Nhìn lại năm 2025, năm đánh dấu cột mốc 25 năm phát triển thị trường chứng khoán Việt Nam, Thứ trưởng đánh giá như thế nào về những kết quả thị trường đã đạt được?
Có thể nói, sau 25 năm xây dựng và phát triển, thị trường chứng khoán Việt Nam đã đạt được những thành tựu rất đáng tự hào. Từ một thị trường sơ khai, với vài mã cổ phiếu và vài trăm nhà đầu tư, đến nay, thị trường chứng khoán đã có hàng trăm doanh nghiệp niêm yết. Quy mô vốn hóa sàn HOSE đạt khoảng 10 triệu tỷ đồng, tương đương hơn 78% GDP.
Đặc biệt, năm 2025 là một năm rất có ý nghĩa khi thị trường chứng khoán Việt Nam được FTSE Russell đưa vào danh sách nâng hạng lên thị trường mới nổi. Bên cạnh đó, thị trường tiếp tục duy trì vận hành ổn định, an toàn, minh bạch và thanh khoản cao, bất chấp bối cảnh kinh tế thế giới nhiều biến động. Chỉ số VN-Index tăng 40%, nằm trong nhóm thị trường sinh lời tốt nhất toàn cầu; thanh khoản bình quân đạt trên 29.000 tỷ đồng/phiên; số lượng tài khoản nhà đầu tư vượt 11,6 triệu tài khoản, vượt mục tiêu chiến lược đến năm 2030.
| |
Thị trường chứng khoán từng bước khẳng định vai trò là kênh dẫn vốn trung và dài hạn quan trọng của nền kinh tế |
Chúng ta cũng đã xây dựng được những nền tảng hạ tầng kỹ thuật tiên tiến cho thị trường. Sở Giao dịch chứng khoán TP.HCM đã đưa vào vận hành hệ thống KRX để giải quyết vấn đề quá tải của hệ thống cũ, đáp ứng các nhu cầu sắp tới của thị trường chứng khoán. Chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý thị trường ngày một nâng cao, các hệ thống thanh toán, chuyển nhượng chứng khoán đã được xây dựng và vận hành trơn tru.
Quan trọng hơn cả những con số, thị trường chứng khoán đã từng bước khẳng định vai trò là kênh dẫn vốn trung và dài hạn quan trọng của nền kinh tế, là “hàn thử biểu” phản ánh sức khỏe doanh nghiệp và triển vọng tăng trưởng của Việt Nam. Đây là nền tảng rất quan trọng để chúng ta hoạch định tầm nhìn phát triển thị trường lên một tầm cao mới trong giai đoạn tới.
Trong bối cảnh Việt Nam đặt ra những mục tiêu phát triển rất lớn đến năm 2030 và 2045, Thứ trưởng nhìn nhận như thế nào về vai trò của thị trường chứng khoán trong việc huy động nguồn lực cho nền kinh tế?
Chủ trương xuyên suốt của Đảng và Nhà nước là đưa Việt Nam bước vào giai đoạn phát triển mới, với tốc độ tăng trưởng cao, bền vững và chất lượng hơn. Để thực hiện được các mục tiêu này, nhu cầu vốn cho đầu tư hạ tầng, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, cũng như mở rộng sản xuất - kinh doanh của doanh nghiệp là rất lớn.
Trong bối cảnh đó, thị trường chứng khoán phải đóng vai trò trụ cột trong huy động nguồn vốn trung và dài hạn. Chiến lược phát triển thị trường vốn đến năm 2030 đã xác định rất rõ điều này.
Năm 2025, tổng lượng phát hành trái phiếu chính phủ và trái phiếu doanh nghiệp đạt 1 triệu tỷ đồng, cho thấy quy mô và vai trò ngày càng lớn của thị trường chứng khoán đối với nền kinh tế. Đến cuối năm 2025, quy mô thị trường trái phiếu đạt 3,9 triệu tỷ đồng, tương đương 30,7% GDP. Tuy nhiên, nếu đặt trong yêu cầu phát triển của giai đoạn 5 - 10 năm tới, con số này vẫn chưa tương xứng với tiềm năng và nhu cầu thực tế.
Vì vậy, nhiệm vụ của Bộ Tài chính, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước không chỉ là mở rộng quy mô thị trường chứng khoán, mà quan trọng hơn là nâng cao chất lượng thị trường, bảo đảm dòng vốn được dẫn dắt hiệu quả vào các lĩnh vực sản xuất - kinh doanh, hạ tầng và các động lực tăng trưởng dài hạn của đất nước.
Một trong những vấn đề được Thứ trưởng nhấn mạnh là hoàn thiện khuôn khổ pháp lý để thị trường phát triển về chất. Theo ông, đâu là những điểm nghẽn lớn nhất cần tập trung tháo gỡ?
