Các hãng hàng không Emirates, Qatar Airways và Etihad Airways đã tạo ra một lựa chọn thay thế đáng kể ở vùng Vịnh, tận dụng vị trí địa lý lý tưởng giữa ba châu lục - châu Âu, châu Phi và châu Á.
Nhưng tình hình đã thay đổi gần như chỉ sau một đêm khi xung đột ở khu vực leo thang, dẫn tới đóng cửa không phận, khiến máy bay phải ngừng hoạt động và gây ra sự hỗn loạn cho các hãng hàng không khu vực. Trong khi việc mất đi năng lực vận chuyển từ các hãng hàng không Trung Đông đã làm giảm tổng số chuyến bay đường dài, các hãng hàng không phương Tây đang nhanh chóng lấp đầy khoảng trống này.
Các hãng hàng không phương Tây đã nhận thấy cơ hội để tận dụng và giành lại thị phần, bằng cách bổ sung các tuyến bay thay thế để thu hút khách hàng. Deutsche Lufthansa AG, British Airways và Air France-KLM đã nhanh chóng điều động máy bay đến các quốc gia như Ấn Độ, Thái Lan và Singapore vào tháng trước để thu hút hành khách tìm kiếm các chuyến bay mới. Tuy nhiên, mức tăng thị phần cho đến nay vẫn còn nhỏ, và việc xây dựng một động lực bền vững không hề đơn giản.
Một vấn đề đặt ra là liệu đây chỉ là cú gián đoạn ngắn hạn đối với ngành hàng không toàn cầu, hay sẽ trở thành một sự thay đổi dài lâu khi những điểm đến từng được xem là an toàn nay lại chịu ảnh hưởng bởi tình hình chiến sự.
Đối với các hãng hàng không châu Âu, một thách thức khác là giá nhiên liệu tăng vọt khi xung đột làm gián đoạn thị trường năng lượng, khiến các hãng hàng không đứng trước lựa chọn tăng giá vé hoặc phải gánh chịu những chi phí đó để thu hút khách hàng mới, trong khi không biết cuộc xung đột sẽ kéo dài bao lâu.
“Các hãng hàng không Trung Đông sẽ không từ bỏ tham vọng trở thành các trung tâm trung chuyển toàn cầu…Còn các hãng châu Âu thì phải tranh thủ cơ hội khi điều kiện vẫn còn thuận lợi”, Rob Walker, chuyên gia hàng không tại công ty tư vấn ICF nhận định.
Cho đến nay, mức tăng lớn về năng lực khai thác chuyến bay chủ yếu diễn ra tại Mỹ, dù điều này phần lớn phản ánh các kế hoạch đã được triển khai từ trước khi gián đoạn tại Trung Đông xảy ra.
Theo dữ liệu từ Flightradar24, các hãng hàng không lớn như United Airlines và Delta Air Lines đã tăng công suất bay đường dài bằng máy bay thân rộng lần lượt 11% và 12%. Các hãng này vừa tăng chuyến tới các điểm đến hiện có ở châu Âu, vừa mở thêm đường bay mới để phục vụ nhóm du khách Mỹ có khả năng chi tiêu cao.
Nhiên liệu máy bay
Các hãng hàng không Mỹ dễ bị ảnh hưởng hơn bởi sự tăng vọt giá nhiên liệu máy bay do không có chính sách phòng ngừa rủi ro, mặc dù họ đã được hưởng lợi từ sự tăng nhu cầu vào tháng trước khi hành khách nhanh chóng đặt vé trước khi giá vé tăng cao.
Về sự gián đoạn ở Trung Đông, các chuyến bay thẳng từ Mỹ đến châu Á sẽ được hưởng lợi, cũng như các tuyến đường xuyên Đại Tây Dương nơi các hãng hàng không Mỹ hợp tác liên danh với các hãng hàng không châu Âu.
Xung đột càng kéo dài, tình hình sẽ càng tồi tệ đối với các hãng hàng không có trụ sở ở Trung Đông. Tổng thống Donald Trump tuần này vẫn chưa rõ ràng về thời gian kết thúc xung đột và cam kết sẽ có những hành động quyết liệt hơn chống lại Iran.
Theo dữ liệu được Bloomberg phân tích, nhờ lợi thế về địa lý, Turkish Airlines cũng đã giành được thị phần trong tháng sau khi xung đột bắt đầu, trong khi Qatar Airways mất thị phần nhiều nhất.
Cuộc chiến về giá
Trong khi kết cục của cuộc xung đột vẫn chưa rõ ràng, điều chắc chắn là các hãng hàng không Trung Đông sẽ quay trở lại thị trường với quyết tâm giành lại thị phần, và giá có thể sẽ trở thành yếu tố quyết định.
“Tôi dự đoán các hãng hàng không vùng Vịnh sẽ đưa ra mức giá rất hấp dẫn để khôi phục lưu lượng hành khách thông qua các trung tâm trung chuyển của họ, vì vậy có lẽ các hãng hàng không châu Âu sẽ chỉ có một khoảng thời gian ngắn để khai thác nhu cầu cao và giá vé cao”, Richard Evans, chuyên gia tư vấn cấp cao tại công ty phân tích Cirium cho biết.
Mô hình trung tâm trung chuyển Trung Đông đã cho thấy Emirates và Etihad đạt được sự tăng trưởng mạnh mẽ trong những thập kỷ gần đây. Emirates đã vận chuyển 55,6 triệu hành khách vào năm 2025, gấp hơn bốn lần số lượng hành khách được vận chuyển chỉ 20 năm trước đó.
Điều đó đã giúp Dubai trở thành sân bay quốc tế bận rộn nhất thế giới, nhưng các hãng hàng không khác cho rằng sự mở rộng của các hãng hàng không này trong nhiều năm được duy trì bởi các khoản trợ cấp không công bằng.
Trong khi đó, các hãng hàng không châu Á cũng đã tăng cường các chuyến bay đường dài, với Singapore Airlines bổ sung các chuyến bay đến London và Melbourne, trong khi Cathay Pacific Airways tăng cường các chuyến bay đến Paris, Zurich và London. Air India cho biết họ đã giới thiệu thêm các dịch vụ và Qantas Airways cũng đang cố gắng tăng thêm công suất trên các tuyến bay châu Âu.
Việc bay giữa châu Á và châu Âu vốn đã khó khăn vì nhiều hãng hàng không phương Tây buộc phải tránh không phận Nga sau khi xung đột Nga-Ukraine bắt đầu leo thang vào năm 2022. Xung đột Iran đã làm trầm trọng thêm tình hình. Với việc không phận Iran và Iraq bị đóng cửa, máy bay đang được định tuyến qua các đường băng hẹp trên Georgia, Azerbaijan và Trung Á.
“Vấn đề đối với các hãng hàng không châu Âu bay đến châu Á là sự khan hiếm không phận, và cạnh tranh với các hãng hàng không châu Á có khả năng cạnh tranh cao hơn và có thể bay qua không phận Nga…Chúng tôi cho rằng sẽ có thêm năng lực bay được chuyển sang các tuyến xuyên Đại Tây Dương, nhưng vẫn lo ngại liệu nhu cầu có đủ lớn để hấp thụ mức tăng đáng kể này hay không”, Conroy Gaynor, nhà phân tích tại Bloomberg Intelligence nhận định.
