Xuất khẩu tăng trưởng gần 16%, giữ vững đà xuất siêu
Cục Hải quan cho biết, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa năm 2025 ước đạt 920 tỷ USD, tăng 16,9% so với năm 2024, mức cao nhất từ trước đến nay. Trong đó, kim ngạch xuất khẩu ước đạt 470,59 tỷ USD, tăng 15,9%. Cán cân thương mại tiếp tục ghi nhận xuất siêu 21,18 tỷ USD (năm 2024 xuất siêu 24,77 tỷ USD). Con số này phản ánh rõ nét nỗ lực của doanh nghiệp Việt Nam trong bối cảnh nền kinh tế toàn cầu phải đối mặt với nhiều thách thức trong suốt một năm qua.
Cú sốc đầu tiên đối với doanh nghiệp xuất khẩu đến vào ngày 2/4, khi Mỹ công bố áp thuế đối ứng với hầu hết hàng hóa nhập khẩu vào quốc gia này. Doanh nghiệp Việt Nam đối mặt với không ít lo ngại khi mức thuế được công bố có thể lên tới 46%. Tuy nhiên, nỗi lo phần nào được giải tỏa khi Mỹ thông báo mức thuế đối ứng chính thức với hàng hóa Việt Nam là 20% và xem xét một số sản phẩm có thể áp dụng mức thuế 0%, có hiệu lực từ ngày 7/8/2025.
Không ngồi im chờ cú sốc đi qua, các doanh nghiệp xuất khẩu đã hành động sớm bằng việc đẩy mạnh đa dạng hóa thị trường. Nhóm hàng công nghiệp chế biến, chế tạo tiếp tục đóng vai trò chủ lực, đặc biệt là điện tử, máy móc, thiết bị, dệt may và đồ gỗ. Xuất khẩu nông, lâm, thủy sản nổi lên như một điểm sáng quan trọng. Riêng nhóm hàng rau quả và thủy sản trong năm 2025 mang về 19,8 tỷ USD, tăng gần 15,2% so với cùng kỳ. Doanh nghiệp Việt ngày càng đáp ứng tốt hơn các yêu cầu khắt khe của thị trường về kiểm soát chất lượng, truy xuất nguồn gốc, tiêu chuẩn xanh và nâng cao năng lực chế biến.
Đối với xuất khẩu gỗ, năm 2025 ước đạt hơn 17,3 tỷ USD, tăng 5,4% so với cùng kỳ.
Doanh nghiệp đã chủ động đa dạng hóa khách hàng và thị trường, “bỏ trứng vào nhiều giỏ” để hạn chế rủi ro và duy trì tăng trưởng.
Năm 2025 cũng được ghi nhận là năm vượt khó của ngành dệt may, với kim ngạch xuất khẩu ước đạt 46 tỷ USD, tăng khoảng 5% so với năm 2024. Trong năm qua, các doanh nghiệp dệt may phải đối mặt với áp lực lớn khi chi phí đầu vào gia tăng, bao gồm giá bông và logistics, trong khi khách hàng ngày càng yêu cầu khắt khe về tiến độ giao hàng và truy xuất nguồn gốc. Đặc biệt, chính sách thuế quan của Mỹ đã tạo sức ép lớn lên chuỗi cung ứng dệt may toàn cầu, buộc doanh nghiệp phải chia sẻ chi phí tăng thêm, làm giảm lợi thế cạnh tranh so với các quốc gia xuất khẩu giá rẻ như Campuchia, Bangladesh…
Theo báo cáo ngày 2/10/2025 của Ban Chính sách và Chiến lược Trung ương, trong các nhóm ngành xuất khẩu của Việt Nam, dệt may là một trong những ngành có tỷ lệ nội địa hóa cao nhất, đạt mức 45-48%, trong khi ngành điện tử chỉ khoảng 15-18%. Giá trị gia tăng của ngành dệt may Việt Nam cũng thuộc nhóm cao nhất trong các ngành.
Ông Lê Tiến Trường, Chủ tịch Hội đồng quản trị Tập đoàn Dệt may Việt Nam (Vinatex) cho biết, đây là kết quả của cả một quá trình cải thiện nhanh và tương đối lớn về quy mô, qua đó nâng tỷ lệ nội địa hóa. Nếu xét trong Top 5 quốc gia xuất khẩu dệt may lớn nhất thế giới, mức độ chủ động về nguồn nguyên vật liệu của dệt may Việt Nam đứng thứ ba, chỉ sau Trung Quốc và Ấn Độ.
Quá trình này bao gồm cả hoạt động đầu tư của doanh nghiệp trong nước và xu hướng dịch chuyển chuỗi cung ứng toàn cầu, trong đó các doanh nghiệp FDI quy mô lớn đầu tư vào sản xuất nguyên liệu, hình thành chuỗi cung ứng khép kín tại Việt Nam.
Thích ứng trở thành điều kiện sống còn
Ông Ngô Sỹ Hoài, Phó chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam cho biết, trong năm 2025, doanh nghiệp xuất khẩu ngành gỗ chịu nhiều áp lực từ chính sách thuế đối ứng của Mỹ, cũng như các biện pháp thuế chống bán phá giá, chống gian lận thương mại… Tuy nhiên, doanh nghiệp đã chủ động tìm cách ứng biến, đa dạng hóa khách hàng và thị trường, “bỏ trứng vào nhiều giỏ” để hạn chế rủi ro và duy trì tăng trưởng.
