Các tiêu chí chọn cổ phiếu khi thị trường chính thức nâng hạng FTSE

(ĐTCK) Thị trường dự báo sẽ có những diễn biến tích cực khi việc nâng hạng FTSE có hiệu lực từ ngày 21/9. Các chuyên gia sẽ chỉ ra các tiêu chí lựa chọn cổ phiếu và điểm tên các nhóm có khả năng hút dòng tiền trong tuần tới.
Các tiêu chí chọn cổ phiếu khi thị trường chính thức nâng hạng FTSE

Sau nhịp giằng co và phân hóa mạnh vừa qua, ông/bà dự báo VN-Index tuần tới sẽ vận động theo kịch bản nào? Những vùng hỗ trợ, kháng cự nào cần đặc biệt lưu ý?

Ông Nguyễn Hồng Khanh, giám đốc phân tích, CTCK BIS

Tôi nghiêng về kịch bản VN-Index tiếp tục tích lũy nhưng thiên về xu hướng hồi phục, với vùng 1.800 điểm đóng vai trò nền hỗ trợ quan trọng. Tuần tới, thị trường có một số chất xúc tác tích cực.

Trước hết, việc nâng hạng FTSE chính thức có hiệu lực từ 21/9 có thể hỗ trợ tâm lý và dòng vốn ngoại. Trong tuần qua, nhà đầu tư nước ngoài đã mua ròng khoảng 80 triệu USD trên thị trường, cho thấy dòng tiền đã bắt đầu phản ứng trước sự kiện.

Bên cạnh đó, các hoạt động đối ngoại mở rộng hợp tác các nhà đầu tư lớn từ các nước trong các lĩnh vực năng lượng, công nghệ, hàng không và tài chính, có thể hỗ trợ kỳ vọng về thương mại và đầu tư nếu các thỏa thuận được hiện thực hóa.

Ông Nguyễn Thế Minh, Giám đốc Khối ngân hàng đầu tư, CTCK Yuanta Việt Nam

Tôi cho rằng thị trường có thể duy trì đà tăng trong tuần giao dịch tới và chỉ số VN-Index có thể sẽ thử thách vùng kháng cự 1.875 điểm trong tuần giao dịch tới. Đồng thời, nếu chỉ số VN-Index có thể vượt được mức kháng cự này thì độ rộng thị trường sẽ tích cực hơn và dòng tiền không còn tình trạng phân hóa các nhóm cổ phiếu.

Ông Lê Đức Khánh, Giám đốc Phân tích, CTCK VPS

Phiên giao dịch cuối tuần qua khá bất ngờ khi chỉ số VNindex và VN30 cùng tăng tốt trong cả phiên nhưng đóng cửa lại giảm điểm - Phiên cuối cùng của đợt cơ cấu danh mục các quỹ ETFS chưa thể khiến các nhà đầu tư thực sự hài lòng cho dù triển vọng nâng hạng TTCK Việt Nam vẫn là chủ đề được bàn luận nhiều nhất giai đoạn vừa qua.

TTCK vẫn có thể vận động tích cực trong tuần giao dịch tới - vùng hỗ trợ mạnh của thị trường vẫn đang ở ngưỡng 1.800 - 1.815 điểm - VN-Index có thể hồi phục trở lại từ 1820 - 1850 điểm khi mà các cổ phiếu vốn hóa lớn - nhóm Vn30 - nhóm tài chính chứng khoán vẫn có dư địa tăng trưởng giai đoạn tới.

Ông Lê Đức Khánh

Ông Lê Đức Khánh

Ông Vũ Duy Khánh, Giám đốc Phân tích, CTCK Smart Invest (AAS)

Tuần 14–18/9, VN-Index tăng 1,14% lên 1.815,66 điểm, nhưng cách chỉ số đi lên mới là điều đáng nói. Phiên 18/9 mở cửa trên 1.835 rồi đóng cửa ở 1.815,66 (-0,39%) với thanh khoản kỷ lục 25.997 tỷ đồng trên HOSE — gấp rưỡi bình quân tháng 9 (16.380 tỷ nếu loại chính phiên này). Mở cao, đóng thấp, khối lượng đột biến: đó là mẫu hình phân phối ngay tại phiên tái cơ cấu chỉ số, không phải mẫu hình bứt phá.

