Việt Nam nổi lên như thị trường tăng trưởng nhanh
Báo cáo của Công ty Chứng khoán Sài Gòn - Hà Nội (SHS) tổng hợp dữ liệu cho thấy giai đoạn 2025-2030 sẽ là thời kỳ tái cấu trúc mạnh mẽ của ngành thương mại điện tử, khi các nền tảng lớn ngày càng gia tăng quyền lực, thanh toán số bùng nổ và trí tuệ nhân tạo (AI) trở thành công nghệ cốt lõi định hình hành vi mua sắm.
Nền kinh tế số Đông Nam Á ước đạt quy mô 305 tỷ USD vào năm 2025, trong đó thương mại điện tử tiếp tục là động lực tăng trưởng quan trọng nhất. Quy mô thương mại điện tử khu vực tăng từ khoảng 138 tỷ USD năm 2023 lên 181 tỷ USD năm 2025 và có thể đạt 359 tỷ USD vào năm 2030.
Đáng chú ý, Đông Nam Á được đánh giá là khu vực có tốc độ tăng trưởng thương mại điện tử nhanh thứ hai thế giới trong giai đoạn 2024-2029, chỉ sau Ấn Độ, với tốc độ tăng trưởng kép hàng năm (CAGR) khoảng 13,2%. Quy mô thị trường dự kiến tăng từ 156,3 tỷ USD năm 2024 lên gần 290 tỷ USD vào năm 2029.
| |
Trong bức tranh đó, Việt Nam nổi lên là một trong những thị trường tăng trưởng nhanh nhất khu vực. Quy mô nền kinh tế số Việt Nam năm 2025 ước đạt khoảng 39 tỷ USD, tăng mạnh trên hầu hết các lĩnh vực. Trong đó, thương mại điện tử tiếp tục là cấu phần lớn nhất với giá trị ước khoảng 25 tỷ USD, cho thấy vai trò trung tâm trong hệ sinh thái tiêu dùng số.
Việt Nam hiện nằm trong nhóm 10 quốc gia có tốc độ tăng trưởng thương mại điện tử nhanh nhất thế giới, với mức tăng trưởng trung bình 20-25% mỗi năm. Theo các tổ chức nghiên cứu thị trường, quy mô thương mại điện tử Việt Nam năm 2025 ước đạt khoảng 28-31 tỷ USD, cao gấp hơn hai lần so với năm 2020 và đóng góp khoảng 10% tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng. Sự chênh lệch giữa các ước tính chủ yếu đến từ khác biệt về phạm vi đo lường và phương pháp thống kê.
Triển vọng tăng trưởng trong những năm tới vẫn rất lớn. Theo Mordor Intelligence, quy mô thị trường thương mại điện tử Việt Nam dự kiến tăng từ 27,73 tỷ USD năm 2025 lên 33,57 tỷ USD năm 2026 và có thể đạt tới 87,36 tỷ USD vào năm 2031, tương ứng CAGR hơn 21% trong giai đoạn 2026-2031.
Tăng trưởng hiện nay không chỉ đến từ việc mở rộng số lượng người mua, mà còn phản ánh sự thay đổi trong hành vi tiêu dùng. Mua sắm trực tuyến đang dần trở thành thói quen thường xuyên của người Việt. Nếu như năm 2022, phần lớn người tiêu dùng chỉ mua hàng online 2-3 lần mỗi tháng, thì đến năm 2025, khoảng 50% người dùng đã mua sắm trực tuyến ít nhất một lần mỗi tuần.
Chi tiêu trực tuyến cũng gia tăng rõ rệt. Báo cáo của Q&Me cho thấy doanh thu khảo sát trên các nền tảng thương mại điện tử chủ đạo Việt Nam tăng từ khoảng 7,1 tỷ USD năm 2024 lên 9,93 tỷ USD năm 2025, tương ứng mức tăng trưởng khoảng 41%. Các ngành hàng ghi nhận tốc độ tăng trưởng mạnh nhất gồm làm đẹp, thiết bị gia dụng, thời trang và thực phẩm tiêu dùng.
Một xu hướng đáng chú ý là người tiêu dùng ngày càng ưu tiên gian hàng chính hãng. Dù Shop Mall chỉ chiếm khoảng 2,1% tổng số cửa hàng đang hoạt động trên Shopee và TikTok Shop, nhóm này lại tạo ra tới 32,6% tổng doanh số. Điều này phản ánh sự dịch chuyển từ xu hướng mua sắm “săn giá rẻ” sang ưu tiên chất lượng, chế độ bảo hành và nguồn gốc sản phẩm rõ ràng.
Cuộc đua chuyển sang hiệu quả vận hành
Việt Nam được dự báo sẽ trở thành thị trường thương mại điện tử tăng trưởng nhanh nhất khu vực vào năm 2026.
Báo cáo cũng cho thấy thị trường đang bước vào giai đoạn trưởng thành hơn. Số lượng cửa hàng nhỏ lẻ bắt đầu suy giảm do áp lực cạnh tranh gay gắt và chi phí vận hành gia tăng mạnh. Trong khi đó, các thương hiệu lớn, hệ thống bán hàng chuyên nghiệp và những nhà bán có khả năng đầu tư vào nội dung, livestream và logistics lại mở rộng nhanh chóng.
