Mảng bảo hiểm sức khỏe tiếp tục giữ vai trò trụ cột
Doanh thu tăng trở lại, nhưng không đồng đều
Theo số liệu báo cáo sơ bộ của các doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ, tổng doanh thu phí bảo hiểm năm 2025 ước đạt hơn 86.400 tỷ đồng, tăng hơn 10% so với năm 2024 và năm 2026 dự kiến tăng lên khoảng 97.500 tỷ đồng, tương ứng mức tăng trưởng trên 12%. Đây là tín hiệu tích cực nếu đặt trong bối cảnh toàn ngành vừa trải qua giai đoạn siết chặt pháp lý, tái cấu trúc kênh phân phối và điều chỉnh sản phẩm.
Tuy nhiên, bức tranh tăng trưởng không “đồng pha” giữa các nghiệp vụ. Bảo hiểm sức khỏe tiếp tục giữ vai trò trụ cột với doanh thu 2025 ước đạt trên 31.200 tỷ đồng và kế hoạch 2026 tăng lên hơn 36.000 tỷ đồng. Động lực đến từ nhu cầu chăm sóc sức khỏe ngày càng cao, chi phí y tế leo thang và xu hướng dịch chuyển từ chi trả trực tiếp sang các cơ chế chia sẻ rủi ro dài hạn.
Bảo hiểm xe cơ giới và bảo hiểm tài sản - kỹ thuật duy trì tăng trưởng ổn định nhưng chịu áp lực cạnh tranh về giá, đặc biệt ở nhóm khách hàng doanh nghiệp vừa và nhỏ. Ngược lại, một số nghiệp vụ như bảo hiểm hàng hải, bảo hiểm nông nghiệp hay bảo hiểm bảo lãnh vẫn tăng chậm, quy mô nhỏ và phụ thuộc lớn vào chính sách hỗ trợ cũng như chu kỳ đầu tư công.
Cùng với tăng trưởng doanh thu, tổng chi bồi thường năm 2025 ước đạt hơn 27.100 tỷ đồng và kế hoạch 2026 tăng lên hơn 31.000 tỷ đồng, tương ứng mức tăng hơn 14% - cao hơn tốc độ tăng trưởng doanh thu. Trong đó, bảo hiểm sức khỏe tiếp tục là nghiệp vụ có tỷ lệ bồi thường cao, phản ánh tình trạng lạm phát y tế, lạm dụng bảo hiểm và sự thiếu đồng bộ trong kiểm soát chi phí khám chữa bệnh. Một số nghiệp vụ đặc thù như bảo hiểm tín dụng - rủi ro tài chính hay bảo hiểm bắt buộc có mức bồi thường biến động mạnh, phụ thuộc vào diễn biến kinh tế vĩ mô và rủi ro hệ thống.
Một điểm đáng chú ý trong kế hoạch 2026 của các doanh nghiệp bảo hiểm là sự chuyển dịch danh mục sản phẩm. Thay vì mở rộng số lượng, nhiều doanh nghiệp có xu hướng chuẩn hóa quyền lợi, điều khoản, loại bỏ các “vùng xám” dễ gây tranh chấp; phát triển các gói bảo hiểm sức khỏe, bảo hiểm phúc lợi cho doanh nghiệp, bảo hiểm chuyên biệt theo ngành nghề; giảm phụ thuộc vào các nghiệp vụ có biên lợi nhuận thấp, rủi ro cao hoặc cạnh tranh thuần túy về giá. Điều này phù hợp với định hướng quản lý mới, khi cơ quan quản lý ngày càng nhấn mạnh tính minh bạch, khả năng chi trả và an toàn hệ thống, thay vì chỉ nhìn vào quy mô doanh thu.
Được biết, tại Hội nghị CEO bảo hiểm phi nhân thọ năm 2025, các doanh nghiệp đã cùng chia sẻ và bàn thảo nhiều giải pháp nhằm tăng cường các biện pháp hạn chế cạnh tranh phi kỹ thuật về phí và chi phí, hướng tới xây dựng môi trường cạnh tranh công bằng, lành mạnh và bền vững cho thị trường.
2026: Năm của hiệu quả?
Thị trường bảo hiểm phi nhân thọ Việt Nam đang dần thay đổi quỹ đạo tăng trưởng “nóng” để bước vào giai đoạn tăng trưởng có chọn lọc, nơi hiệu quả kỹ thuật, kỷ luật định phí và năng lực quản trị rủi ro trở thành yếu tố quyết định.
Kế hoạch kinh doanh 2026 cho thấy các doanh nghiệp bảo hiểm không còn đặt mục tiêu tăng trưởng doanh thu “bằng mọi giá”, thay vào đó là tăng vừa phải gắn với kiểm soát bồi thường; đầu tư nhiều hơn cho công nghệ, dữ liệu và năng lực quản trị rủi ro; tái xây dựng niềm tin thị trường thông qua chất lượng dịch vụ và trải nghiệm khách hàng. Trong bối cảnh hành lang pháp lý ngày càng hoàn thiện và người tiêu dùng trở nên thận trọng hơn, niềm tin sẽ là biến số quan trọng nhất quyết định khả năng tăng trưởng dài hạn của thị trường bảo hiểm.
Từ các số liệu kết quả ước tính năm 2025 và kế hoạch kinh doanh dự kiến năm 2026 có thể thấy, các doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ đang bước vào một giai đoạn mới: Tăng trưởng chậm nhưng bền vững hơn, có sự phân hóa rõ nét giữa các nghiệp vụ cũng như các doanh nghiệp.
