Theo thông tin từ Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thuỷ sản Việt Nam (Vasep), trong tháng 1/2026, xuất khẩu thủy sản cả nước đạt khoảng 874 triệu USD, tăng 13% so với cùng kỳ năm 2025. Mức tăng này cho thấy nhịp độ đơn hàng đầu năm được các doanh nghiệp nỗ lực duy trì dù bối cảnh thương mại thủy sản toàn cầu tiếp tục chịu sức ép từ các rào cản kỹ thuật và yếu tố thuế quan tại một số thị trường lớn.
Trong đó, tôm tiếp tục là mặt hàng chủ lực với kim ngạch 331 triệu USD, tăng 6,4%, chiếm gần 38% tổng xuất khẩu. Sự tăng trưởng đến từ Trung Quốc và Nhật Bản, trong khi Mỹ có xu hướng chững lại do yếu tố thuế chống bán phá giá sắp công bố.
Đáng chú ý, cá tra là điểm sáng nổi bật khi đạt hơn 177 triệu USD, tăng mạnh 33,2%. Nhu cầu tốt từ Trung Quốc, ASEAN và Nhật Bản đã giúp mặt hàng này trở thành nhóm tăng trưởng cao nhất trong tháng.
Ngoài ra, xuất khẩu mực, bạch tuộc đạt gần 69 triệu USD, tăng 30,9%, nhờ thị trường Nhật Bản và Hàn Quốc tiêu thụ tốt. Ngược lại, cá ngừ chỉ đạt khoảng 57 triệu USD, giảm 14%, chịu tác động trực tiếp từ những vướng mắc về MMPA (Đạo luật Bảo vệ Động vật có vú biển) và COA (Giấy chứng nhận thủy sản, sản phẩm thủy sản đạt yêu cầu xuất khẩu vào Mỹ) tại Mỹ.
Ngược lại, nhóm cua ghẹ và giáp xác khác giảm 10,6%, còn khoảng 31 triệu USD, trong khi nhuyễn thể có vỏ giảm 11,7%, xuống khoảng 20 triệu USD, do tiêu thụ chậm tại EU.
| |
| Nguồn: VASEP |
Về thị trường xuất khẩu chung, Trung Quốc - Hồng Kông tiếp tục là thị trường lớn nhất của thủy sản Việt Nam trong tháng 1 với kim ngạch gần 250 triệu USD, tăng tới 28,7% so với cùng kỳ. Tôm hùm là mặt hàng đóng góp đáng kể cho mức tăng trưởng này, khi phân khúc tôm cao cấp được tiêu thụ mạnh trong dịp lễ. Nhiều doanh nghiệp đã đẩy nhanh tiến độ giao hàng sang Trung Quốc trong tháng 1, tận dụng nhu cầu tăng cao trước kỳ nghỉ.
Điểm tích cực là Nhật Bản vươn lên thứ hai (tháng 12/2025 vẫn đứng sau Mỹ) với gần 146 triệu USD, tăng 21,3%, tiếp tục là thị trường ổn định với nhu cầu tốt đối với tôm chế biến, cá tra phi lê đông lạnh và mực, bạch tuộc.
Trong khi đó, xuất khẩu sang Mỹ trong tháng 1 chỉ đạt hơn 96 triệu USD, giảm 9,9% so với cùng kỳ. Sự sụt giảm này tập trung rõ ở nhóm cá ngừ. Nguyên nhân chính là tác động từ quy định MMPA. Việc thực thi Thông tư 74/2025 của Bộ Nông nghiệp và Môi trường liên quan đến cấp COA đang phát sinh nhiều bất cập, khiến quá trình xác nhận hồ sơ bị đình trệ, làm gián đoạn đáng kể hoạt động xuất khẩu cá ngừ và các hải sản khác sang Mỹ ngay từ đầu năm.
Đối với tôm xuất khẩu sang Mỹ, nhiều doanh nghiệp đã chủ động giao hàng sớm trong tháng 1 nhằm giảm rủi ro trước thời điểm công bố kết quả thuế chống bán phá giá vào ngày 17/2. Nhờ đó, kim ngạch tôm sang Mỹ chưa giảm sâu trong tháng đầu năm, nhưng điều này đồng nghĩa với việc áp lực sẽ dồn sang các tháng tiếp theo.
Cùng chiều giảm, EU chỉ đạt gần 72 triệu USD, giảm 6,3%, do nhu cầu còn yếu và tồn kho từ cuối năm trước, đặc biệt ở nhóm nhuyễn thể và cua ghẹ. Trung Đông cũng giảm 9,4%, xuống còn khoảng 21 triệu USD, sau giai đoạn nhập khẩu mạnh cuối năm 2025.
Ở các thị trường khác, xuất khẩu thuỷ sản sang ASEAN đạt khoảng 69 triệu USD, tăng mạnh 32,2%, phản ánh xu hướng gia tăng thương mại nội khối và nhu cầu cao tại các thị trường như Thái Lan, Philippines, Singapore. Hàn Quốc cũng đạt hơn 67 triệu USD, tăng 9,1%, chủ yếu nhờ tiêu thụ tốt mực, bạch tuộc và cá tra.
Vasep dự báo, xuất khẩu thủy sản trong tháng 2/2026 sẽ giảm so với tháng 1 và giảm nhẹ so với cùng kỳ do bốn yếu tố chính.
Thứ nhất là kỳ nghỉ Tết Nguyên đán làm gián đoạn sản xuất và giao hàng. Thứ hai là tác động rõ hơn từ kết quả thuế chống bán phá giá tôm tại Mỹ sau ngày 17/2. Thứ ba là những vướng mắc trong thực thi quy định MMPA và cấp COA tiếp tục ảnh hưởng đến xuất khẩu cá ngừ và các loài hải sản khác. Thứ tư là nhu cầu nhập khẩu của Trung Quốc giảm sau khi đã tích trữ mạnh trong tháng 1.
Bức tranh xuất khẩu tháng đầu năm cho thấy động lực tăng trưởng hiện nay phụ thuộc nhiều vào thị trường châu Á, trong khi các rào cản chính sách tại Mỹ đang dần bộc lộ rõ tác động. Đây sẽ là yếu tố quan trọng chi phối diễn biến xuất khẩu thủy sản trong các tháng tiếp theo của năm 2026.