Bà Nguyễn Thị Triều, Tổng giám đốc Blue Bridge Investment Partners phát biểu tại phiên thảo luận thứ 2 của hội thảo. Ảnh: Dũng Minh
Chia sẻ tại phiên thảo luận thứ hai của Hội thảo "Tái cấu trúc các kênh dẫn vốn" do Báo Tài chính - Đầu tư tổ chức ngày 15/7, bà Nguyễn Thị Triều, Tổng giám đốc Blue Bridge Investment Partners cho rằng, quy mô thị trường trái phiếu doanh nghiệp đã phục hồi đáng kể sau giai đoạn khủng hoảng. Tuy nhiên, nếu nhìn sâu vào cơ cấu thị trường sẽ thấy sự phụ thuộc rất lớn vào hệ thống ngân hàng.
Theo bà Triều, khoảng 80% lượng trái phiếu phát hành hiện nay đến từ ngân hàng và doanh nghiệp bất động sản, trong khi 60-70% người mua cũng là các ngân hàng. Điều này khiến thị trường trái phiếu về bản chất vẫn xoay quanh khu vực tín dụng ngân hàng, chưa đạt mục tiêu mở rộng các kênh huy động vốn cho nền kinh tế.
"Chúng ta đang nói đến việc giảm phụ thuộc vào vốn tín dụng ngân hàng, nhưng người chơi chính trên thị trường trái phiếu hiện nay lại vẫn là ngân hàng. Như vậy, cả nguồn cung và nguồn cầu đều chưa thực sự được đa dạng hóa", bà Triều nhận định.
Theo bà, điều quan trọng không chỉ là mở rộng quy mô thị trường mà còn phải định hướng dòng vốn trái phiếu vào những lĩnh vực có khả năng tạo ra giá trị gia tăng dài hạn cho nền kinh tế, tương tự như định hướng tín dụng đối với các ngành ưu tiên.
Khơi thông dòng vốn bảo hiểm cho hạ tầng
Một trong những hướng đi được bà Triều đặc biệt nhấn mạnh là phát triển thị trường trái phiếu hạ tầng. Theo Tổng giám đốc Blue Bridge Investment Partners, Chính phủ đang xây dựng khung pháp lý cho trái phiếu PPP là tín hiệu rất tích cực trong bối cảnh nhu cầu đầu tư hạ tầng của Việt Nam còn rất lớn. Tuy nhiên, đặc điểm của các dự án hạ tầng là thời gian hoàn vốn dài, tỷ suất sinh lời không cao, khiến việc huy động vốn gặp nhiều thách thức.
Muốn phát triển thị trường trái phiếu bền vững thì phải đa dạng hóa cả nguồn cung lẫn nguồn cầu, thay vì để ngân hàng vừa là bên phát hành, vừa là nhà đầu tư chủ yếu.
- Bà Nguyễn Thị Triều, Tổng giám đốc Blue Bridge Investment Partners
Trong khi đó, nguồn vốn của các doanh nghiệp bảo hiểm, đặc biệt là bảo hiểm nhân thọ, lại có kỳ hạn rất dài, từ 25-30 năm, phù hợp với chu kỳ đầu tư của các dự án hạ tầng.
"Tôi cho rằng đây là nguồn vốn rất phù hợp để đầu tư vào trái phiếu hạ tầng. Điều còn thiếu là các cơ chế tăng cường tín dụng (credit enhancement) nhằm giúp các doanh nghiệp bảo hiểm có thể kiểm soát rủi ro khi đầu tư vào các trái phiếu kỳ hạn dài", bà Triều chia sẻ.
Bà Triều cũng cho biết, hiện nay phần lớn nguồn vốn của các doanh nghiệp bảo hiểm và Bảo hiểm Xã hội Việt Nam vẫn chủ yếu đầu tư vào trái phiếu chính phủ. Nếu có cơ chế phù hợp để dòng tiền này chảy trực tiếp vào trái phiếu hạ tầng, nền kinh tế sẽ có thêm nguồn vốn dài hạn mà không làm gia tăng áp lực nợ công.
