Việt Nam đang đổi mới mô hình phát triển với mục tiêu đạt tăng trưởng cao và bền vững
Thống nhất nhận thức về mô hình phát triển đất nước
Hôm qua (29/7/2026), hơn 5,3 triệu đảng viên trên cả nước tham dự Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết Hội nghị lần thứ ba, Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV. Hội nghị được tổ chức trực tiếp kết hợp trực tuyến, kết nối từ điểm cầu trung tâm tại Hội trường Diên Hồng (Nhà Quốc hội) đến các ban, bộ, ngành, địa phương và cơ quan, đơn vị trên cả nước.
Hội nghị nghe 9 chuyên đề đã được Hội nghị Trung ương 3 thông qua, trong đó có các nghị quyết về đổi mới mô hình phát triển Việt Nam; xây dựng và phát triển Việt Nam trở thành quốc gia mạnh về biển; xây dựng xã hội kỷ cương, an toàn, văn minh, hài hòa, phát triển; Chiến lược an ninh quốc gia...
Tại Hội nghị, Ủy viên Bộ Chính trị, Trưởng ban Chính sách, chiến lược Trung ương Nguyễn Thanh Nghị đã quán triệt 2 chuyên đề “Nghị quyết về đổi mới mô hình phát triển Việt Nam” và “Nghị quyết về xây dựng và phát triển Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh”. Ông Nguyễn Thanh Nghị nhấn mạnh sự cần thiết phải thống nhất nhận thức về mô hình phát triển đất nước. Theo ông, không có một mô hình phát triển chung cho mọi quốc gia hay mọi giai đoạn lịch sử, mỗi nước phải lựa chọn mô hình phù hợp với điều kiện phát triển, thể chế chính trị và bối cảnh quốc tế của từng thời kỳ.
Đổi mới mô hình phát triển không chỉ là điều chỉnh tăng trưởng, mà là đổi mới cách tạo ra, phân bổ và thụ hưởng thành quả phát triển; lấy Nhân dân và con người làm trung tâm, chủ thể, mục tiêu, động lực. Khoa học, công nghệ, dữ liệu, đổi mới sáng tạo và nhân lực chất lượng cao phải trở thành động lực chủ yếu. Tăng trưởng phải được tạo ra từ từng ngành, địa bàn, doanh nghiệp, hộ kinh doanh, người lao động; để mọi chủ thể có thêm cơ hội đóng góp và thụ hưởng.
- Trích phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Hội nghị quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết Hội nghị Trung ương 3
Đánh giá 40 năm đổi mới, các văn kiện của Đảng khẳng định, Việt Nam đã chuyển mình từ nền kinh tế kém phát triển thành một trong những nền kinh tế tăng trưởng nhanh của khu vực. Năm 2025, Việt Nam chính thức được xếp vào nhóm quốc gia có thu nhập trung bình cao với Tổng thu nhập quốc dân (GNI) bình quân đầu người đạt 4.970 USD.
Tuy nhiên, quá trình đổi mới mô hình phát triển vẫn còn chậm. Tăng trưởng chủ yếu dựa vào mở rộng đầu tư, khai thác tài nguyên, lao động chi phí thấp và gia công, lắp ráp; chất lượng tăng trưởng, năng suất lao động, năng lực khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và năng lực tự chủ chiến lược còn hạn chế. Đây là lý do đặt ra yêu cầu ban hành một nghị quyết chuyên đề về đổi mới mô hình phát triển.
Nghị quyết được Hội nghị Trung ương 3 thông qua với 5 quan điểm chỉ đạo lớn: xác định đổi mới mô hình phát triển là nhiệm vụ chiến lược mang ý nghĩa lịch sử; đổi mới phương thức tổ chức, quản trị và vận hành quốc gia, lấy khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo làm động lực chủ yếu; xây dựng nền quản trị quốc gia hiện đại, phát huy hiệu quả mối quan hệ giữa Nhà nước, thị trường và xã hội; huy động và phát huy mọi nguồn lực để phát triển đất nước giàu mạnh, nâng cao năng lực tự chủ chiến lược; đồng thời lấy đổi mới thể chế và quản trị quốc gia làm khâu đột phá, chuyển từ tư duy quản lý sang kiến tạo phát triển, lấy hiệu quả phục vụ người dân và doanh nghiệp làm thước đo.
Khơi thông nguồn lực để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Hội nghị Trung ương 3 đã nhấn mạnh rằng, đổi mới mô hình phát triển Việt Nam là vấn đề rất lớn, rất mới, chưa có tiền lệ, có ý nghĩa định hình mô hình phát triển quốc gia đến năm 2045 và xa hơn. Nghị quyết không chỉ đổi mới mô hình tăng trưởng, mà còn xác lập mô hình phát triển tổng thể, cụ thể hóa khát vọng phát triển đất nước, lấy con người làm trung tâm và kết tinh những nội dung cốt lõi của Nghị quyết Đại hội XIV, cùng kinh nghiệm quốc tế phù hợp với điều kiện Việt Nam.
