trì tỷ trọng phân bổ vào Trung Quốc cao hơn mức trung bình.
Tuy nhiên, tại thị trường Trung Quốc đại lục, nhiều người vẫn đang hướng sự chú ý sang các lĩnh vực khác hoặc chờ đợi mức định giá thấp hơn nữa trước khi quyết định giải ngân.
"Giống như tất cả các nhà sản xuất khác tại Trung Quốc, các công ty sản xuất chip và cung ứng giải pháp AI cuối cùng cũng sẽ rơi vào một cuộc chiến về giá…Không có ngoại lệ nào cả. Mọi bong bóng rồi cũng sẽ đến lúc vỡ", Wang Zhuo, nhà quản lý quỹ kiêm đối tác tại Shanghai Zhuozhu Investment Management nhận định.