Đây cũng là lý do Shopee và TikTok Shop ngày càng củng cố vị thế thống trị. Shopee tiếp tục dẫn đầu thị phần nhờ hệ sinh thái logistics, lợi thế giá và khả năng vận hành quy mô lớn, trong khi TikTok Shop tăng trưởng bùng nổ nhờ mô hình “shoppertainment” - kết hợp giải trí và mua sắm. Theo báo cáo, TikTok Shop ghi nhận mức tăng trưởng doanh thu lên tới 114% theo năm, qua đó nâng thị phần từ 23% lên 35%.
Diễn biến này cho thấy video commerce và livestream bán hàng sẽ tiếp tục là xu hướng chủ đạo trong giai đoạn tới. Không còn đơn thuần là nền tảng bán hàng, các sàn thương mại điện tử đang dần chuyển thành những “siêu ứng dụng” tích hợp thương mại, tài chính, logistics, giải trí và mạng xã hội nhằm kéo dài thời gian tương tác của người dùng.
Trong quá trình mua sắm trực tuyến, người tiêu dùng ngày càng quan tâm không chỉ đến sản phẩm mà còn tới độ tin cậy của người bán, trong đó các yếu tố như giá cả, thời gian giao hàng, uy tín và phương thức thanh toán đóng vai trò ngày càng quan trọng.
Theo khảo sát của Facebook và Bain & Company, Việt Nam được dự báo sẽ vượt qua các quốc gia ASEAN khác để trở thành thị trường thương mại điện tử tăng trưởng nhanh nhất khu vực vào năm 2026.
Thương mại điện tử hiện chiếm khoảng 9-10% tổng doanh thu bán lẻ, cho thấy tốc độ nhanh chóng mà các kênh trực tuyến đang thay thế các cửa hàng truyền thống.
| |
Thanh toán số và B2B mở rộng dư địa tăng trưởng
Trong cơ cấu thị trường, thương mại điện tử bán lẻ trực tiếp tới người tiêu dùng (B2C) vẫn chiếm ưu thế với khoảng 73,25% thị phần thương mại điện tử Việt Nam năm 2025. Tuy nhiên, thương mại điện tử giữa doanh nghiệp với doanh nghiệp (B2B) đang tăng trưởng nhanh hơn, với tốc độ khoảng 21,75%, vượt mức tăng trưởng chung của toàn thị trường. Động lực chính đến từ tài chính số, hội nhập chuỗi cung ứng ASEAN và xu hướng mua sắm đa kênh, thúc đẩy doanh nghiệp dịch chuyển chi tiêu sang môi trường trực tuyến. Giá trị đơn hàng MRO tại các khu công nghiệp tăng mạnh, trong khi nhu cầu tại các khu công nghiệp cấp 2 cũng cải thiện nhờ năng lực logistics với thời gian giao hàng rút xuống còn khoảng hai ngày. Đồng thời, nguồn cung xuyên biên giới thông qua Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) giúp các doanh nghiệp nhỏ và vừa tối ưu chi phí. Dự báo, B2B có thể chiếm khoảng 30% thị phần vào năm 2030.
Xét theo phương thức thanh toán, thẻ tín dụng hiện vẫn chiếm thị phần lớn nhất với khoảng 29,4%. Tuy nhiên, mô hình mua trước trả sau (BNPL) đang nổi lên như một yếu tố có thể làm thay đổi cuộc chơi nhờ tốc độ tăng trưởng kép lên tới 26,85% mỗi năm. Giá trị giao dịch (GMV) của BNPL ước đạt 4,05 tỷ USD vào năm 2025, được thúc đẩy bởi các mối hợp tác như Fundiin - Pharmacity hay MoMo - Grab. Tỷ lệ sở hữu thẻ tín dụng còn thấp, cùng cơ cấu dân số trẻ, đang tạo điều kiện cho các hình thức tín dụng thay thế phát triển, qua đó mở rộng chi tiêu thương mại điện tử, đặc biệt ở nhóm hàng tiêu dùng không thiết yếu.
Trong khi đó, cơ quan quản lý đang tăng cường giám sát và yêu cầu minh bạch hơn về phí cũng như lãi suất quy đổi tương đương. Các nhà cung cấp phản ứng bằng cách tích hợp thanh toán tự động qua ví điện tử nhằm giảm rủi ro nợ xấu. Đối với nhà bán lẻ, BNPL giúp nâng giá trị đơn hàng trung bình thêm khoảng 30-40%, qua đó bù đắp phần nào chi phí marketing ngày càng gia tăng trong bối cảnh cạnh tranh gay gắt.
Theo báo cáo mới nhất của IMARC Group, thương mại điện tử được kỳ vọng sẽ tiếp tục đóng vai trò động lực quan trọng trong quá trình chuyển đổi kinh tế số của Việt Nam. Ngành này được dự báo đạt tốc độ tăng trưởng kép hàng năm khoảng 28% trong giai đoạn 2025-2033.