Bức tranh bên dưới còn kém hơn chỉ số. Trong một tháng qua (18/8–18/9), VN-Index tăng 4,83% nhưng chỉ 40% cổ phiếu HOSE tăng giá, trung vị cổ phiếu giảm 0,96%. Tính đến 18/9 chỉ 37% số mã đứng trên MA50 (ngày 14/9 còn 27,6%). Riêng VIC — tỷ trọng khoảng 21,3% chỉ số — tăng 20,6% trong tháng, tự nó đã đóng góp xấp xỉ 4,4 trong tổng số 4,83 điểm phần trăm của chỉ số. Nói cách khác, gần như toàn bộ đà tăng của VN-Index là của một mã.

Các kịch bản tuần 21–25/9:

Kịch bản chính (~55%): giằng co tích lũy trong vùng 1.790–1.850. Sau khi lực mua thụ động đã giải ngân xong ở phiên ATC 18/9, thanh khoản nhiều khả năng hạ nhiệt mạnh về nền 15.000–18.000 tỷ. Chỉ số đi ngang, phân hóa tiếp tục sâu.

Kịch bản tích cực (~25%): đóng cửa dứt khoát trên 1.850–1.853 kèm thanh khoản trên 20.000 tỷ, mở đường lên 1.874–1.880 và xa hơn là đỉnh 2026 tại 1.927,94.

Kịch bản tiêu cực (~20%): thủng hỗ trợ 1.790, lùi về kiểm định 1.768 (đáy 21/8), xấu hơn là 1.740.

Kháng cự: 1.819 (MA100) – 1.835; mạnh hơn là 1.850–1.853 (vùng đỉnh đóng cửa 4/9); 1.874–1.880; đỉnh năm 1.927,94 (18/5).

Hỗ trợ: 1.800–1.806 (MA20); vùng then chốt 1.788–1.793 (MA200 tại 1.792,6 trùng đáy đóng cửa 14/9); sâu hơn là 1.775–1.777 (MA50 và đáy trong phiên hai ngày 14–15/9). Mất 1.775 thì cấu trúc tăng ngắn hạn bị phá.

Việt Nam chính thức tham gia hệ thống chỉ số thị trường mới nổi thuộc FTSE Global Equity Index Series. Theo ông/bà, sự kiện này sẽ tác động như thế nào đến tâm lý, thanh khoản và xu hướng dòng tiền trên thị trường trong tuần tới? Liệu hiệu ứng nâng hạng đã được phản ánh phần lớn vào giá hay vẫn còn dư địa tạo động lực mới?

Ông Nguyễn Hồng Khanh, giám đốc phân tích, CTCK BIS

Theo tôi, tác động quan trọng nhất của nâng hạng không nằm ở một phiên giao dịch mà ở việc thay đổi vị thế của thị trường Việt Nam trong dòng vốn toàn cầu.

Từ 21/9, cổ phiếu Việt Nam bắt đầu đủ điều kiện tham gia FTSE Global Equity Index Series, trong đó có FTSE All-World, FTSE Global All Cap và FTSE Emerging. Tuy nhiên, FTSE triển khai theo bốn giai đoạn: tháng 9/2026 mới đưa vào 10% trọng số đầu tư, sau đó lần lượt thêm 20%, 35% và 35% đến tháng 9/2027. Điều này rất quan trọng vì nó cho thấy dòng vốn không diễn ra một lần mà có thể kéo dài trong nhiều quý.

Vì vậy, tôi cho rằng một phần kỳ vọng nâng hạng đã được phản ánh vào giá, nhưng hiệu ứng trung hạn chưa kết thúc. Ngắn hạn vẫn có thể xuất hiện hiện tượng chốt lời sau sự kiện, đặc biệt ở những cổ phiếu đã tăng trước.

Tuy nhiên, khi các quỹ thụ động lần lượt nâng tỷ trọng và các quỹ chủ động bắt đầu đánh giá Việt Nam trong nhóm thị trường mới nổi, thanh khoản và chất lượng dòng vốn có khả năng cải thiện bền vững hơn. Đây mới là tác động quan trọng nhất của nâng hạng.

