Trong Báo cáo Kinh tế Thường niên công bố hôm Chủ nhật (28/6), BIS cảnh báo nền kinh tế toàn cầu đang phải đối mặt với sự kết hợp phức tạp của nhiều điểm dễ tổn thương, bao gồm tình trạng tài khóa căng thẳng, các cú sốc nguồn cung vẫn kéo dài và nguy cơ lạm phát cao dai dẳng quay trở lại.
Mặc dù hoạt động kinh tế vẫn duy trì ổn định trong những tháng gần đây, các nhà hoạch định chính sách phải hành động quyết đoán để duy trì sự ổn định.
“Các hành động chính sách phải hỗ trợ lẫn nhau để tránh sự giằng co trong nền kinh tế toàn cầu. Cuối cùng, thành công phụ thuộc vào nền tảng tài khoá và ngân sách vững chắc”, Tổng giám đốc BIS Pablo Hernandez de Cos cho biết.
BIS cho rằng một trong những rủi ro đáng lo ngại nhất hiện nay là áp lực lạm phát. Nếu các cú sốc nguồn cung tiếp tục lặp lại, người tiêu dùng và doanh nghiệp có thể bắt đầu tin rằng lạm phát cao sẽ kéo dài, từ đó điều chỉnh hành vi chi tiêu, đầu tư và định giá theo hướng củng cố áp lực tăng giá trong nền kinh tế.
“Thông điệp chính mà chúng tôi muốn truyền tải là sự sẵn sàng hành động nếu các ngân hàng trung ương nhận thấy kỳ vọng lạm phát đang được neo giữ”, ông Hernandez de Cos nhận định.
Ông cho biết thỏa thuận ngừng bắn gần đây giữa Mỹ và Iran và việc mở cửa trở lại eo biển Hormuz là thông tin tích cực, vì sẽ tránh được các kịch bản cực đoan mặc dù có thể sẽ mất thời gian để thị trường dầu mỏ bình thường hóa trở lại.
BIS cũng cảnh báo về sự không chắc chắn về tính bền vững của sự bùng nổ đầu tư hiện tại liên quan đến AI.
Mặc dù AI đã thúc đẩy niềm tin và hỗ trợ tăng trưởng thông qua kỳ vọng về lợi ích năng suất, BIS cảnh báo rằng nó đang làm dấy lên nỗi lo ngại về việc làm và rằng các nút thắt về nguồn cung và cạnh tranh gay gắt có thể dẫn đến tình trạng đầu tư quá mức như đã xuất hiện trong các chu kỳ bùng nổ và suy thoái trước đây.
Những biến đổi đang diễn ra trong nền kinh tế toàn cầu – từ AI, thị trường lao động cho tới năng suất – đang buộc các ngân hàng trung ương phải xem xét lại nhiều giả định cơ bản về cơ chế vận hành của nền kinh tế. Tuy vậy, ông de Cos nhấn mạnh rằng còn quá sớm để khẳng định các nhà hoạch định chính sách tiền tệ cần điều chỉnh khuôn khổ điều hành theo hướng nào.
Những điểm yếu về tài chính vẫn là một lĩnh vực đáng lo ngại khác.
Định giá tài sản tăng cao và dấu hiệu tự mãn của nhà đầu tư đã khiến thị trường trái phiếu trở nên dễ tổn thương hơn, trong khi việc tài trợ cho sự bùng nổ AI cũng ngày càng phụ thuộc vào nợ và các cấu trúc tài trợ phức tạp trên toàn chuỗi cung ứng.
Đồng thời, mức nợ công cao kỷ lục cùng với việc thị trường trái phiếu chính phủ ngày càng bị chi phối bởi các quỹ phòng hộ quy mô lớn sử dụng đòn bẩy tài chính cao đã tạo ra một "mối liên kết mới giữa sức khỏe tài khóa của chính phủ và sự ổn định của hệ thống tài chính", làm gia tăng các rủi ro đối với hệ thống tài chính.
“Mối liên hệ mới giữa sức khỏe tài khóa của chính phủ và sự ổn định của hệ thống tài chính có thể dẫn đến việc giá trị trái phiếu chính phủ giảm thường xuyên hơn và mạnh hơn”, Frank Smets, quyền trưởng bộ phận tiền tệ và kinh tế của BIS cho biết.
Ông de Cos cho biết thông điệp mà BIS muốn nhấn mạnh là tính cấp bách của việc giảm mức nợ tại các nền kinh tế lớn, trong bối cảnh nợ đang ở mức cao, và phần lớn khoản nợ này được tài trợ thông qua các tổ chức trung gian tài chính phi ngân hàng.
BIS kêu gọi các nhà hoạch định chính sách ưu tiên ổn định giá cả và kiểm soát lạm phát, đảm bảo tính bền vững của tài khóa, tăng cường phối hợp và giám sát đối với khu vực tài chính ngoài ngân hàng, thúc đẩy các cải cách cơ cấu nhằm nâng cao sức chống chịu của nền kinh tế.
“Các nhà hoạch định chính sách phải hành động ngay bây giờ. Trì hoãn chỉ làm cho những điều chỉnh cần thiết trở nên tốn kém hơn”, ông de Cos cho biết.