Không khuyến khích nhà đầu tư cá nhân mua trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ
Trả lời câu hỏi về việc làm thế nào để người dân quay trở lại đầu tư mạnh vào trái phiếu doanh nghiệp, bà Triều bày tỏ quan điểm khá rõ ràng khi cho rằng không nên khuyến khích nhà đầu tư cá nhân tham gia sâu vào thị trường trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ.
Theo bà, loại tài sản này đòi hỏi khả năng đánh giá rủi ro tín dụng, phân tích sức khỏe tài chính doanh nghiệp và năng lực trả nợ mà chỉ các nhà đầu tư chuyên nghiệp hoặc nhà đầu tư tổ chức mới có đủ nguồn lực thực hiện.
"Tôi không khuyến khích nhà đầu tư cá nhân tham gia thị trường trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ. Điều cần làm là phát triển lực lượng nhà đầu tư tổ chức để thị trường vận hành chuyên nghiệp và bền vững hơn", Tổng giám đốc Blue Bridge Investment Partners nêu quan điểm.
Cần tháo gỡ các rào cản pháp lý
Bên cạnh việc mở rộng nguồn vốn tổ chức, bà Triều cũng cho rằng vẫn còn nhiều quy định pháp lý cần tiếp tục hoàn thiện.
Một ví dụ là cơ chế chứng khoán hóa hoặc tái cấp vốn cho các dự án hạ tầng đã đi vào vận hành. Theo bà, nhiều dự án đã tạo được dòng tiền ổn định nhưng doanh nghiệp bảo hiểm vẫn chưa được phép đầu tư vì bị xếp vào nhóm trái phiếu cơ cấu nợ.
Theo bà Triều, cần đánh giá dự án trên cơ sở bản chất rủi ro thay vì chỉ căn cứ vào hình thức pháp lý của khoản trái phiếu. Nếu tháo gỡ được nút thắt này, nguồn vốn bảo hiểm có thể nhanh chóng tham gia tài trợ cho các dự án hạ tầng đã vận hành ổn định.
 |
Các diễn giả tham gia phiên thảo luận thứ 2 của Hội thảo. Ảnh: Dũng Minh |
Nâng hạng tín nhiệm quốc gia để giảm chi phí vốn
Ở góc độ huy động vốn quốc tế, bà Triều cho biết từ đầu năm đến nay nhiều ngân hàng và doanh nghiệp Việt Nam đã đẩy mạnh phát hành trái phiếu quốc tế, cho thấy nhu cầu tiếp cận dòng vốn ngoại ngày càng lớn.
Tuy nhiên, rào cản lớn nhất hiện nay là xếp hạng tín nhiệm quốc gia. Dù nhiều doanh nghiệp có nền tảng tài chính tốt, mức xếp hạng tín nhiệm vẫn bị giới hạn theo trần xếp hạng quốc gia, khiến chi phí huy động vốn cao hơn do phải sử dụng thêm các công cụ bảo lãnh tín dụng quốc tế.
Theo bà Triều, Việt Nam đã đáp ứng phần lớn các tiêu chí định lượng để tiến tới mức investment grade. Vấn đề còn lại là các yếu tố định tính và quá trình làm việc với các tổ chức xếp hạng tín nhiệm.
"Nếu đạt được mức xếp hạng đầu tư, khả năng huy động vốn quốc tế của doanh nghiệp Việt Nam sẽ thuận lợi hơn rất nhiều và chi phí vốn cũng sẽ giảm đáng kể", bà Triều nhấn mạnh.
Bên cạnh các giải pháp về thị trường vốn, bà Triều cũng cho rằng dòng vốn trong giai đoạn tới sẽ tiếp tục ưu tiên vào những ngành mà Việt Nam có lợi thế cạnh tranh như xuất nhập khẩu, hạ tầng, logistics, đồng thời đánh giá du lịch là lĩnh vực có nhiều dư địa tăng trưởng khi Việt Nam ngày càng trở thành điểm đến hấp dẫn trên bản đồ du lịch thế giới.
