Xuất khẩu lập đỉnh đang tạo lực đỡ cho cổ phiếu thủy sản bước vào chu kỳ mới
Về đích ấn tượng nhờ xoay trục thị trường xuất khẩu
Năm 2025 ghi dấu bước tiến đáng kể của ngành thủy sản khi sản lượng đạt kỷ lục 9,95 triệu tấn, kim ngạch xuất khẩu cán mốc 11,32 tỷ USD, chưa kể khoảng 250 triệu USD từ bột cá. Thành quả này đóng góp quan trọng vào tổng kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đạt 70,09 tỷ USD, tạo thặng dư thương mại hơn 20,7 tỷ USD cho toàn ngành.
Không chỉ tăng trưởng về quy mô, kết quả trên còn phản ánh sự cải thiện rõ nét về năng lực sản xuất, trình độ công nghệ và sức cạnh tranh của thủy sản Việt Nam, trong bối cảnh thị trường toàn cầu nhiều biến động.
Một trong những điểm sáng nổi bật là khả năng “xoay trục” thị trường của doanh nghiệp. Trước những bất định từ thị trường Mỹ, xuất khẩu thủy sản nhanh chóng dịch chuyển sang Trung Quốc, đồng thời mở rộng mạnh sang châu Âu và châu Phi - hai khu vực ghi nhận mức tăng trưởng tích cực trong năm 2025. Sự dịch chuyển này không chỉ giúp duy trì nhịp tăng trưởng, mà còn giảm dần mức độ phụ thuộc vào một vài thị trường truyền thống.
Bước sang năm 2026 - năm đầu của kế hoạch phát triển 5 năm 2026-2030 - Bộ Nông nghiệp và Môi trường tiếp tục định hướng ngành thủy sản theo tinh thần “đổi mới sáng tạo, tăng tốc bứt phá, tăng trưởng bền vững”. Trên nền tảng kỷ lục của năm 2025, ngành tập trung vào ba trụ cột: chuyển đổi số và khoa học công nghệ; kinh tế xanh - tuần hoàn; nâng cao giá trị gia tăng. Mục tiêu kim ngạch xuất khẩu đến năm 2030 là đạt 14-16 tỷ USD.
Theo Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến, để hội nhập sâu hơn, ngành thủy sản buộc phải thực hiện quá trình thanh lọc và rà soát nghiêm ngặt chuỗi cung ứng. Bối cảnh mới đòi hỏi sự minh bạch, trách nhiệm với nguồn lợi biển và các thế hệ tương lai.
Ở góc độ doanh nghiệp, ông Đỗ Ngọc Tài, Chủ tịch Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam cho rằng, năm 2025 là phép thử quan trọng cho bản lĩnh thích ứng của toàn ngành. Việc duy trì sản xuất, giữ vững và mở rộng thị trường, song song với nâng cao chất lượng, đa dạng hóa sản phẩm và gia tăng giá trị đã góp phần củng cố uy tín của thủy sản Việt Nam trên thị trường quốc tế.
Tinh thần chủ động đó sẽ tiếp tục được nối dài trong năm 2026. Doanh nghiệp thủy sản bước vào năm kinh doanh mới với chiến lược mở rộng thị trường, nâng cao năng lực cạnh tranh, đồng thời thích ứng nhanh với các tiêu chuẩn ngày càng khắt khe về môi trường, truy xuất nguồn gốc, chuyển đổi số và tuân thủ quy định quốc tế. Hướng đi xanh - minh bạch - có trách nhiệm không còn là lựa chọn, mà đã trở thành yêu cầu bắt buộc.
Cơ hội đầu tư trong bối cảnh phân hóa mạnh
Câu chuyện của cổ phiếu thủy sản trong năm 2026 không nằm ở tăng trưởng đồng đều, mà ở khả năng sàng lọc doanh nghiệp có vùng nuôi chủ động và thị trường đa dạng.
Với triển vọng tăng trưởng xuất khẩu, cổ phiếu thủy sản được kỳ vọng sẽ có diễn biến khả quan trong năm 2026. Các động lực chính đến từ nhu cầu tiêu thụ toàn cầu phục hồi, sự mở rộng sang các thị trường xuất khẩu mới, cùng xu hướng đầu tư vào nuôi trồng công nghệ cao và chế biến sâu. Bên cạnh đó, chính sách tín dụng xanh và các tiêu chuẩn ESG ngày càng được chú trọng cũng giúp doanh nghiệp có nền tảng phát triển bền vững hơn trong dài hạn.
