Mặc dù không có mặt hàng nào được giao dịch phổ biến như dầu mỏ, nhưng sự tăng vọt của những nguyên liệu này cho thấy những tác động dây chuyền từ cuộc xung đột ở Trung Đông có thể dẫn đến việc hạn chế sản xuất các chất bán dẫn cung cấp năng lượng cho sự phát triển của trí tuệ nhân tạo.
Vonfram được dùng để tạo kết nối điện trong lõi của chip bán dẫn. Axit sulfuric được sử dụng để làm sạch các tấm wafer trong quá trình sản xuất chip. Trong khi đó, heli giúp quá trình sản xuất bán dẫn diễn ra ổn định hơn, vì loại khí này ngăn chặn các phản ứng hóa học không mong muốn. Đây chỉ là một số cách mà ba nguyên tố này trở nên quan trọng đối với ngành sản xuất hiện đại, bao gồm cả quốc phòng.
Trung Quốc bắt đầu tăng cường kiểm soát nguồn cung cấp quan trọng này ngay cả trước khi cuộc xung đột ở Trung Đông leo thang từ ngày 28/2. Trung Quốc đã hạn chế xuất khẩu vonfram cách đây hơn một năm, và vào tháng 12 đã kêu gọi siết chặt hơn nữa các giới hạn xuất khẩu axit sulfuric. Trong khi đó, đối với loại khí khó lưu trữ như heli, dữ liệu từ Wind Information cho thấy lượng nhập khẩu của Trung Quốc đã tăng 15,7% trong năm 2025, sau khi tăng gần 65% vào năm 2024.
“Mặc dù chuỗi cung ứng của Trung Quốc được đánh giá là mạnh mẽ hơn nhiều so với các đối thủ cạnh tranh, nhưng rủi ro gián đoạn trong nguồn cung hóa chất làm nguyên liệu thô cho các nhà sản xuất trong một số phân khúc nhất định cao hơn dự kiến ”, các nhà phân tích của Goldman Sachs cho biết.
Vonfram
Giá vonfram đã tăng lên mức kỷ lục hơn 3.000 USD vào cuối tuần trước, tăng hơn 50% chỉ trong tháng 3 và đã tăng hơn gấp ba lần kể từ cuối tháng 12. Mức giá này dựa trên chuẩn ngành “ammonium para tungstate (APT)” - đơn vị tính theo MTU - do Fastmarkets công bố.
Công ty khai thác vonfram Almonty Industries đã chính thức mở cửa trở lại một mỏ vonfram lớn ở Sangdong, Hàn Quốc vào đầu tháng này và có kế hoạch bắt đầu sản xuất một số vonfram trong năm nay tại một dự án ở bang Montana của Mỹ.
Giám đốc điều hành Lewis Black cho biết, nhu cầu vonfram trong lĩnh vực quốc phòng đã cực kỳ mạnh kể từ đầu năm ngoái, nhưng không có sự thay đổi đáng kể nào bất chấp xung đột. “Không có nguyên liệu để dự trữ. Đó có lẽ là thay đổi lớn nhất”, ông cho biết.
Lưu huỳnh
Trích dẫn một công ty khai thác mỏ địa phương của Trung Quốc ở châu Phi, các nhà phân tích của Goldman Sachs cho biết, giá axit sulfuric ở châu Phi hiện cao hơn ít nhất 30% so với thời điểm xung đột và vẫn đang tiếp tục tăng.
Các đánh giá khác chỉ ra mức tăng nhẹ hơn.
Theo S&P Global Platts, giá lưu huỳnh của Trung Quốc (bao gồm chi phí và vận chuyển) đã tăng khoảng 13% từ đầu tháng 3 lên 621 USD/tấn tính đến ngày 26/3.
“Một cuộc phong tỏa hiệu quả kéo dài 2-3 tháng có thể gây ra cú sốc nguồn cung nghiêm trọng, đặc biệt khi cước phí vận chuyển/bảo hiểm vẫn ở mức cao và việc vận chuyển hàng hóa có nguồn gốc từ Trung Đông trở nên khó khăn hơn”, Pan Yuya, nhà phân tích chính về nguyên liệu thô lưu huỳnh và phốt phát tại S&P Global Energy cho biết.
Các nhà phân tích của S&P cho biết, khoảng 56% lượng lưu huỳnh nhập khẩu của Trung Quốc đến từ Trung Đông vào năm 2025.
“Ngay cả trước khi xung đột Trung Đông xảy ra, giá lưu huỳnh đã tăng mạnh khi thị trường thắt chặt. Với giá lưu huỳnh hiện đang ở mức cao kỷ lục mới, tình trạng siêu khan hiếm mặt hàng này cần được xem xét kỹ hơn”, các nhà phân tích của HSBC cho biết.
Heli
Theo Fitch Ratings, giá heli đã tăng gấp đôi kể từ khi xung đột bắt đầu.
Shelley Jang, Giám đốc xếp hạng doanh nghiệp khu vực châu Á - Thái Bình Dương của Fitch Ratings cho biết, do phần lớn giao dịch diễn ra thông qua các hợp đồng tư nhân dài hạn giữa các nhà cung cấp khí công nghiệp và các nhà sản xuất, nên rất khó để xác định giá cả toàn ngành.
Trong khi đó, các cuộc tấn công tên lửa của Iran trong tháng này đã làm tê liệt một trung tâm công nghiệp quan trọng ở Qatar - nơi sản xuất khoảng một phần ba lượng heli của thế giới.
“Điều này ngụ ý rằng nguồn cung heli sẽ không được khôi phục trong thời gian ngắn”, Christopher Ecclestone, chuyên gia chiến lược khai thác mỏ tại Hallgarten & Company nhận định.
Một dấu hiệu cho thấy thị trường tiếp tục bị thắt chặt là giá heli tại tỉnh Hà Nam, Trung Quốc đã đảo chiều xu hướng giảm trong năm nay. Theo Wind Information, giá đã tăng từ mức đáy ngày 28/2 là 545 nhân dân tệ (78,85 USD) lên 600 nhân dân tệ (86,81 USD) mỗi chai.
Tình trạng thiếu hụt do xung đột Trung Đông gây ra là sự gián đoạn chuỗi cung ứng mới nhất làm rung chuyển thị trường toàn cầu, vốn đã phải đối mặt với những cú sốc tương tự từ xung đột Nga-Ukraine năm 2022 và đại dịch Covid-19. Điều đó đã thúc đẩy các công ty đa dạng hóa nguồn cung, và các quốc gia như Trung Quốc tăng cường kế hoạch dự trữ.
“Việc tiếp cận nguồn cung một số nguyên liệu vật chất nhất định với sản xuất và xử lý tập trung ở Trung Quốc sẽ trở thành chủ đề đàm phán thường xuyên hơn với Trung Quốc”, báo cáo của Rhodium Group cho biết.
Hơn nữa, việc thiếu minh bạch về giá cũng có thể khiến tình trạng thiếu hụt tồi tệ hơn so với những con số hiện có.