Theo Tổng Bí thư, mục tiêu quan trọng nhất là không chấp nhận tăng trưởng thấp, kiên trì theo đuổi tăng trưởng cao, bền vững và thực chất. Tăng trưởng 2 con số là yêu cầu khách quan của giai đoạn phát triển mới và cũng là khát vọng vươn lên của dân tộc.
Muốn đạt mục tiêu này cần giải phóng lực lượng sản xuất mới trong công nghiệp, dịch vụ, khoa học - công nghệ và kinh tế số; khơi thông mọi nguồn lực và mở rộng không gian phát triển.
Từ thực tiễn hoạt động của doanh nghiệp, ông Nguyễn Tử Quảng, Chủ tịch, kiêm Tổng giám đốc Tập đoàn Công nghệ Bkav khẳng định, doanh nghiệp Việt Nam hoàn toàn có khả năng làm chủ nhiều công nghệ cao như an ninh mạng, phần mềm lõi, AI, thiết bị điện tử hay điện thoại thông minh. Người Việt Nam có năng lực sáng tạo không thua kém các nước, môi trường đầu tư - kinh doanh đang được cải thiện. Vấn đề lớn nhất hiện nay vẫn là khâu thực thi.
PGS-TS. Lê Xuân Bá, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu Quản lý kinh tế Trung ương cho rằng, Nghị quyết đã xác lập mô hình tăng trưởng mới, chuyển từ tăng trưởng theo chiều rộng sang chiều sâu, lấy khoa học - công nghệ và chất lượng nguồn nhân lực làm nền tảng. Tuy nhiên, muốn phát triển khoa học - công nghệ phải có nguồn lực để đầu tư nghiên cứu, đổi mới sáng tạo; muốn có nhân lực chất lượng cao phải đầu tư cho đào tạo và cơ sở vật chất. Thiếu nguồn lực tài chính thì mọi mục tiêu đều khó trở thành hiện thực.
Bên cạnh vốn đầu tư công và vốn của khu vực tư nhân, vốn đầu tư nước ngoài vẫn giữ vai trò đặc biệt quan trọng. Không chỉ bổ sung nguồn lực tài chính, khu vực FDI còn thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế, hình thành các ngành công nghiệp chủ lực, mở rộng thị trường xuất khẩu, tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu, đồng thời hỗ trợ tiếp nhận công nghệ và phương thức quản trị hiện đại.
“Muốn thu hút được dòng vốn trong và ngoài nước, điều quan trọng là phải giữ vững niềm tin vào đồng nội tệ thông qua kiểm soát lạm phát và nâng cao hiệu quả sử dụng vốn. Giai đoạn 2015-2024, hệ số ICOR của Việt Nam dao động từ 5,80-6,42, phản ánh hiệu quả sử dụng vốn còn thấp. Nếu nâng cao hiệu quả đầu tư, nguồn lực trong dân cũng như vốn quốc tế sẽ được khơi thông mạnh mẽ, tạo nền tảng để đạt mục tiêu tăng trưởng GDP hai con số”, ông Bá nói.
PGS-TS. Lê Bộ Lĩnh, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chiến lược kinh tế, nguyên Phó chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội hiến kế, muốn thực hiện thành công Nghị quyết về đổi mới mô hình phát triển Việt Nam thì trước hết phải bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia. Năng lượng là “huyết mạch” của nền kinh tế hiện đại; nếu không có nguồn cung ổn định, đủ và giá hợp lý thì mục tiêu tăng trưởng cao rất khó đạt được.
Việt Nam đang chuyển mạnh sang mô hình tăng trưởng dựa trên công nghiệp chế biến, chế tạo, công nghệ cao, kinh tế số và đổi mới sáng tạo. Những lĩnh vực này đều tiêu thụ lượng điện rất lớn và đòi hỏi nguồn cung ổn định. Trước đó, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết 70-NQ/TW, xác định bảo đảm vững chắc an ninh năng lượng quốc gia là nền tảng quan trọng của phát triển đất nước và an ninh quốc gia. An ninh năng lượng, vì thế, không chỉ là câu chuyện của ngành điện hay dầu khí, mà là một trụ cột của an ninh kinh tế quốc gia.
Trong bối cảnh hiện nay, việc xác lập mô hình phát triển quốc gia cho giai đoạn mới là cực kỳ quan trọng nhằm hiện thực hóa khát vọng đưa Việt Nam trở thành quốc gia phát triển, thu nhập cao vào năm 2045, xác lập nền tảng cho tầm nhìn 100 năm phát triển tiếp theo của đất nước dưới sự lãnh đạo của Đảng (2030 - 2130). Theo đó, Ban Chấp hành Trung ương xác định các mục tiêu cụ thể theo các mốc đến năm 2030/2035/2045 và định hướng tầm nhìn đến năm 2130. Việc xác lập mô hình tăng trưởng mới tại các hội nghị Trung ương có tầm quan trọng sống còn, giúp nền kinh tế chuyển đổi từ chiều rộng sang chiều sâu, nâng cao năng suất dựa trên khoa học công nghệ và hiện thực hóa mục tiêu phát triển bứt phá trong kỷ nguyên mới.