Trước đó, trao đổi với Báo Đầu tư Chứng khoán, tổng giám đốc một doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ nhận định rằng, thị trường còn nhiều dư địa phát triển tới từ 5 yếu tố chính.
Thứ nhất, đà tăng trưởng mạnh mẽ của đầu tư phát triển hạ tầng và công nghiệp, đặc biệt trong các lĩnh vực năng lượng, giao thông và logistics, đang mở rộng danh mục rủi ro có thể bảo hiểm nói chung, đối với các nghiệp vụ bảo hiểm tài sản - kỹ thuật và gián đoạn kinh doanh nói riêng.
Thứ hai, biến đổi khí hậu thúc đẩy nhu cầu đối với các sản phẩm bảo hiểm tham số và mô hình hợp tác công - tư (PPP) trong quản lý rủi ro thiên tai. Đây là hướng phát triển đầy tiềm năng, khi các quốc gia trong khu vực ngày càng chú trọng đến khả năng chống chịu tài chính trước thảm họa.
Thứ ba, tỷ lệ thâm nhập bảo hiểm còn thấp, nhất là với nhóm doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME), mở ra cơ hội cho các chương trình tái bảo hiểm tỷ lệ với kỷ luật định phí cao hơn, đồng thời khuyến khích thị trường vận hành theo hướng bền vững và minh bạch hơn.
Thứ tư, việc đa dạng hóa danh mục bảo hiểm ở khu vực Đông Nam Á giúp các doanh nghiệp tái bảo hiểm xây dựng danh mục rủi ro cân bằng hơn, qua đó thúc đẩy cơ hội hợp tác đồng tái bảo hiểm (co-reinsurance) trong khu vực.
Thứ năm, việc Việt Nam triển khai khung quản lý vốn theo mô hình RBC (Risk-Based Capital) đang tạo động lực để các doanh nghiệp bảo hiểm tối ưu hóa chương trình tái bảo hiểm, ưu tiên năng lực bảo vệ chất lượng cao từ các nhà tái bảo hiểm uy tín.
Tuy nhiên, vị này cũng cho rằng, song song với cơ hội là những thách thức không nhỏ. Đầu tiên, rủi ro thứ cấp liên quan đến thiên tai như lũ lụt, dông lốc hay bão nhiệt đới ngày càng tăng tần suất và khó lường, gây áp lực lớn lên công tác định phí và quản lý rủi ro tích tụ.
Tiếp đó, các quy định pháp luật ngày càng cụ thể đòi hỏi doanh nghiệp bảo hiểm phải phân bổ vốn hiệu quả hơn, trích lập dự phòng nghiệp vụ chặt chẽ, đồng thời nâng cao năng lực quản trị vốn và quản trị rủi ro.
Một vấn đề khác là chất lượng dữ liệu hiện chưa đồng đều, làm giảm độ chính xác trong công tác định phí và mô hình hóa rủi ro. Đây cũng là vấn đề đã được ra bàn thảo tại hội nghị CEO các doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ năm qua. Được biết, tại hội nghị này, nhiều ý kiến cho rằng, cần nhanh chóng xây dựng cơ sở dữ liệu về bảo hiểm phi nhân thọ, đưa ra mẫu chung bắt buộc các doanh nghiệp bảo hiểm phải cung cấp. Ngoài ra, cần phải thực hiện ngay việc chia sẻ dữ liệu để xây dựng thị trường trong sạch, lành mạnh, mà trước mắt tập trung vào xây dựng cơ sở dữ liệu bảo hiểm xe cơ giới…
Cũng liên quan tới vấn đề này, theo Hiệp hội Bảo hiểm Việt Nam, các doanh nghiệp bảo hiểm cần chia sẻ dữ liệu kinh doanh về ô tô điện lên hệ thống để có cơ sở tham khảo trong việc tính phí, qua đó bảo đảm tính công bằng đối với khách hàng và hiệu quả kinh doanh. Bên cạnh đó, doanh nghiệp bảo hiểm cũng cần phối hợp chia sẻ số liệu kinh doanh bảo hiểm tàu thủy nội địa liên quan đến trách nhiệm dân sự của chủ tàu trong vòng 5 năm, đối với tàu khách và các loại tàu chở hàng có nguy cơ cháy nổ cao như xăng dầu, hóa chất, khí gas... Trên cơ sở dữ liệu này, Hiệp hội cùng các hội viên sẽ tổ chức họp bàn, trao đổi và thống nhất về mức trách nhiệm, mức phí và mức khấu trừ tối thiểu áp dụng…
Nhìn tổng thể, thị trường bảo hiểm phi nhân thọ Việt Nam đang dần thay đổi quỹ đạo tăng trưởng “nóng” để bước vào giai đoạn tăng trưởng có chọn lọc, nơi hiệu quả kỹ thuật, kỷ luật định phí và năng lực quản trị rủi ro trở thành yếu tố quyết định. Cơ hội vẫn rộng mở nhờ đầu tư hạ tầng được đẩy mạnh, biến đổi khí hậu và dư địa thâm nhập bảo hiểm còn lớn…, song chỉ những doanh nghiệp có nền tảng tài chính vững vàng, tầm nhìn dài hạn và đề cao minh bạch mới có thể tận dụng. Vì vậy, năm 2026 không chỉ là bài toán tăng trưởng theo chiều rộng, mà còn là phép thử cho các định hướng phát triển theo chiều sâu của toàn thị trường.