Tháng 8/2025, khi Mỹ áp mức thuế đối ứng 20% đối với mặt hàng gỗ chế biến thay vì kỳ vọng 0%, không ít doanh nghiệp xuất khẩu gỗ tỏ ra lo lắng, nhưng rồi nhanh chóng tìm ra những giải pháp linh hoạt nhằm duy trì thị trường và đảm bảo hiệu quả kinh doanh.
Thích ứng trở thành điều kiện sống còn của doanh nghiệp trong bối cảnh kinh tế toàn cầu biến động mạnh như hiện nay. Bên cạnh việc đáp ứng các tiêu chí ngày càng cao từ phía đối tác nhập khẩu, doanh nghiệp còn chủ động đa dạng hóa sản phẩm và mở rộng tệp khách hàng.
Vinatex cho hay, trong năm 2025, bên cạnh việc duy trì thị phần tại thị trường Mỹ, doanh nghiệp đã đẩy mạnh xuất khẩu sang nhiều thị trường khác như châu Âu, Nhật Bản, Hàn Quốc… Bài học lớn rút ra là vừa đa dạng hóa thị trường, vừa tiếp cận nhanh và đưa ra các quyết sách kịp thời trước những biến động về chính sách thuế quan, đồng thời tận dụng hiệu quả những “khoảng hẹp” rất ngắn của thời cơ hoãn áp dụng thuế đối ứng. Nhờ đó, Vinatex đã về đích thành công với doanh thu năm 2025 đạt 18.890 tỷ đồng, vượt 3,2% kế hoạch năm; lợi nhuận hợp nhất đạt 1.355 tỷ đồng, vượt 49% kế hoạch. Đây là mức lợi nhuận cao thứ hai trong lịch sử 30 năm hình thành và phát triển của Vinatex, chỉ sau năm 2021.
Trong định hướng phát triển thời gian tới, câu chuyện xanh hóa được Vinatex đặc biệt nhấn mạnh. Lộ trình xanh hóa được triển khai theo công thức 3R gồm Reduce - Reuse - Recycle (Giảm thiểu - Tái sử dụng - Tái chế). Xu hướng này đặt ra yêu cầu phát triển vật liệu sinh thái, tối ưu hóa quy trình nhuộm, giảm phát thải, ứng dụng thiết kế tuần hoàn…
Với Công ty cổ phần Đầu tư Thương mại TNG, doanh nghiệp chủ động giữ vững khách hàng truyền thống, đồng thời mở rộng thêm khách hàng mới. Nhờ đó, kế hoạch kinh doanh năm 2025 đã được hoàn thành vào ngày 6/12, với doanh thu đạt 8.102 tỷ đồng (mục tiêu là 8.100 tỷ đồng). Công ty ước tính, doanh thu cả năm đạt khoảng 8.500 tỷ đồng, vượt 5% kế hoạch và tăng 11% so với cùng kỳ.
Ứng biến với chính sách thuế trung chuyển, nhiều doanh nghiệp Việt Nam đã lựa chọn bước đi an toàn hơn bằng cách chủ động mua nguyên liệu trong nước. Công ty Cổ phần Dệt may - Đầu tư - Thương mại Thành Công (Dệt may Thành Công) chia sẻ, trong tháng 11/2025, doanh thu mảng vải của Công ty tăng do các doanh nghiệp dệt may trong nước có xu hướng mua vải nội địa để đẩy mạnh xuất khẩu sang các thị trường EU và CPTPP nhằm hưởng ưu đãi thuế, trong bối cảnh xuất khẩu dệt may sang Mỹ gặp khó khăn do thuế quan tăng cao. Đồng thời, việc sử dụng vải trong nước cũng giúp hạn chế rủi ro bị áp thuế trung chuyển khi xuất khẩu vào thị trường Mỹ.
Dệt may Thành Công hiện đã tiếp nhận hơn 60% kế hoạch doanh thu cho các đơn hàng quý I/2026 và kỳ vọng năm 2026 sẽ mang lại nhiều triển vọng tích cực nhờ mở rộng thị trường xuất khẩu, tìm kiếm khách hàng mới và đa dạng hóa sản phẩm, đặc biệt là các dòng sản phẩm đa tính năng, thân thiện với môi trường. Doanh nghiệp xác định, việc tập trung đầu tư vào nghiên cứu và phát triển (R&D) và tự thiết kế, sản xuất, giao dịch (ODM) sẽ góp phần gia tăng doanh thu, đồng thời bắt kịp xu hướng thời trang trong nước và quốc tế.
Để giảm mức độ nhạy cảm trước biến động chính sách thuế và giá bán, nhiều doanh nghiệp Việt Nam đã chuyển hướng sang phân khúc trung - cao cấp thay vì cạnh tranh bằng hàng giá rẻ. Phân khúc này đòi hỏi yêu cầu cao về chất lượng, xuất xứ và tính tuân thủ, qua đó giúp doanh nghiệp dù đi sau trong sản xuất nguyên liệu nhưng có thể nhanh chóng định vị ở phân khúc trung cao, hướng tới phân khúc cao cấp.
Trong lĩnh vực thủy sản, Tập đoàn Sao Mai tập trung tăng trưởng quy mô gắn với nâng cao giá trị trong trung và dài hạn. Doanh nghiệp đẩy mạnh nuôi trồng, chế biến và xuất khẩu thủy sản gắn với năng lượng tái tạo và kinh tế xanh, đồng thời tăng cường đầu tư vào công nghệ chế biến sâu, nâng cao tiêu chuẩn chất lượng, truy xuất nguồn gốc và phát triển vùng nguyên liệu bền vững.