Ông Lee Ark Boon chia sẻ tại VIPF 2026 (Ảnh: Lê Toàn).
Từ “Why Vietnam?” đến “Why not Vietnam?”
Trình bày tại Diễn đàn Bất động sản công nghiệp Việt Nam (VIPF) lần thứ 6 - năm 2026, ông Lee Ark Boon, CEO Sembcorp Development, đồng Chủ tịch VSIP Group đặt vấn đề: “Vì sao Việt Nam? Vì sao đầu tư tại đây? Vì sao sản xuất tại đây?”.
30 năm trước, Sembcorp xây dựng Khu công nghiệp Việt Nam - Singapore đầu tiên tại Bình Dương với tên gọi VSIP. Đến nay, với 30 VSIP trên cả nước, doanh nghiệp đã trực tiếp chứng kiến quá trình chuyển đổi của Việt Nam.
Từ một cơ sở sản xuất có sức cạnh tranh trở thành một nền tảng cho các ngành công nghiệp có giá trị gia tăng cao hơn và các dịch vụ hiện đại.
“Vì vậy, thay vì hỏi ‘Tại sao Việt Nam?’, chúng ta hãy hỏi ‘Tại sao không phải Việt Nam?’”, ông Lee Ark Boon nói.
Theo ông, Việt Nam có thể hướng tới trở thành điểm đến hấp dẫn cho sản xuất tiên tiến và một trung tâm dẫn đầu về hạ tầng số. Đồng thời xây dựng một thế hệ hệ sinh thái công nghiệp mới, nơi công nghệ, tính bền vững, con người và đổi mới sáng tạo hội tụ.
Ba động lực đang tái định hình nền kinh tế toàn cầu
Ông Lee Ark Boon chỉ ra, ba động lực đang cùng nhau tái định hình nền kinh tế toàn cầu gồm tái cấu trúc chuỗi cung ứng, trí tuệ nhân tạo (AI) và khả năng chống chịu về năng lượng. Những thay đổi này không chỉ tác động đến các quốc gia và nhà đầu tư, mà còn thay đổi những gì các nhà phát triển cần xây dựng để duy trì năng lực cạnh tranh.
Động lực đầu tiên là sự tái cấu trúc chuỗi cung ứng. Sau đại dịch Covid-19, nhiều doanh nghiệp theo đuổi chiến lược China+1 nhằm đa dạng hóa hoạt động sản xuất. Tuy nhiên, theo ông Lee Ark Boon, đa dạng hóa dễ nói hơn làm.
“Nhà máy có thể được xây dựng. Nhưng các hệ sinh thái không thể được sao chép chỉ sau một đêm”, ông nói.
Theo đó, chuỗi cung ứng không dịch chuyển chỉ vì chi phí thấp hơn mà dịch chuyển tới những nơi có năng lực. Năng lực này chỉ có thể phát triển mạnh trong những hệ sinh thái vững chắc.
Động lực thứ hai là AI. Thế giới đang vượt qua Industry 4.0 để bước vào kỷ nguyên AI tác nhân. AI đang tạo ra những bước tiến lớn về năng suất, nhưng đồng thời cũng tạo ra nhu cầu chưa từng có về điện, nước, hạ tầng và kết nối.
“Những quốc gia thành công sẽ không chỉ đơn thuần ứng dụng AI. Họ sẽ xây dựng những hệ sinh thái tạo điều kiện cho AI phát triển”, ông nhận định.
Động lực thứ ba là khả năng chống chịu về năng lượng. Chi phí năng lượng cao hơn đang tạo thêm tính cấp thiết cho việc nâng cao hiệu quả và phát triển bền vững. Các nhà đầu tư không chỉ đặt câu hỏi liệu tăng trưởng có thể được tạo ra một cách bền vững hay không, mà còn quan tâm đến chi phí để thực hiện điều đó.
Trong bối cảnh này, ông Lee Ark Boon cho rằng năng lực cạnh tranh ngày càng phụ thuộc vào sức mạnh của hệ sinh thái. Vì vậy, các khu công nghiệp sinh thái sẽ tiếp tục có tầm quan trọng chiến lược ngày càng lớn.
Những chuyển dịch toàn cầu này đã bắt đầu thể hiện trong dòng vốn đầu tư tại Việt Nam.
