Khẩu vị của quỹ ngoại
Đại hội cổ đông Công ty cổ phần Đầu tư Thế giới di động (MWG) diễn ra vào chiều cuối tuần vẫn thu hút sự tham dự của đông đảo nhà đầu tư và giới truyền thông. Nhiều câu hỏi xoay quanh hoạt động kinh doanh, môi trường kinh doanh và khả năng đạt kế hoạch của MWG được các cổ đông chất vấn lãnh đạo doanh nghiệp.
Trong đó, ngoài chất lượng lợi nhuận của doanh nghiệp thì vấn đề quản trị công ty - trọng điểm là đảm bảo lợi ích cổ đông, được đại diện Dragon Capital nêu ra tại đại hội. Cụ thể, kế hoạch phân phối lợi nhuận 2025, với phương án chia cổ tức bằng tiền mặt tỷ lệ 20% (1 cổ phiếu nhận 2.000 đồng), tổng số tiền dự chi 3.000 tỷ đồng, được doanh nghiệp chốt thành 2 đợt, vào quý III và IV/2026, mỗi đợt chi trả 1.000 đồng/cổ phiếu.
Đại diện Dragon Capital đánh giá cao ở góc độ quản trị công ty của MWG là việc ghi nhận, lắng nghe và có hành động cụ thể trước các ý kiến của cổ đông về vấn đề ESOP (để nhận ESOP của MWG thì đi kèm điều kiện giá cổ phiếu MWG tăng cao hơn 5% so với VN-Index, phản ánh sự hài hòa giữa lợi ích cổ đông và đội ngũ lãnh đạo). Đây là điều tốt và Dragon hy vọng MWG có thể tiếp tục duy trì.
Nhưng vị đại diện này cũng thắc mắc, vì sao MWG không mua cổ phiếu quỹ như năm trước mà lại chia cổ tức tiền mặt, trong khi phương án này đã chứng minh được hiệu quả, mang lại giá trị cho cổ đông và áp dụng nhiều ở các thị trường tài chính phát triển. Qua đó, vị này cũng đặt câu hỏi cho thành viên Hội đồng quản trị độc lập MWG về các vai trò của mình trong việc đảm bảo tối đa lợi ích của cổ đông.
Ông Nguyễn Đức Tài, Chủ tịch Hội đồng quản trị MWG cho biết, có 3 cách chính để sử dụng lợi nhuận nhằm gia tăng giá trị cho cổ đông: thứ nhất, mua lại cổ phiếu quỹ để tăng tỷ lệ sở hữu; thứ hai, chi trả cổ tức bằng tiền mặt và thứ ba là phát hành cổ phiếu thưởng. Việc lựa chọn phương án nào phụ thuộc vào từng thời điểm và điều kiện cụ thể. Ví dụ, nếu một công ty chuẩn bị niêm yết với lượng cổ phiếu lưu hành thấp, việc phát hành thêm cổ phiếu có thể giúp tăng thanh khoản. Ngược lại, mua lại cổ phiếu quỹ trong trường hợp đó có thể gây tác động tiêu cực. Do đó, tùy theo tình trạng đánh giá của ban quản trị, công ty sẽ đưa ra phương án phù hợp. Năm nay, Hội đồng quản trị MWG đã đánh giá và chọn hình thức chia cổ tức bằng tiền mặt. “Cổ tức tiền mặt vẫn là thứ được cổ đông quan tâm”, ông Tài nói.
Tại đại hội cổ đông của HDBank, quỹ đầu tư DEG thuộc Ngân hàng Tái thiết CHLB Đức cho biết đã đầu tư vào ngân hàng này từ năm 2020. Theo vị này, theo dõi phát triển của HDBank, quỹ này nhìn thấy ngân hàng có tầm nhìn chiến lược rõ ràng, lãnh đạo mạnh mẽ, tiếp tục phát triển trong đà tăng trưởng chung của Việt Nam.
“Những ngân hàng thành công trong tương lai không chỉ có lợi nhuận và còn quản trị tốt và tăng cường phát triển bền vững. Chúng tôi tin tưởng vào định hướng của HDBank và sẽ tăng cường hợp tác với Ngân hàng”, đại diện quỹ DEG nêu quan điểm.
Đại diện một cổ đông nước ngoài khác chia sẻ lý do đầu tư vào HDBank từ năm 2021 vì tin tưởng mạnh mẽ cam kết ESG, nhìn thấy sự tiến bộ của Ngân hàng, mở rộng mạng lưới về vật lý và kênh kỹ thuật số.