Tuy vậy, bức tranh đầu tư không đồng đều. Cổ phiếu thủy sản đang có sự phân hóa mạnh, đòi hỏi nhà đầu tư phải chắt lọc kỹ lưỡng. Về mặt định giá, nhiều doanh nghiệp trong ngành đang giao dịch ở mức thấp so với trung bình quá khứ. Kết thúc phiên 21/1/2026, P/B của cổ phiếu VHC ở mức 1,42, P/E 8,8; cổ phiếu FMC có P/B 1,1 và P/E 7,62; cổ phiếu ANV ghi nhận P/B 1,97, P/E 9,26; trong khi cổ phiếu ABT có P/E 4,96.
Dù vẫn đối mặt với rủi ro từ biến động tỷ giá, chi phí đầu vào và các hàng rào kỹ thuật, nhóm cổ phiếu thủy sản tiếp tục được đánh giá hấp dẫn nhờ câu chuyện tăng trưởng gắn chặt với xuất khẩu, đặc biệt tại các doanh nghiệp đầu ngành có vùng nuôi chủ động, thị trường đa dạng và năng lực chế biến sâu. Năm 2026 vì vậy được xem là giai đoạn bản lề để nhóm cổ phiếu này xác lập mặt bằng giá mới.
Theo Công ty Chứng khoán KB Việt Nam (KBSV), xuất khẩu thủy sản trong năm 2026 sẽ duy trì tăng trưởng nhưng ở mức vừa phải, do áp lực cạnh tranh tại các thị trường chủ lực như Mỹ và châu Âu. Trong bối cảnh đó, Công ty cổ phần Vĩnh Hoàn (mã VHC) và Công ty cổ phần Thực phẩm Sao Ta (mã FMC) được đánh giá là hai doanh nghiệp đầu ngành có mức định giá ở vùng hấp dẫn.
Sản phẩm chủ lực của Vĩnh Hoàn là cá tra, còn Thực phẩm Sao Ta là tôm. Chiến lược trọng tâm của các doanh nghiệp này trong năm 2026 là mở rộng và đa dạng hóa thị trường, giảm dần sự phụ thuộc vào Mỹ - nơi tiềm ẩn nhiều rủi ro về thuế và chính sách. KBSV dự báo, sản lượng của Vĩnh Hoàn và Thực phẩm Sao Ta sẽ đi ngang so với cùng kỳ, trong khi giá bán bình quân có thể giảm 3-5% do dịch chuyển cơ cấu thị trường.
Tuy nhiên, biên lợi nhuận của Thực phẩm Sao Ta được dự báo cải thiện nhờ mở rộng sang các thị trường có biên lợi nhuận cao hơn, trong khi Vĩnh Hoàn duy trì sự ổn định nhờ đóng góp từ mảng collagen & gelatin, bánh phồng và các sản phẩm từ gạo.
Về kết quả kinh doanh, Thực phẩm Sao Ta cho biết, doanh thu hợp nhất năm 2025 đạt 300,53 triệu USD, tăng 19,80% so với năm 2024; lợi nhuận nhiều khả năng hoàn thành kế hoạch 420 tỷ đồng. Chiến lược rõ ràng cùng khả năng triển khai hiệu quả đã giúp doanh nghiệp vượt qua những biến động bất lợi của thị trường.
Trong khi đó, Công ty cổ phần Nam Việt (mã ANV) được đánh giá sở hữu lợi thế cạnh tranh riêng, đặc biệt ở mảng cá rô phi. Công ty Chứng khoán Bảo Việt (BVSC) nhận định, sản lượng cá rô phi xuất khẩu của Nam Việt có thể tăng trưởng hai chữ số trong năm 2026, dù tốc độ tăng chậm lại khi cạnh tranh gia tăng.
BVSC ước tính, Nam Việt hiện chiếm khoảng 7% thị phần cá tra Việt Nam xuất khẩu sang Mỹ và khoảng 87-89% thị phần cá rô phi Việt Nam tại thị trường này. Doanh nghiệp được kỳ vọng tiếp tục hưởng lợi từ mức thuế chống bán phá giá 0% tại Mỹ để mở rộng thị phần cá tra, đồng thời giữ vai trò tiên phong trong mảng cá rô phi trong năm 2026.
Dẫu vậy, cơ hội luôn đi kèm thách thức. Mức thuế chống bán phá giá sơ bộ cao đối với tôm, cạnh tranh gay gắt hơn giữa các doanh nghiệp cá tra Việt Nam (khi thêm 6 doanh nghiệp được hưởng thuế suất 0%), cùng việc Mỹ hạ thuế đối với Trung Quốc xuống ngang với Việt Nam (20%) sẽ tạo áp lực lên toàn ngành.
Bước vào năm 2026, thích ứng với biến động trở thành bài toán trọng tâm của các doanh nghiệp thủy sản. Những doanh nghiệp có tiềm lực tài chính vững, sản phẩm chất lượng và khả năng ứng biến linh hoạt được kỳ vọng sẽ có “bệ phóng” tốt để vượt qua thách thức và nắm bắt cơ hội tăng trưởng mới.
