Từ nhà ở thương mại… đến nhà ở xã hội
Tọa lạc tại mặt tiền Đường 3/2, ngay khu vực trung tâm Thành phố, Hà Đô Centrosa Garden từng là một trong những dự án căn hộ cao cấp thu hút nhiều sự chú ý nhờ vị trí đắc địa và hệ thống tiện ích nội khu gồm hồ bơi, không gian xanh và khu thương mại.
Giá căn hộ trên thị trường thứ cấp hiện được rao bán khoảng 113,6-172,1 triệu đồng/m2, tăng 2,5-4,4 lần so với giai đoạn đầu triển khai dự án (tương đương mức chênh lệch khoảng 68,6-127,1 triệu đồng/m2).
Tuy nhiên, giữa bức tranh tiện ích ấy vẫn còn một “khoảng trống” là trường học. Ghi nhận thực tế cho thấy, khu đất được quy hoạch làm trường học đang quây kín bằng hàng rào, bên trong chưa có hoạt động xây dựng, một số đoạn đã xuống cấp, bong tróc.
Phía bên ngoài làm nơi dừng đỗ cho các phương tiện và hoạt động buôn bán nhỏ vẫn diễn ra trên vỉa hè. Điều này có phần trái ngược với không gian tiện ích hiện đại được giới thiệu trên những tấm pano quảng bá cho dự án.
Với những cư dân đã bỏ ra số tiền lớn để sở hữu căn hộ tại đây, việc trường học chưa được xây dựng không chỉ là sự thiếu hụt một tiện ích nội khu, mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến môi trường sống.
Thay vì có thể đưa con đến trường ngay trong khu dân cư như mong đợi, các gia đình phải tìm kiếm cơ sở giáo dục bên ngoài, tính toán thêm thời gian đưa đón và chi phí sinh hoạt. Đáng chú ý, đến thời điểm hiện tại vẫn chưa có thông tin cụ thể về thời điểm khởi công trường học cũng như kế hoạch hoàn thành hạng mục này.
Tình trạng tương tự cũng diễn ra tại Khu đô thị Vạn Phúc (Vạn Phúc City) do Tập đoàn Bất động sản Vạn Phúc làm chủ đầu tư. Dự án đã hoàn thành và đưa vào sử dụng nhiều hạng mục công trình. Tuy nhiên, sau những dãy nhà phố, biệt thự khang trang, một số công trình công cộng, giáo dục chưa được triển khai.
Trao đổi với Báo Đầu tư Chứng khoán, đại diện truyền thông Tập đoàn Vạn Phúc cho biết, sở dĩ các tiện ích trên chưa thể triển khai xây dựng là do vướng thủ tục pháp lý. Thành phố đã có hướng tháo gỡ và thời gian tới sẽ có thông tin cụ thể.
Một trường hợp khác là Khu dân cư CityLand Z751 - Khu B&D (thường được biết đến với tên thương mại là CityLand Park Hills) của Công ty TNHH Đầu tư địa ốc Thành phố (CityLand). Dự án được TP.HCM phê duyệt quy hoạch chi tiết 1/500 và chấp thuận chủ trương đầu tư từ giai đoạn 2013-2014, nhưng đến nay, chủ đầu tư chưa được giao đất hoặc cho thuê đất để triển khai các công trình y tế, giáo dục theo quy hoạch.
Không chỉ khu đô thị thương mại, tình trạng thiếu tiện ích cũng xuất hiện tại nhiều dự án nhà ở xã hội. Đơn cử, tại dự án Chương Dương Home do Công ty cổ phần Chương Dương làm chủ đầu tư, sau hơn 8 năm đi vào hoạt động, một số hạng mục như trung tâm thương mại, nhà trẻ chưa được xây dựng.
Trong khi chờ đợi các tiện ích chung hoàn thiện, cư dân phải tự bỏ tiền xây dựng khu vui chơi cho trẻ em, đáp ứng một phần nhu cầu sinh hoạt thiết yếu của các gia đình.
