Việc FTSE Russell xác nhận chứng khoán Việt Nam chính thức được nâng hạng từ thị trường cận biên lên Thị trường Mới nổi Thứ cấp (Emerging Market - EM) có hiệu lực từ ngày 21/9 là bước ngoặt quan trọng, không chỉ về mặt dòng vốn mà còn về chất lượng và cấu trúc của thị trường.
Theo bà Nguyễn Thị Hằng Nga, Tổng giám đốc VCBF, nâng hạng không đơn thuần là sự kiện kỹ thuật, mà là “cú hích” làm thay đổi cấu trúc dòng tiền. Thị trường sẽ trải qua ba giai đoạn phản ứng, dự kiến thu hút dòng vốn thụ động (ETF) từ 0,5-1 tỷ USD đổ vào thị trường sau tháng 9/2026.
Chuyên gia CTCK VPBankS đánh giá, việc nâng hạng Việt Nam lên EM được thực hiện theo nhiều giai đoạn nhằm đảm bảo quá trình chuyển đổi thị trường diễn ra trật tự, quản lý hiệu quả sự hấp thụ của dòng vốn vào, đồng thời hỗ trợ cơ chế NPF hoạt động thông suốt trong suốt quá trình chuyển đổi.
Dựa trên giá trị tổng tài sản 3/4/2026 của một số quỹ ETF sử dụng các chỉ số FTSE EM & All world làm tham chiếu, VPBankS ước tính giá trị dòng vốn thụ động tối thiểu chảy vào thị trường Việt Nam đạt khoảng 1,7 tỷ USD khi hoàn tất toàn bộ quá trình chuyển đổi, chưa tính đến dòng vốn từ các quỹ chủ động (ước tính tổng tài sản từ các quỹ chủ động gấp 5 lần so với các quỹ ETF) .
Việc khối ngoại bán ròng liên tiếp theo góc nhìn của các chuyên gia đã mở rộng dư địa sở hữu nước ngoài tại các cổ phiếu vốn hóa lớn và có thanh khoản cao. Tính đến đầu tháng 4/2026, tỷ lệ nắm giữ của nhà đầu tư nước ngoài tại phần lớn các cổ phiếu thuộc FTSE Vietnam Index đều thấp hơn đáng kể so với mức trần quy định về tỷ lệ sở nước ngoài.
| |
Dữ liệu thực tế cho thấy, chỉ có 4/31 cổ phiếu thành phần có tỷ lệ sở hữu nước ngoài tương ứng ~50% tỷ lệ sở hữu tối đa, cho thấy dư địa còn lại đang rất dồi dào. Theo đó, dòng vốn thụ động tracking chỉ số FTSE Emerging Index nhiều khả năng sẽ không bị hạn chế bởi giới hạn sở hữu nước ngoài.
Theo thống kê từ Bloomberg, hầu hết các thị trường đều chứng kiến sự tăng trưởng mạnh mẽ về dòng vốn nước ngoài khi chính thức được nâng hạng, bất kể theo tiêu chí đánh giá của FTSE hay MSCI. Số liệu thống kê cho thấy dòng vốn thường tăng gấp 5- 7 lần so với bình quân giai đoạn trước khi được nâng hạng.
Riêng đối với Trung Quốc, nhóm A shares chính thức được vào rổ MSCI Emerging Markets Index năm 2018, trùng với thời điểm quốc gia này chứng kiến tăng trưởng chậm nhất trong gần 10 năm trước tác động của cuộc chiến thương mại Mỹ - Trung, khiến dòng vốn của nhà đầu tư nước ngoài giảm mạnh (rút vốn hơn 11 tỷ USD), tuy nhiên đã tăng mạnh trong năm tiếp theo với mức vào ròng hơn 132 tỷ USD.
Dù vậy, VPBankS tổng hợp, dữ liệu lịch sử tại một số thị trường được phân loại trong quá khứ cho thấy việc chính thức gia nhập rổ FTSE EM không đảm bảo xu hướng tăng trưởng bền vững, vốn thường chịu tác động nhiều hơn từ các yếu tố vĩ mô. Theo đó, việc nâng hạng nên được nhìn nhận như một yếu tố hỗ trợ, và đóng vai trò là chất xúc tác quan trọng trong việc thu hút dòng vốn, trong khi các yếu tố vĩ mô vẫn sẽ yếu tố quyết định xu hướng vận động của thị trường.
Bà Hằng Nga cũng cho rằng, giá trị lớn hơn nằm ở các quỹ chủ động, những nhà đầu tư này sẽ nhìn nhận Việt Nam như một điểm đến dài hạn nếu chúng ta duy trì được các cơ hội đầu tư hấp dẫn và tính minh bạch.
Nâng hạng đồng nghĩa với việc thị trường vận hành theo tiêu chuẩn cao hơn. Dòng vốn trở nên chọn lọc, tập trung vào doanh nghiệp chất lượng, kéo theo mức độ phân hóa ngày càng rõ. Trong bối cảnh đó, lợi nhuận phụ thuộc nhiều hơn vào kỷ luật và khả năng quản trị rủi ro.