Ông Nguyễn Thế Minh, Giám đốc Khối ngân hàng đầu tư, CTCK Yuanta Việt Nam

Ông Nguyễn Thế Minh

Ông Nguyễn Thế Minh

Nâng hạng thị trường có thể được xem là xúc tác tích cực ở thời điểm hiện tại trong bối cảnh lãi suất đang tác động tiêu cực lên diễn biến thị trường, mặc dù nâng hạng không tác động quá mạnh về mặt định lượng nhưng lại có ý nghĩa định tính.

Chính vì vậy, tôi cũng kỳ vọng thanh khoản của thị trường sẽ cải thiện hơn trong tuần tới khi đây là thời điểm giải ngân dần của các quỹ thụ động trong nhóm mới nổi chuyên đầu tư theo rổ chỉ số FTSE mới nổi.

Tuy nhiên, trong trung và dài hạn, nâng hạng sẽ không còn tác động quá nhiều và thị trường sẽ vẫn phụ thuộc rất nhiều vào biến động lãi suất trong giai đoạn tới.

Ông Lê Đức Khánh, Giám đốc Phân tích, CTCK VPS

Sự kiện khiến tâm lý thị trường cải thiện tốt hơn - thanh khoản toàn thị trường gia tăng, dòng tiền nội tham gia sôi động hơn đi kèm triển vọng dòng vốn ngoại quay trở lại. Triển vọng nâng hạng 1 phần cũng phản ánh vào diễn biến ổn định của thị trường giai đoạn vừa qua - không xuất hiện các phiên bán tháo hay việc giảm sâu của các chỉ số chứng khoán. Dư địa tăng trưởng của TTCK Việt Nam vẫn còn - chúng ta hoàn toàn kỳ vọng vào cú hích “nâng hạng” từ giai đoạn này trở đi.

Ông Vũ Duy Khánh, Giám đốc Phân tích, CTCK Smart Invest (AAS)

Dữ liệu phiên 18/9 trả lời khá rõ. Khối ngoại mua 10.429 tỷ, bán 9.144 tỷ, tức tổng giá trị giao dịch hai chiều gần 19.600 tỷ - gấp bốn lần mức bình thường (~2.500 tỷ/chiều) - nhưng mua ròng chỉ 1.285 tỷ đồng. Đó chính là chân dung một phiên tái cơ cấu: quỹ mô phỏng chỉ số cận biên bán ra, quỹ mô phỏng chỉ số mới nổi mua vào, hai dòng gần như triệt tiêu nhau. Phần "tiền thụ động" - phần ai cũng đếm được trước bằng công thức - về cơ bản đã chảy xong trong một phiên.

Vì vậy, câu trả lời của tôi là: hiệu ứng cơ học đã phản ánh gần hết; dư địa còn lại nằm ở dòng tiền chủ động, và phần này thì chậm, chọn lọc và kéo dài nhiều quý.

Điều tôi cho là quan trọng hơn nhiều so với một phiên rebalance là sự đảo chiều của xu hướng bán ròng. Khối ngoại bán ròng 118.600 tỷ trong năm 2025 và tiếp tục bán 94.900 tỷ từ đầu năm 2026. Nhưng nhịp bán đã cạn rất nhanh: tháng 5 bán 19.047 tỷ, tháng 7 còn 11.558 tỷ, tháng 8 chỉ còn 2.263 tỷ, và tháng 9 gần như cân bằng (-238 tỷ), trong đó năm phiên cuối tuần qua mua ròng 2.699 tỷ. Bối cảnh hỗ trợ: tỷ giá VCB bán ra 26.210 đồng/USD ngày 18/9, tức VND lên giá 0,6% so với cuối 2025 — khác hẳn nhiều năm trước.

