Định hướng trở thành trung tâm năng lượng của vùng
UBND TP. Cần Thơ cho biết, theo Quy hoạch điện VIII, Thành phố có 57 dự án nguồn điện với tổng công suất 12.192,7 MW. Trong đó, đã vận hành 16 nhà máy với tổng công suất khoảng 2.504,5 MW gồm 3 nhà máy nhiệt điện 2.048 MW, 8 nhà máy điện gió 382 MW, 2 nhà máy điện sinh khối 32 MW, 2 nhà máy điện rác 13,5 MW và 1 nhà máy điện mặt trời 29 MW.
Cùng với đó, có 9 dự án đang thi công với tổng công suất 5.092,5 MW; đã cấp chủ trương đầu tư 14 dự án, với tổng công suất 3.083,8 MW. Còn 18 dự án chưa có nhà đầu tư đang thực hiện lựa chọn nhà đầu tư với tổng công suất 1512 MW.
Tính đến nay, tổng công suất nguồn điện đã vận hành thương mại và các dự án đã được cấp chủ trương đầu tư đạt 10.680,7 MW, tương đương 87,6% tổng công suất quy hoạch được giao (12.192,7 MW). Nhiều dự án trọng điểm được triển khai đúng tiến độ, tiêu biểu như Nhà máy Nhiệt điện Sông Hậu I (1.200 MW); nhiều dự án công suất lớn đã khởi công, thi công như Nhà máy Nhiệt điện Long Phú I (1.200 MW) và Chuỗi khí - điện Lô B - Ô Môn đang được tập trung triển khai quyết liệt.
Việc triển khai các dự án nguồn điện nêu trên có ý nghĩa quan trọng, không chỉ bảo đảm nhu cầu cung cấp điện mà còn góp phần khai thác tiềm năng, lợi thế của thành phố, thu hút đầu tư, phát triển công nghiệp và tạo dư địa cho mục tiêu tăng trưởng kinh tế ở mức cao trong giai đoạn tới. Đây là nền tảng quan trọng để khai thác hiệu quả tiềm năng năng lượng, thu hút đầu tư và từng bước xây dựng Cần Thơ trở thành trung tâm năng lượng của vùng Đồng bằng sông Cửu Long.
Còn nhiều vướng mắc
Tuy nhiên, theo UBND TP. Cần Thơ, bên cạnh những kết quả đạt được, quá trình triển khai Quy hoạch điện VIII điều chỉnh trên địa bàn thành phố vẫn còn một số khó khăn, vướng mắc cần được Bộ Công thương và các bộ, ngành Trung ương quan tâm tháo gỡ, cụ thể: Một số dự án nguồn điện trọng điểm còn chậm tiến độ, có nguy cơ không đảm bảo tiến độ theo Quy hoạch được duyệt như Nhà máy Nhiệt điện Ô Môn II, Nhà máy Nhiệt điện Sông Hậu II.
Tiến độ đầu tư các công trình nguồn điện, lưới điện truyền tải 500 kV và 220 kV còn chậm, chưa đồng bộ với tiến độ phát triển các dự án nguồn điện, ảnh hưởng đến tiến độ dự án...
UBND TP. Cần Thơ cho rằng, các vướng mắc nêu trên do nhiều nguyên nhân như: công tác đàm phán hợp đồng mua bán điện, mua bán khí và thu xếp vốn của nhà đầu tư chưa đạt (Nhà máy Nhiệt điện Ô Môn II); các thủ tục pháp lý liên quan xử lý các nội dung Hợp đồng BOT (Nhà máy Nhiệt điện Sông Hậu II) làm ảnh hưởng tiến độ triển khai các dự án trọng điểm.
Một số quy định về đầu tư, đấu thầu, đất đai và điện lực từng lúc còn vướng mắc, chồng chéo làm kéo dài thời gian lựa chọn nhà đầu tư, đấu thầu dự án.
Công tác giải phóng mặt bằng còn chậm, phải qua nhiều xã phường, địa phương, đặc biệt là đường dây và trạm biến áp. Đối với công tác bồi thường, hỗ trợ hành lang bảo vệ an toàn cột điện điện gió gặp nhiều khó khăn do chưa có quy định, hướng dẫn cụ thể (trước khi Nghị định số 62/2025/NĐ-CP của Chính phủ có hiệu lực).
Ngoài ra, năng lực tài chính, khả năng huy động nguồn lực và tổ chức thực hiện của một số chủ đầu tư còn hạn chế, dẫn đến tiến độ chuẩn bị đầu tư và triển khai thi công một số dự án chưa đáp ứng yêu cầu theo quy hoạch.
Bổ sung vào quy hoạch 19 dự án nguồn điện
Để đẩy nhanh tiến độ các dự án nguồn điện và lưới điện trên địa bàn thành phố, UBND TP. Cần Thơ kiến nghị Bộ Công thương chủ trì sớm tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc đối với Nhà máy Nhiệt điện Ô Môn II và Nhà máy Nhiệt điện Sông Hậu II để dự án tiếp tục triển khai.
Quan tâm xem xét, điều chỉnh, bổ sung các dự án nguồn điện vào quy hoạch theo đề xuất của UBND thành phố; trong đó nổi bật là bổ sung mới 2 dự án nhiệt điện công suất 2.500 MW; 3 dự án điện gió gần bờ và trên bờ với tổng công suất 475 MW, giai đoạn thực hiện 2026-2030; 8 dự án điện gió ngoài khơi, tổng công suất 30.000 MW (trong đó, giai đoạn 2026 - 2030 là 11.200 MW, giai đoạn từ 2031 - 2035 là 18.800 MW); 6 dự án điện mặt trời với tổng công suất 9.200 MW giai đoạn đến năm 2035.
UBND TP. Cần Thơ cũng kiến nghị Bộ Công thương chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành có liên quan xây dựng cơ chế khuyến khích doanh nghiệp tư nhân đầu tư sản xuất các thiết bị điện gió, góp phần tự chủ thiết bị, nâng cao năng lực sản xuất trong nước và tham gia xây dựng các đường truyền tải, tạo hiệu quả của dự án.
Trong đó, thiết lập các cơ chế ưu đãi đặc thù (về thuế quan, đất đai, tín dụng) nhằm khuyến khích các tập đoàn kinh tế tư nhân đầu tư nhà máy sản xuất thiết bị phụ trợ, linh kiện điện gió, tấm pin năng lượng; hướng tới mục tiêu nâng cao tỷ lệ nội địa hóa, tự chủ công nghệ và phát triển khu vực Đồng bằng sông Cửu Long trở thành trung tâm công nghiệp năng lượng xanh của cả nước.
Bên cạnh đó, quan tâm hỗ trợ TP. Cần Thơ nghiên cứu, xây dựng Đề án thành lập Trung tâm năng lượng và công nghiệp sinh thái TP. Cần Thơ.
Về phát triển lưới điện truyền tải, UBND TP. Cần Thơ kiến nghị Tập đoàn Điện lực Việt Nam triển khai đầu tư các công trình đường dây 500 kV, 220 kV đồng bộ với các dự án nguồn điện nhằm bảo đảm giải tỏa công suất các dự án nguồn điện.