Áp lực thu xếp vốn để thanh toán nghĩa vụ trái phiếu sẽ tăng cao trong vòng một năm tới
Áp lực đáo hạn gia tăng
Thị trường trái phiếu doanh nghiệp đang đứng trước một giai đoạn có lượng nghĩa vụ thanh toán lớn hơn. Theo số liệu của VIS Rating, khoảng 235.000 tỷ đồng trái phiếu doanh nghiệp dự kiến đáo hạn trong 12 tháng tới (từ tháng 11/2026 đến tháng 10/2027), cao hơn gần 39% so với giá trị đáo hạn trong 12 tháng trước đó. Nghĩa vụ thanh toán tập trung vào một số thời điểm; trong đó, tháng 12/2026, có khoảng 30.000 tỷ đồng trái phiếu đến hạn. Đáng chú ý, khoảng 11.000 tỷ đồng trong số này thuộc nhóm trái phiếu đã phát sinh chậm trả hoặc được gia hạn nợ. Sang năm 2027, tháng 6 là thời điểm có giá trị đáo hạn lớn nhất, khoảng 39.000 tỷ đồng, với hơn một nửa thuộc nhóm bất động sản dân cư.
Theo thống kê của VIS Rating, sau khi loại trừ trái phiếu ngân hàng, khoảng 52% giá trị phát hành trong tháng 10/2026 được sử dụng cho mục đích cơ cấu nợ.
Những con số trên cho thấy hai vấn đề đáng quan tâm. Thứ nhất, lượng trái phiếu đến hạn gia tăng sẽ kéo theo nhu cầu thu xếp nguồn thanh toán lớn hơn. Thứ hai, một phần nghĩa vụ đáo hạn có liên quan đến những khoản trái phiếu từng gặp vấn đề về thanh toán hoặc đã được điều chỉnh kỳ hạn, đặt ra yêu cầu tiếp tục theo dõi tiến độ xử lý nợ của các tổ chức phát hành.
Thực tế, trong quý III/2026, Công ty cổ phần Đầu tư và Du lịch Vạn Hương và Công ty cổ phần Đầu tư Thương mại SMC đã gia hạn kỳ hạn trái phiếu thêm 1 - 2 năm nhằm giảm áp lực tái cấp vốn trong ngắn hạn.
Trong đó, Đầu tư và Du lịch Vạn Hương đã công bố thông tin bất thường về thay đổi điều kiện, điều khoản của trái phiếu mã DRT12101. Các điều chỉnh có hiệu lực từ ngày 4/9/2026. Cụ thể, lãi suất áp dụng cho các kỳ tính lãi của trái phiếu hiện ở mức 10,8%/năm. Từ kỳ tính lãi thứ 11 (từ 29/9/2026 đến 29/3/2027), lãi suất được điều chỉnh lên 13,6%/năm, tăng 2,8%/năm so với trước.
Doanh nghiệp này đồng thời điều chỉnh kỳ hạn trái phiếu. Theo điều khoản cũ, trái phiếu có kỳ hạn 60 tháng kể từ ngày phát hành và đáo hạn vào ngày 29/9/2026. Kỳ hạn trái phiếu được kéo dài lên 84 tháng, với ngày đáo hạn mới là 29/9/2028.
Vạn Hương là chủ đầu tư dự án Khu du lịch quốc tế Đồi Rồng (Đồ Sơn, TP. Hải Phòng). Dự án có quy mô khoảng 480 ha, tổng mức đầu tư hơn 30.000 tỷ đồng, với phần lớn công trình được xây dựng trên khu vực lấn biển. Các công trình gồm biệt thự biển nghỉ dưỡng cao cấp, minihotel, shophouse liền kề, căn hộ cao cấp.
Phát hành mới chững lại
Áp lực đáo hạn gia tăng đặt ra yêu cầu thu xếp nguồn thanh toán đối với các tổ chức phát hành. Trong đó, phát hành trái phiếu mới có thể là một phương án tái cấp vốn, song diễn biến thị trường thời gian qua cho thấy hoạt động huy động vốn chưa phục hồi đồng đều giữa các nhóm doanh nghiệp.
