Theo Bloomberg, các nhà đầu tư trái phiếu đang đặc biệt quan tâm tới khoảng 70 tỷ USD cam kết tín dụng liên quan đến doanh nghiệp và hạ tầng AI, thường được gọi là “nợ ẩn”, hay chính xác hơn là nghĩa vụ tiềm tàng.
Đây là những nghĩa vụ tài chính chỉ phát sinh khi xảy ra điều kiện bất lợi, chẳng hạn khách hàng không thể thanh toán tiền thuê thiết bị, dự án trung tâm dữ liệu bị chấm dứt sớm hoặc giá trị bán lại của chip giảm mạnh. Theo chuẩn mực kế toán Mỹ, doanh nghiệp chỉ ghi nhận các nghĩa vụ này thành nợ khi khả năng phát sinh tổn thất được đánh giá là cao và có thể ước tính hợp lý.
Bộ máy tài chính đứng sau cuộc đua AI
Nvidia đang mở rộng vai trò từ nhà cung cấp chip sang bên hỗ trợ tài chính cho hệ sinh thái AI. Ngày 10/8, hãng công bố các biên bản ghi nhớ với Apollo, BlackRock, Blackstone, Brookfield, Goldman Sachs và KKR nhằm huy động hơn 500 tỷ USD vốn bên thứ ba cho hạ tầng AI.
CEO Jensen Huang cho biết, Nvidia có thể bảo lãnh tới 25% giá trị mỗi dự án thông qua cơ chế bảo lãnh giá trị còn lại, được xem xét trên từng trường hợp cụ thể. Cơ chế này giúp giảm rủi ro cho các tổ chức tài chính nếu giá trị tái sử dụng hoặc bán lại của thiết bị thấp hơn kỳ vọng.
Meta cũng đã sử dụng cấu trúc bảo lãnh giá trị còn lại để tài trợ cho trung tâm dữ liệu Hyperion tại Louisiana với thương vụ khoảng 27 tỷ USD mang tên Beignet, sau đó triển khai dự án Sopaipilla tại Texas với quy mô khoảng 13 tỷ USD cùng BlackRock. Với Sopaipilla, trái chủ chủ yếu dựa vào cam kết hỗ trợ giá trị từ Meta nếu tài sản không đạt mức giá trị tối thiểu theo thỏa thuận.
Broadcom đưa cấu trúc này lên một tầm mới khi áp dụng cho chip AI trong thương vụ Big Sky. Tháng 6/2026, Apollo và Blackstone dẫn đầu khoản tài trợ 35 tỷ USD thông qua nền tảng AI XPV do Broadcom cùng hai tổ chức này thành lập, nhằm mở rộng hơn 1 GW năng lực tính toán cho Anthropic. Broadcom cung cấp chip và giải pháp mạng tùy chỉnh, đồng thời cam kết hỗ trợ giá trị tài sản, qua đó giảm rủi ro cho bên cấp vốn.
Các chiến lược gia của Bank of America ước tính, nền tảng AI XPV có thể tích lũy khoảng 370 tỷ USD nợ ưu tiên vào giữa năm 2029.
Mô hình tài trợ thường gồm nhiều tầng. Một pháp nhân chuyên biệt (SPV) vay vốn mua chip hoặc tài sản hạ tầng rồi cho khách hàng thuê. Dòng tiền từ hợp đồng thuê được dùng để trả nợ. Nếu khách hàng ngừng thanh toán, bên cho vay có thể cho thuê lại hoặc bán tài sản; nếu giá trị thu hồi không đủ trả nợ, bên bảo lãnh sẽ bù phần thiếu hụt.
Lời cảnh báo từ Phố Wall
Những người ủng hộ mô hình cho rằng rủi ro tương đối thấp, bởi nhu cầu năng lực tính toán AI vẫn lớn và chip AI còn giá trị sử dụng cao. Các khoản vay thường có thời hạn khoảng 5 năm; khi dư nợ giảm, nghĩa vụ bảo lãnh giá trị còn lại cũng thu hẹp.
Tuy nhiên, nhà đầu tư trái phiếu lo ngại các nghĩa vụ này có thể phát sinh đúng vào thời điểm bất lợi nhất. Nếu nhu cầu AI suy yếu, khách hàng cắt giảm sử dụng hạ tầng hoặc mất khả năng thanh toán, giá chip và máy chủ trên thị trường thứ cấp có thể lao dốc. Khi đó, doanh nghiệp bảo lãnh vừa phải thực hiện nghĩa vụ tài chính, vừa có thể chịu áp lực lên hoạt động kinh doanh cốt lõi.
Moody's Ratings nhận định, “rủi ro chính nằm ở việc nhiều giao dịch như vậy diễn ra dồn dập trong một khoảng thời gian ngắn”, đồng thời cảnh báo sự gia tăng đáng kể của các nghĩa vụ có điều kiện tại Broadcom có thể làm giảm tính linh hoạt tài chính và tạo áp lực lên hồ sơ tín dụng của doanh nghiệp.
S&P Global Ratings thậm chí cho biết sẽ xem các cam kết bảo lãnh giá trị còn lại của Broadcom như một dạng nghĩa vụ có tính chất tương tự nợ và đưa vào phép tính nợ điều chỉnh khi đánh giá tín nhiệm.
Các chuyên gia CreditSights ví cơ chế này như việc doanh nghiệp “bán quyền chọn bán” cho thị trường, tức chấp nhận bù đắp khi giá trị tài sản giảm dưới một ngưỡng nhất định.
Trong giai đoạn thị trường tăng trưởng, những cam kết này gần như không tạo ra chi phí tiền mặt. Nhưng nếu thị trường AI bước vào một chu kỳ suy giảm sâu, các nghĩa vụ từng được xem là “nợ ẩn” có thể nhanh chóng trở thành khoản phải trả thực sự, tạo thêm áp lực lên bảng cân đối kế toán của những doanh nghiệp đang đứng sau làn sóng đầu tư hạ tầng AI.