Về tâm lý và thanh khoản tuần tới, tôi giữ quan điểm thận trọng. Tin nâng hạng là tin đã biết từ lâu, và thị trường thường "bán tin ra". Thanh khoản HOSE đã suy giảm liên tục cả năm: bình quân 34.768 tỷ/phiên tháng 1 xuống 17.182 tỷ tháng 9 - giảm hơn một nửa. Một phiên đột biến vì rebalance không đảo ngược xu hướng đó. Nhà đầu tư nên chuẩn bị tinh thần cho việc thanh khoản tụt mạnh trở lại ngay đầu tuần.

Khi dòng vốn ngoại bắt đầu vận động theo lộ trình nâng hạng, ông/bà kỳ vọng nhóm cổ phiếu nào có khả năng thu hút dòng tiền trong tuần tới và giai đoạn sau đó? Nhà đầu tư cần lưu ý gì trước khả năng phân hóa giữa nhóm cổ phiếu trong rổ FTSE và phần còn lại của thị trường?

Ông Nguyễn Hồng Khanh, giám đốc phân tích, CTCK BIS

Ông Nguyễn Hồng Khanh

Ông Nguyễn Hồng Khanh

Tôi cho rằng dòng tiền trước hết sẽ ưu tiên các cổ phiếu vốn hóa lớn, thanh khoản cao, free-float tốt và còn khả năng tiếp nhận vốn ngoại. Tuy nhiên, dòng tiền thực tế còn phụ thuộc trọng số, free-float và tỷ lệ sở hữu nước ngoài của từng mã. Tôi đặc biệt chú ý ngân hàng và chứng khoán. Ngân hàng đang có nền định giá tương đối hấp dẫn: theo dữ liệu gần đây, P/B toàn ngành khoảng 1.4x, thấp hơn mức trung bình 10 năm khoảng 1.7x, trong khi lợi nhuận 27 ngân hàng niêm yết nửa đầu năm tăng 19.6% YoY.

Nhóm chứng khoán cũng đáng chú ý sau nhịp điều chỉnh mạnh, bởi đây là nhóm hưởng lợi trực tiếp nhất nếu thanh khoản thị trường tăng. Có khá nhiều cổ phiếu công ty chứng khoán được bổ sung vào FTSE GEIS trong kỳ rà soát tháng 9. Tuy nhiên, sự phân hóa sẽ rất lớn. Không nên mua một cổ phiếu chỉ vì có tên trong rổ FTSE. Các mã đã tăng mạnh trước ngày cơ cấu có thể chịu áp lực ngay sau đó, trong khi những doanh nghiệp có nền tảng lợi nhuận tốt, định giá hợp lý và khả năng duy trì dòng vốn ngoại mới có cơ hội hưởng lợi lâu dài hơn.

Ông Nguyễn Thế Minh, Giám đốc Khối ngân hàng đầu tư, CTCK Yuanta Việt Nam

Bản chất ở đây là nhóm cổ phiếu vốn hóa vừa và lớn sẽ là nhóm cổ phiếu được hưởng lợi chính, đặc biệt là nhóm cổ phiếu vốn hóa lớn. Cụ thể ở đây là nhóm cổ phiếu Ngân hàng, Chứng khoán và Bất động sản sẽ là những nhóm cổ phiếu chiếm tỷ trọng nhiều nhất trong rổ chỉ số FTSE. Chính vì vậy, trong ngắn hạn khi các quỹ đầu tư thụ động giải ngân thì các nhóm cổ phiếu này sẽ được ưu tiên mua chiếm tỷ trọng cao.

Tuy vậy, tôi lưu ý mức độ tác động cũng mang tính ngắn hạn vì giá trị giải ngân không lớn cho nên các NĐT cũng không hoàn toàn quá hưng phấn mua đuổi theo. Vì theo tôi biến động của thị trường vẫn sẽ phụ thuộc vào diễn biến của lãi suất và việc chọn các cổ phiếu mạnh vượt trội cả nền tảng cơ bản và dòng tiền vẫn sẽ là những cổ phiếu được ưu tiên trong danh mục.