Trong 8 tháng đầu năm, kim ngạch xuất khẩu điện tử của Việt Nam đã vượt 100 tỷ USD, chiếm tỷ trọng lớn nhất trong tổng kim ngạch xuất khẩu. Trong lĩnh vực bán dẫn, hơn 170 dự án có vốn đầu tư nước ngoài đã được triển khai, với tổng vốn cam kết gần 12 tỷ USD.
Cùng với đó, khi AI đang chuyển đổi các ngành công nghiệp, công suất trung tâm dữ liệu của Việt Nam được dự báo gần như tăng gấp đôi vào năm 2030, được thúc đẩy bởi làn sóng đầu tư mới vào hạ tầng số.
“Đó là những tín hiệu cho thấy Việt Nam đang trở thành nền tảng cho thế hệ hoạt động công nghiệp tiếp theo của thế giới”, ông Lee Ark Boon nói.
Khu công nghiệp không chỉ là vị trí, lao động và hạ tầng
Khi các ngành công nghiệp dịch chuyển lên những nấc thang cao hơn trong chuỗi giá trị, kỳ vọng của nhà đầu tư cũng thay đổi. Theo ông Lee Ark Boon, vị trí, lao động và hạ tầng vẫn quan trọng, nhưng những yếu tố này không còn đủ.
Các nhà sản xuất hàng đầu hiện muốn có những hệ sinh thái giúp nâng cao hiệu quả, tăng cường khả năng chống chịu và hỗ trợ đạt các mục tiêu phát triển bền vững.
Từ thực tế này, Sembcorp áp dụng cách tiếp cận có kỷ luật: thiết kế, xây dựng và đo lường. Theo ông, tính bền vững cần được thiết kế ngay từ đầu; các hệ thống hỗ trợ tăng trưởng carbon thấp cần được xây dựng; đồng thời kết quả phải được đo lường để biến các mục tiêu thành hiệu quả thực tế.
Sembcorp gọi cách tiếp cận này là CORE - Carbon Optimised Ready Ecosystem (Hệ sinh thái sẵn sàng, tối ưu hóa carbon), kết nối năng lượng, tài nguyên, hạ tầng và hoạt động công nghiệp. Cách tiếp cận này cho phép tính bền vững được thiết kế, xây dựng và đo lường như một phần của hiệu quả hoạt động công nghiệp.
Ông dẫn hai ví dụ tại Việt Nam. Thứ nhất, Sembcorp đã đạt chứng nhận phê duyệt LEED Volume Prototype, lần đầu tiên tại Việt Nam. Đây là khuôn khổ có thể nhân rộng cho các công trình công nghiệp xanh và hiện được áp dụng tại tất cả Logistics Parks và Integrated Hubs của Sembcorp, giúp các khách thuê được hưởng những tính năng phát triển bền vững nhất quán tại các không gian công nghiệp.
Thứ hai, tại VSIP Hải Phòng, doanh nghiệp đã đạt chứng nhận trung hòa carbon theo tiêu chuẩn ISO, được xác minh độc lập, trở thành khu công nghiệp đầu tiên tại Việt Nam đạt chứng nhận này.
Theo ông Lee Ark Boon, phát triển bền vững là một hành trình, không phải một đích đến. Điều này đòi hỏi phải hiểu lượng phát thải, xây dựng đúng hệ thống và đo lường tiến độ. Khi thực hiện tốt, phát triển bền vững trở thành một phần của hiệu quả hoạt động công nghiệp, và hiệu quả hoạt động công nghiệp tạo ra giá trị.
Các khu công nghiệp sinh thái có khả năng thu hút dòng vốn đầu tư có giá trị cao hơn, hỗ trợ sản xuất tiên tiến, tăng cường khả năng chống chịu và nâng cao năng lực cạnh tranh.
Tuy nhiên, để đạt được quy mô lớn cần nhiều hơn một yếu tố, đó là sự phối hợp giữa tín hiệu chính sách rõ ràng từ Chính phủ, nguồn vốn dài hạn từ các nhà đầu tư, năng lực triển khai từ các nhà phát triển và cam kết về nhu cầu từ các khách thuê.