Từ diễn biến tại các kỳ đại hội cổ đông gần đây, cũng như trong các cuộc trao đổi giữa quỹ đầu tư, có thể thấy rõ một điểm chung trong cách tiếp cận của các nhà đầu tư chuyên nghiệp và quỹ đầu tư: tiêu chí đánh giá doanh nghiệp không còn dừng lại ở tăng trưởng lợi nhuận, mà bao gồm các yếu tố nền tảng mang tính cấu trúc dài hạn.
Vấn đề được quỹ ngoại quan tâm hàng đầu là quản trị công ty, đặc biệt là mức độ đảm bảo lợi ích cổ đông. Song song đó, cách thức phân bổ vốn trở thành một tiêu chí then chốt. Các quỹ không chỉ quan tâm doanh nghiệp có lợi nhuận bao nhiêu, mà quan trọng hơn là sử dụng lợi nhuận như thế nào - chia cổ tức, mua cổ phiếu quỹ hay tái đầu tư - và liệu các quyết định này có tối ưu hóa giá trị dài hạn cho cổ đông hay không. Sự nhất quán và logic trong các quyết định tài chính, vì vậy, được soi kỹ không kém kết quả kinh doanh.
Việc căn chỉnh lợi ích giữa ban lãnh đạo và cổ đông, như các chương trình ESOP, nếu được thiết kế gắn với hiệu suất thị trường và kết quả kinh doanh, sẽ được nhìn nhận tích cực. Ngược lại, nếu thiếu điều kiện ràng buộc rõ ràng, đây có thể trở thành điểm trừ trong mắt nhà đầu tư tổ chức. MWG là ví dụ minh hoạ rõ nét.
Ở góc độ rộng hơn, các quỹ cũng đánh giá cao những doanh nghiệp có tăng trưởng đi kèm chất lượng và tính bền vững. Các yếu tố ESG (môi trường, xã hội, quản trị), năng lực điều hành, khả năng thích ứng với môi trường kinh doanh phức tạp và đóng góp cho tài chính toàn diện cũng ngày càng trở thành tiêu chí quan trọng trong quyết định đầu tư.
Nâng chất quản trị, chìa khóa hút vốn ngoại
Quan điểm được ông David Rabinowitz, Giám đốc Phân tích Chỉ số Toàn cầu và Cấu trúc Thị trường Châu Á - Thái Bình Dương, UBS chia sẻ tại sự kiện Gateway to Vietnam với chủ đề “FTSE INCLUSION - Những thay đổi cấu trúc và cơ hội đầu tư” do SSI tổ chức, Việt Nam đang có nhiều chính sách để thị trường minh bạch hơn và thúc đẩy sự tham gia của nhà đầu tư tổ chức.
“Sớm hay muộn, cơ cấu nhà đầu tư trên thị trường cũng sẽ thay đổi, với sự tham gia nhiều hơn của nhà đầu tư tổ chức quốc tế. Các công bố gần đây của FTSE sẽ góp phần thu hút dòng vốn này”, ông David Rabinowitz nói.
Tuy vậy, quay trở lại thực tế thị trường, vấn đề đa dạng hàng hoá chất lượng vẫn là điểm cần cải thiện. Đầu năm 2026, Chính phủ ban hành kế hoạch cơ cấu lại vốn nhà nước tại 20 tập đoàn và tổng công ty lớn, trong đó có nhiều cái tên quen thuộc: PVN, EVN, Viettel, Agribank, Petrolimex, SCIC. Nghị định 57/2026/NĐ-CP được xem là tín hiệu tích cực cho việc cải thiện nguồn cung hàng hóa chất lượng trên thị trường, nhưng từ tín hiệu đến thực thi là một khoảng cách.
Thị trường chứng khoán Việt Nam đã có 25 năm phát triển. Câu chuyện thiếu hàng hóa chất lượng đã được đề cập trong hàng thập kỷ qua. Nâng hạng FTSE mở ra một cánh cửa mới nhưng cũng đặt ra áp lực mới: Nếu hàng hóa không cải thiện đủ nhanh, dòng vốn thụ động từ FTSE vào rồi sẽ ra, các dòng vốn chủ động có thể không có nhiều lựa chọn để giải ngân vì vấn đề đa dạng và chất lượng hàng hoá - thì diễn biến này không để lại nhiều giá trị lâu dài cho thị trường.