Ông Lê Đức Khánh, Giám đốc Phân tích, CTCK VPS

Nhóm tài chính ngân hàng chứng khoán chắc chắn là nhóm vốn hóa lớn đáp ứng thanh khoản, tỷ lệ freefloat - room ngoại - nhóm cổ phiếu Vn30 năng lượng tiêu dùng bán lẻ - hãy lưu ý đến rổ cổ phiếu FTSE Việt Nam 30 Index và tất nhiên những cổ phiếu đứng đầu các nhóm ngành được ưu tiên hơn các cổ phiếu vốn hóa trung bình và các cổ phiếu small cap.

Ông Vũ Duy Khánh, Giám đốc Phân tích, CTCK Smart Invest (AAS)

Dòng tiền ngoại phiên 18/9 cho thấy khẩu vị khá rõ. Mua ròng mạnh nhất: PNJ (267 tỷ), HPG (251), SHB (221), NVL (202), STB (202), MCH (164), HDB (138), FPT (130), VJC (126), SSI (126), MSN (116), VNM (102). Bán ròng: VIC (-320 tỷ), TCB (-197), CTG (-160), VPB (-117), MBB (-103), VHM (-64), ACB (-49).

Điểm đáng chú ý, tiền ngoại bán ở những mã tỷ trọng lớn nhất và mua dàn trải sang nhóm vốn hóa lớn – trung bình cao hơn. Lý do kỹ thuật là ở rổ cận biên, Việt Nam chiếm tỷ trọng rất lớn nên các mã đầu bảng bị nắm giữ quá mức; sang rổ mới nổi, Việt Nam là một phần nhỏ, tỷ trọng từng mã bị pha loãng, nhưng danh sách mã được phân bổ lại rộng hơn.

Giai đoạn sau, tôi kỳ vọng ba nhóm:

Ngân hàng vốn hóa lớn thanh khoản cao — nhóm này tăng 2,33% tuần qua, là nhóm duy nhất có đủ quy mô hấp thụ tiền tổ chức (21.969 tỷ giao dịch trong 5 phiên).

Chứng khoán — hưởng lợi trực tiếp từ việc thanh khoản và số lượng tài khoản tổ chức tăng; SSI, HCM, VCI. Nhưng lưu ý nhóm này vẫn giảm 0,32% trong tháng, tức kỳ vọng đã nằm trong giá một phần.

Nhóm vốn hóa lớn ngoài tài chính đủ chuẩn thanh khoản và quản trị: FPT, HPG, MSN, MCH, VNM, VJC.

Ba lưu ý về rủi ro phân hóa:

Rào cản room ngoại là có thật. Tại 18/9, MWG đã kín room 100%, PNJ còn 3,1%, MBB 4,0%, TCB 6,9%, CTG 17,8%, HDB 18,0%, ACB 20,6%. Tiền ngoại muốn vào những mã này buộc phải trả giá qua thỏa thuận hoặc chờ nới room — nghĩa là cầu ngoại không tự động chuyển thành giá khớp lệnh tăng.

Trong rổ không đồng nghĩa với tăng giá. Rổ chỉ số quyết định ai được mua, không quyết định mua bao nhiêu và với giá nào. Mã đã chạy trước sự kiện dễ bị chốt lời ngay sau ngày hiệu lực.

Phần còn lại của thị trường đang bị bỏ lại rất xa. Từ đầu năm 2026: VN-Index +1,75%, nhưng VN30 -3,27%, VNMID -14,76%, VNSML -16,48%. Đây không phải thị trường của nhóm vốn hóa vừa và nhỏ. Kỳ vọng "tiền ngoại vào rồi sẽ lan sang penny" là kỳ vọng chưa có bằng chứng trong số liệu một năm qua.

Ông Vũ Duy Khánh

Ông Vũ Duy Khánh

Với trạng thái thị trường hiện nay, tiêu chí lựa chọn cổ phiếu trong giai đoạn này nên tập trung vào yếu tố nào, theo ông/bà?

Ông Nguyễn Hồng Khanh, giám đốc phân tích, CTCK BIS

Ở giai đoạn hiện nay, tôi cho rằng nên chuyển từ tư duy mua theo chỉ số sang lựa chọn doanh nghiệp. Thị trường đang phân hóa rất lớn về định giá.

Tiêu chí đầu tiên tôi ưu tiên là tăng trưởng lợi nhuận thực chất, đi kèm dòng tiền kinh doanh và chất lượng bảng cân đối tốt.