Bộ Tài chính đang xây dựng các nghị định hướng dẫn Luật Chứng khoán sửa đổi năm 2024, đặc biệt liên quan đến thị trường trái phiếu doanh nghiệp, với mục tiêu làm rõ trách nhiệm của nhà phát hành, tiêu chí nhà đầu tư và cơ chế giám sát, để thị trường phát triển an toàn, minh bạch và bền vững hơn từ năm 2026 trở đi.
Sau giai đoạn phát triển nhanh, thị trường chứng khoán đã bộc lộ một số điểm nghẽn cả về pháp lý, hàng hóa, cấu trúc nhà đầu tư và hạ tầng kỹ thuật. Đây là điều bình thường trong quá trình phát triển và quan trọng là chúng ta nhận diện đúng để điều chỉnh kịp thời.
Về pháp lý, Luật Chứng khoán và các nghị định hướng dẫn cần tiếp tục được rà soát, sửa đổi theo hướng tạo thuận lợi hơn cho doanh nghiệp huy động vốn, đồng thời vẫn bảo đảm kỷ cương, kỷ luật thị trường. Nghị định 245/2025/NĐ-CP là một ví dụ, khi rút ngắn đáng kể thời gian từ IPO đến niêm yết xuống còn khoảng 30 ngày, tạo động lực rất lớn cho doanh nghiệp tham gia thị trường.
Bên cạnh đó, Bộ Tài chính cũng đang xây dựng các nghị định hướng dẫn Luật Chứng khoán sửa đổi năm 2024, đặc biệt liên quan đến thị trường trái phiếu doanh nghiệp, với mục tiêu làm rõ trách nhiệm của nhà phát hành, tiêu chí nhà đầu tư và cơ chế giám sát, để thị trường phát triển an toàn, minh bạch và bền vững hơn từ năm 2026 trở đi.
Để thị trường chứng khoán thực sự trở thành kênh dẫn vốn dài hạn, vấn đề hàng hóa và cơ cấu nhà đầu tư cần được giải quyết như thế nào, thưa ông?
Đây là hai vấn đề then chốt. Thị trường muốn phát triển bền vững thì phải có hàng hóa chất lượng cao và cơ sở nhà đầu tư cân bằng hơn.
Về hàng hóa, chúng ta cần có thêm nhiều doanh nghiệp quy mô lớn, quản trị tốt, minh bạch, tham gia niêm yết. Điều này không chỉ đến từ khu vực doanh nghiệp trong nước, mà còn cần có cơ chế khuyến khích các tập đoàn nước ngoài, các doanh nghiệp FDI chất lượng cao tham gia sâu hơn vào thị trường chứng khoán Việt Nam.
Về cơ cấu nhà đầu tư, hiện nhà đầu tư cá nhân vẫn chiếm tỷ trọng lớn. Điều này giúp thị trường sôi động nhưng cũng dễ dẫn đến biến động mạnh. Vì vậy, trong thời gian tới, Bộ Tài chính sẽ tiếp tục triển khai các giải pháp phát triển nhà đầu tư tổ chức, đặc biệt là các quỹ đầu tư, quỹ hưu trí, bảo hiểm, song song với việc nâng cao kiến thức, năng lực đầu tư dài hạn cho nhà đầu tư cá nhân.
Thị trường có cơ cấu nhà đầu tư hợp lý sẽ vận hành ổn định hơn, định giá doanh nghiệp sát hơn với giá trị nội tại và thực sự hỗ trợ doanh nghiệp huy động vốn dài hạn.
Trước thềm Xuân mới, Thứ trưởng kỳ vọng như thế nào về giai đoạn phát triển tiếp theo của thị trường chứng khoán Việt Nam, đặc biệt trong bối cảnh thị trường đã được nâng hạng?
Việc thị trường chứng khoán Việt Nam được FTSE Russell nâng hạng từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi thứ cấp là một cột mốc rất quan trọng, nhưng nâng hạng không phải là đích đến cuối cùng. Mục tiêu quan trọng hơn là giữ được hạng và tiếp tục nâng cao chất lượng thị trường để hướng tới những cấp độ cao hơn trong tương lai.
Điều này đòi hỏi cam kết chính sách mạnh mẽ, hành động bền bỉ và sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan quản lý, các chủ thể thị trường và cộng đồng doanh nghiệp, nhà đầu tư. Cơ quan quản lý đã xác định rõ các trụ cột: hoàn thiện pháp lý, hiện đại hóa hạ tầng công nghệ, đa dạng hóa sản phẩm, tăng cường kỷ luật thị trường và thúc đẩy đầu tư dài hạn.
Bước sang giai đoạn 2026 - 2030, thị trường chứng khoán không chỉ là nơi giao dịch, mà phải thực sự trở thành hạ tầng tài chính hiện đại của nền kinh tế, đóng góp hiệu quả cho mục tiêu phát triển nhanh, bền vững và nâng cao vị thế của Việt Nam trên bản đồ tài chính khu vực và thế giới.