“Các khu công nghiệp sinh thái bền vững là một yếu tố then chốt trong năng lực cạnh tranh của một quốc gia”, ông Lee Ark Boon nhấn mạnh.
Từ hệ sinh thái công nghiệp đến hệ sinh thái cho con người và AI
Theo ông Lee Ark Boon, năng lực cạnh tranh không chỉ được xây dựng trên nền tảng hạ tầng bền vững mà còn phụ thuộc vào những con người tạo nên tăng trưởng.
Các doanh nghiệp ngày càng cạnh tranh để thu hút nhân tài cũng nhiều như cạnh tranh để thu hút nguồn vốn. Vì vậy, hệ sinh thái công nghiệp cần tạo ra môi trường nơi con người có thể sống, làm việc, học tập và vui chơi.
Trong hơn 30 năm, các dự án VSIP đã phát triển vượt ra ngoài mô hình khu công nghiệp truyền thống. Mô hình này hiện kết hợp không gian công nghiệp với nhà ở, thương mại, giáo dục và cộng đồng.
Tại VSIP Bắc Ninh, nhà ở xã hội mang đến các lựa chọn sinh sống với mức chi phí phải chăng hơn cho lực lượng lao động phục vụ tăng trưởng công nghiệp. Các khu đô thị tích hợp cũng cần bao gồm trường học, y tế, bán lẻ, vui chơi giải trí và những tiện ích phục vụ cuộc sống hằng ngày.
“Những hệ sinh thái công nghiệp mạnh nhất tạo ra giá trị không chỉ cho doanh nghiệp mà còn cho người lao động, gia đình và cộng đồng”, ông nói.
Bên cạnh chất lượng cuộc sống, một hệ sinh thái có sức cạnh tranh cũng phải tạo điều kiện cho đổi mới sáng tạo. Khi đó, nhu cầu về hạ tầng tích hợp thể hiện rõ trong lĩnh vực AI.
Khi nhu cầu AI tăng lên, công suất trung tâm dữ liệu của Việt Nam được dự báo gần như tăng gấp đôi vào năm 2030. Điều này sẽ kiểm chứng không chỉ hạ tầng số của Việt Nam mà cả sức mạnh của hệ sinh thái rộng lớn hơn hỗ trợ hạ tầng đó.
Các ngành sản xuất tiên tiến như bán dẫn cũng có những yêu cầu tương tự. Sembcorp đang chuẩn bị cho quá trình chuyển đổi này bằng cách đầu tư vào hạ tầng số. Đầu năm nay, doanh nghiệp được phê duyệt một khu tổ hợp trung tâm dữ liệu quy mô hyperscale, sẵn sàng cho AI tại Khu Công nghệ cao TP.HCM.
“Hạ tầng công nghiệp và hạ tầng số đang hội tụ. Những địa điểm cung cấp được cả hai yếu tố này sẽ đón nhận làn sóng đầu tư tiếp theo”, ông Lee Ark Boon nhận định.
Theo CEO Sembcorp Development, cơ hội của Việt Nam đã rất rõ ràng, nhưng câu hỏi đặt ra là liệu Việt Nam có thể nắm bắt cơ hội đó hay không.
Những cải cách gần đây cho thấy quyết tâm củng cố năng lực cạnh tranh, nâng cao hiệu quả thực thi và mở ra những động lực tăng trưởng mới. Tuy nhiên, theo ông, thách thức tiếp theo nằm ở khâu thực thi.
Để chuyển chính sách thành những nền tảng có khả năng thu hút đầu tư và đưa các dự án thí điểm thành quy mô quốc gia, ông Lee Ark Boon cho rằng Việt Nam cần ba năng lực: thích ứng nhanh hơn, tích hợp tốt hơn và tạo điều kiện để mở rộng quy mô.
Do đó, Việt Nam đang hội tụ nhiều lợi thế gồm năng lực công nghiệp, động lực chính sách, niềm tin của nhà đầu tư, lực lượng lao động trẻ và ngày càng có kỹ năng, cùng khát vọng phát triển.
“Chương tiếp theo không phải là câu chuyện trở thành một điểm đến sản xuất lớn hơn, mà là trở thành một điểm đến tạo dựng giá trị”, ông Lee Ark Boon khẳng định.