Trong môi trường lãi suất vẫn cao, doanh nghiệp có đòn bẩy thấp, khả năng tự tài trợ tốt và ít nhạy cảm với chi phí vốn sẽ có lợi thế. Với ngân hàng, nên tập trung vào ROE, chất lượng tài sản, CASA, NIM và bộ đệm vốn; với chứng khoán, cần quan tâm thị phần môi giới, năng lực cho vay margin, vốn chủ sở hữu và khả năng hưởng lợi từ thanh khoản thị trường.

Tiêu chí thứ hai là định giá phải còn dư địa. Ngân hàng hiện vẫn được nhiều tổ chức đánh giá ở vùng hấp dẫn, trong khi nhiều cổ phiếu chứng khoán sau nhịp điều chỉnh cũng quay về mức P/E và P/B thấp hơn đáng kể so với các giai đoạn hưng phấn trước. Một số cổ phiếu đang có thuận lợi theo ngành như dầu khí, bán lẻ cũng đáng lưu ý.

Ông Nguyễn Thế Minh, Giám đốc Khối ngân hàng đầu tư, CTCK Yuanta Việt Nam

Như tôi đã đề cập, với môi trường lãi suất cao hiện nay thì tìm kiếm cơ hội sẽ rất khó và ít sự lựa chọn. Chính vì thế, các NĐT nên ưu tiên chọn các cổ phiếu phải có hội tụ cả 2 yếu tố, tăng trưởng vượt trội về nền tảng cơ bản và tăng trưởng vượt trội cả về giá vì đây là những cổ phiếu có câu chuyện hỗ trợ riêng. Yếu tố định giá thấp sẽ chưa thể hiệu quả trong giai đoạn này.

Ông Lê Đức Khánh, Giám đốc Phân tích, CTCK VPS

Cổ phiếu hàng đầu với kết quả kinh doanh tốt có mức tăng trưởng cao và ổn định giai đoạn này. Ưu tiên cổ phiếu chưa tăng giá nhiều và ở mức định giá P/E hoặc EV/EBITDA thấp hấp dẫn - các cổ phiếu đáp ứng tiêu chí mua vào của các NĐT tổ chức - quỹ đầu tư nước ngoài - thanh khoản - tiềm năng tăng giá - sự hấp dẫn của ngành.

Ông Vũ Duy Khánh, Giám đốc Phân tích, CTCK Smart Invest (AAS)

Với một thị trường mà chỉ số gần đỉnh nhưng 63% cổ phiếu nằm dưới MA50, sai lầm lớn nhất là mua theo chỉ số. Tôi ưu tiên bốn tiêu chí, theo thứ tự:

Một là thanh khoản. Trong môi trường giá trị giao dịch đã giảm hơn 50% so với đầu năm, tính thanh khoản chính là quản trị rủi ro. Tôi chỉ làm việc với các mã có giá trị khớp lệnh bình quân từ 100 tỷ đồng/phiên trở lên — mức này lọc còn khoảng 40–50 mã trên HOSE, và đó cũng gần trùng với tập mã có dòng tiền ngoại thật.

Hai là xu hướng của chính cổ phiếu, không phải của chỉ số. Điều kiện tối thiểu: giá đang nằm trên MA50 và MA200 của chính nó, và MA50 đang hướng lên. Đây là bộ lọc khắc nghiệt trong giai đoạn hiện tại, nhưng chính vì khắc nghiệt nên nó hữu ích.

Ba là nền tảng cơ bản và mùa báo cáo quý III. Định giá chung không đắt — VN-Index đang ở P/E 12,39 và P/B 2,04, VN30 ở P/E 13,02 — nhưng mức rẻ đó phân bố rất lệch. Kết quả quý III công bố từ giữa đến cuối tháng 10 sẽ là chất xúc tác phân loại tiếp theo. Ưu tiên doanh nghiệp có tăng trưởng lợi nhuận thực, nợ vay lành mạnh, không phụ thuộc vào một nghiệp vụ tài chính bất thường.

Hoàng Anh

Tin liên quan

Tin cùng chuyên mục