Theo VIS Rating, tổng giá trị phát hành trái phiếu doanh nghiệp trong quý III/2026 đạt khoảng 172.000 tỷ đồng, tăng 9,7% so với cùng kỳ năm trước. Tuy nhiên, ngân hàng tiếp tục chiếm 66% tổng giá trị phát hành, nhóm bất động sản đóng góp 26%. Đáng chú ý, dù giá trị phát hành của nhóm bất động sản tăng 29% so với cùng kỳ, hoạt động huy động vốn vẫn tập trung ở một số ít chủ đầu tư lớn, chủ yếu là Vinhomes và các doanh nghiệp liên quan đến Masterise. Điều này cho thấy sự phục hồi về quy mô phát hành toàn thị trường chưa phản ánh đầy đủ khả năng tiếp cận kênh trái phiếu của các nhóm doanh nghiệp. Trong khi một số tổ chức phát hành tiếp tục huy động được lượng vốn lớn, dữ liệu phát hành chưa cho thấy mức độ cải thiện tương ứng trên diện rộng.
Bước sang tháng 10/2026, hoạt động phát hành mới chững lại, với tổng giá trị khoảng 31.000 tỷ đồng, giảm 59% so với tháng trước. Ngân hàng tiếp tục chiếm phần lớn lượng phát hành, trong khi trái phiếu bất động sản chỉ đóng góp khoảng 6%. Diễn biến một tháng chưa đủ cơ sở để khẳng định xu hướng suy giảm của thị trường phát hành. Tuy nhiên, khi đặt cạnh cơ cấu phát hành quý III, số liệu tiếp tục cho thấy hoạt động huy động vốn qua trái phiếu tập trung đáng kể ở nhóm ngân hàng và một số doanh nghiệp lớn. Đây là yếu tố cần lưu ý khi xem xét triển vọng tái cấp vốn trong năm 2027. Quy mô phát hành mới của toàn thị trường có thể duy trì ở mức cao, nhưng không đồng nghĩa những doanh nghiệp có trái phiếu đến hạn đều có khả năng huy động nguồn vốn thay thế qua kênh này.
Bên cạnh khả năng tiếp cận vốn, chi phí huy động cũng là một yếu tố ảnh hưởng đến phương án tái cấp vốn. Trong quý III/2026, lãi suất coupon bình quân của trái phiếu bất động sản phát hành mới ở mức 11,5%/năm. VIS Rating nhận định, chi phí vốn tăng, cùng với điều kiện thanh khoản hạn chế tiếp tục gây áp lực đối với những tổ chức phát hành có hồ sơ tín nhiệm yếu.
Đối với doanh nghiệp huy động vốn mới để xử lý nghĩa vụ nợ trái phiếu hiện hữu, việc phát hành thành công có thể giúp giải quyết nhu cầu thanh toán trước mắt. Tuy nhiên, doanh nghiệp vẫn phải đáp ứng các nghĩa vụ tài chính phát sinh từ khoản huy động mới. Vì vậy, khả năng tái cấp vốn cần được xem xét cùng với năng lực tạo dòng tiền trong những kỳ tiếp theo.
Theo thống kê của VIS Rating, sau khi loại trừ trái phiếu ngân hàng, khoảng 52% giá trị phát hành trong tháng 10/2026 được sử dụng cho mục đích cơ cấu nợ, trong khi 42% phục vụ hoạt động đầu tư. Việc phát hành để cơ cấu nợ không đồng nghĩa tổ chức phát hành gặp khó khăn thanh toán. Tuy nhiên, số liệu cho thấy, bên cạnh nhu cầu vốn cho hoạt động đầu tư, việc quản lý và sắp xếp lại các nghĩa vụ tài chính hiện hữu vẫn là một mục đích đáng kể của hoạt động huy động vốn qua trái phiếu.
Về triển vọng, VIS Rating kỳ vọng hoạt động phát hành sơ cấp trong quý IV/2026 duy trì ổn định, được hỗ trợ bởi nhu cầu vốn phát triển dự án và tái cấp vốn của các chủ đầu tư bất động sản. Tuy nhiên, tổ chức này cũng lưu ý rủi ro tái cấp vốn tiếp tục ở mức cao đối với những doanh nghiệp có hồ sơ tín nhiệm yếu, đặc biệt là nhóm từng chậm trả hoặc tái cấu trúc trái phiếu.