Rõ ràng, chi phí vốn của doanh nghiệp Việt Nam đang khá cao do trong cơ cấu vốn đang phụ thuộc vào tín dụng. Theo ông Minh, bài toán đặt ra cho câu chuyện dài hạn là làm sao giảm được chi phí vốn càng thấp thì doanh nghiệp sẽ càng hưởng lợi.
Tuy nhiên, vấn đề xếp hạng tín nhiệm đang trở thành rào cản lớn khi tiếp cận nguồn vốn quốc tế bởi doanh nghiệp Việt Nam luôn bị cap trần (mức trần giới hạn). Cơ chế này có thể hiểu tương tự như hoạt động cho vay margin trên thị trường đối với các cổ phiếu.
Một doanh nghiệp dù được đánh giá có năng lực tài chính và an toàn trên thị trường, ví dụ như Vinamilk đang được xếp hạng nội địa đạt mức tuyệt đối AAA, nhưng cũng không thể vượt qua mức tín nhiệm của quốc gia (vốn đang ở mức BB+). Khi chạm trần quốc gia, xếp hạng của doanh nghiệp buộc phải điều chỉnh giảm theo. Vì vậy, khi tiếp cận các tổ chức tài chính lớn nước ngoài, các doanh nghiệp đầu ngành của Việt Nam vẫn bị từ chối cho vay do không thỏa mãn các điều kiện khắt khe về xếp hạng tín nhiệm quốc tế.
Với thực trạng đó, ông Minh cho rằng, Chính phủ cần tăng được mức xếp hạng tín nhiệm của quốc gia và các doanh nghiệp Việt Nam trong giai đoạn tới. Đây là bài toán cấp thiết, không chỉ giải quyết bài toán về vốn cho doanh nghiệp mà ngay cả bản thân ngân hàng.
Trong 2 năm trước, khi nguồn vốn trong nước rẻ thì hầu hết các ngân hàng chỉ tập trung huy động vốn sẵn có trong nước. Đến nay, khi chi phí huy động vốn trong nước tăng cao và tiệm cận gần như tương đương với chi phí vốn nước ngoài, thì các ngân hàng bắt đầu dịch chuyển sang phương án phát hành trái phiếu ra thị trường quốc tế để tìm kiếm nguồn vốn trung và dài hạn.
Ngoài ra, một chiến lược mà hiện các doanh nghiệp đang triển khai, đó là ESG. Tuy nhiên, ông Minh nhận định, hiện nay vẫn chưa có vạch hướng rõ ràng và xuyên suốt về ESG, nên dòng vốn huy động từ ESG rất khó.
Các thương vụ ESG chủ yếu vẫn dừng lại ở hình thức phát hành riêng lẻ, bản chất là một cấu trúc về kỹ thuật, chỉ tập trung thỏa thuận về mặt lãi suất với một vài nhà đầu tư chỉ định, mà chưa phải là sự huy động dòng vốn thực ESG.
Các tổ chức tài chính lớn như Ngân hàng Thế giới (World Bank), Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) hay Công ty Tài chính Quốc tế (IFC) luôn sẵn sàng cấp các nguồn vốn ESG với chi phí thấp. Tuy nhiên, các doanh nghiệp Việt Nam phải tăng niềm tin và làm rõ các định hướng theo các tiêu chuẩn của các tổ chức này.
Đánh giá về triển vọng nhóm ngành, ông Minh cho rằng lĩnh vực năng lượng có cơ hội lớn. “Chúng ta đang đặt tăng trưởng mục tiêu mức cao. Năng lượng là cốt lõi trong giai đoạn tới và tôi nghĩ rằng đây là lĩnh vực rất cần vốn”, ông Minh nói.
Thứ hai là lĩnh vực chip bán dẫn. Dù làn sóng dịch chuyển chuỗi cung ứng công nghệ toàn cầu đang mở ra cơ hội lớn, vị thế của ngành bán dẫn Việt Nam trên thị trường vốn vẫn còn rất mờ nhạt. Các ông lớn công nghệ nội địa như FPT hay CMC đã có những bước đi ban đầu, nhưng tỷ trọng đóng góp thực tế vào chuỗi giá trị chip bán dẫn toàn cầu gần như chưa đáng kể.
Hiện nay, các quốc gia đang có xu hướng cởi mở hơn trong việc chuyển giao công nghệ. Đặc biệt, Trung Quốc - cường quốc đang phát triển rất mạnh về bán dẫn - dù chính phủ nước này đang siết chặt dần việc quản lý công nghệ, nhưng độ mở thị trường tổng thể vẫn là cơ hội lớn để doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận và hấp thụ.
Tuy nhiên, khó khăn lớn nhất khiến dòng vốn đại chúng chưa thể đổ vào ngành chip bán dẫn là vấn đề lên sàn chứng khoán bởi những điều kiện khắt khe về mặt kỹ thuật như yêu cầu tối thiểu 3 năm hoạt động, 2 năm có lãi và các tiêu chuẩn nghiêm ngặt khác.