Vướng mắc đến từ nhiều phía
Trên đây chỉ là một vài trường hợp trong nhiều dự án nhà ở tại TP.HCM cư dân đã về sinh sống nhiều năm, thế nhưng tiện ích nội khu còn thiếu thốn.
Theo ông Ngô Quang Phúc - Tổng giám đốc Phú Đông Group, việc chủ đầu tư chỉ tập trung xây dựng căn hộ mà chưa quan tâm đúng mức đến các tiện ích nội khu như công viên, cây xanh, trường học, không gian sinh hoạt chung… là một thiếu sót lớn.
| |
Phía bên ngoài làm nơi dừng đỗ cho các phương tiện. Ảnh: Việt Dũng. |
Bởi chất lượng của một dự án không chỉ nằm ở sản phẩm nhà ở, mà còn được quyết định bởi môi trường sống và hệ thống tiện ích phục vụ cư dân. Nếu những hạng mục này không được đầu tư đồng bộ, dự án sẽ giảm sức hấp dẫn, đồng thời khó hình thành một cộng đồng dân cư có chất lượng sống tốt.
Ở góc độ khác, ông Lê Hoàng Châu - Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TP.HCM (HoREA) cho rằng, việc chậm triển khai một số công trình công cộng, giáo dục tại các dự án có nguyên nhân từ những vướng mắc trong cơ chế đầu tư và khai thác quỹ đất.
Một trong những vướng mắc nổi cộm là doanh nghiệp không được chủ động đầu tư cho các hạng mục giáo dục, y tế... trên một số khu đất đã quy hoạch, trong khi chính quyền địa phương chưa có phương án tiếp nhận để triển khai đầu tư công. Điều này khiến quỹ đất dành cho các tiện ích thiết yếu tại dự án chưa được khai thác hiệu quả.
Chủ tịch HoREA cho rằng, cách tiếp cận đối với các công trình xã hội cần thay đổi phù hợp với điều kiện hiện nay. Nếu như trước đây các hạng mục trường học, bệnh viện… thường không hấp dẫn nhà đầu tư do hiệu quả kinh tế hạn chế, thì nay nhiều loại hình đã có thể hoạt động theo mô hình xã hội hóa.
Doanh nghiệp có thể trực tiếp đầu tư hoặc hợp tác với đơn vị chuyên môn để xây dựng, vận hành công trình, trong khi Nhà nước thực hiện chức năng quản lý, giám sát chất lượng và bảo đảm tuân thủ các tiêu chuẩn chuyên ngành. Vì vậy, chính sách cần có sự linh hoạt, không nên áp dụng một cách cứng nhắc đối với mọi loại đất công cộng.
Theo Chủ tịch HoREA, việc xử lý cần căn cứ vào nhu cầu đầu tư và tình trạng thực tế của từng khu đất. Với những quỹ đất Nhà nước thực sự cần để triển khai đầu tư công, việc bàn giao phải được bảo đảm.
Ngược lại, tại những khu đất chưa có kế hoạch đầu tư công, trong khi doanh nghiệp đã bỏ vốn tạo lập quỹ đất, hoàn thiện hạ tầng và có nhu cầu phát triển công trình xã hội hóa, cần có cơ chế cho phép doanh nghiệp tiếp tục thực hiện dự án.
Về lâu dài, ngay từ khâu chấp thuận chủ trương đầu tư và quyết định giao đất, cơ quan chức năng cần xác định rõ công trình nào Nhà nước bắt buộc phải tiếp nhận, đầu tư và công trình nào có thể huy động nguồn lực xã hội.
Trong trường hợp khu đất được quy hoạch cho giáo dục, nhưng Nhà nước không có nhu cầu đầu tư công tại vị trí đó, có thể xem xét cơ chế để doanh nghiệp triển khai, qua đó sớm đưa công trình vào sử dụng, tránh tình trạng đất dành cho tiện ích bị bỏ trống kéo dài.