Tin đồn, vì sao?

(ĐTCK) Năm 2008 xuất hiện rất nhiều tin đồn thất thiệt liên quan đến các lãnh đạo DN và bản thân DN niêm yết trên TTCK. Tại sao tin đồn có đất hoành hành và làm gì để hạn chế tác động tiêu cực của những tin tức loại này tới thị trường? Vai trò của cơ quan truyền thông một lần nữa được nhắc đến như một tác nhân quan trọng trong việc triệt phá những tin đồn vô căn cứ, song để thực hiện có hiệu quả, đòi hỏi thiện chí từ nhiều phía.
Kém minh bạch chính là đất sống của tin đồn.

Đầu tháng 3/2008, TTCK rộ lên tin đồn ông Nguyễn Duy Hưng, Tổng giám đốc CTCK Sài Gòn (SSI) bị bắt, các phóng viên theo dõi mảng chứng khoán liên tục nhận được điện thoại từ NĐT hỏi thăm độ chính xác của thông tin. Ngày 12/3, ông Nguyễn Hồng Nam, Giám đốc điều hành SSI đã có công văn khẳng định đây là tin đồn thất thiệt, hoàn toàn sai sự thật. Sau sự việc trên một tuần, thị trường lại lan đi tin đồn về việc bà Phạm Minh Hương, Chủ tịch CTCK VNDirect bị bắt. Bà Hương ngay sau đó đã xuất hiện trên báo chí để lên tiếng bảo vệ chính mình. Mới đây, ngày 24/12, trên diễn đàn TTCK của mạng Trái tim Việt Nam Online (www.ttvnol.com) xuất hiện thông tin VNDirect đã nộp đơn xin phá sản, gây hoang mang cho nhiều NĐT. Phía VNDirect đã nhanh chóng có công văn gửi UBCK, HOSE, HASTC khẳng định thông tin trên là bịa đặt. CTCK Kim Long cũng từng là nạn nhân của tin thêu dệt khi phiên giao dịch sáng 12/3, với lỗi nghiệp vụ từ phía Kim Long, một NĐT đã lỡ cơ hội mua 1.000 cổ phiếu VC5 với giá thấp. Sự việc trở nên ầm ĩ khi có sự xuất hiện của báo giới và đã xảy ra xô xát nhỏ giữa phóng viên và một NĐT. Lập tức xuất hiện thông tin dạng "vịt cồ" trên một số diễn đàn mạng: "CTCK Kim Long chiếm dụng tiền của NĐT, mâu thuẫn gay gắt và nhân viên Kim Long đánh NĐT tóe máu đầu!".

Với khối DN, tin đồn cũng chẳng buông tha. Hồi tháng 4, NĐT nắm giữ cổ phiếu của CTCP Điện Quang (DQC) như ngồi trên đống lửa khi có tin đồn công ty này bị đổ vỡ trong việc thực hiện hợp đồng xuất khẩu hàng sang Cuba, phía nhà nhập khẩu đề nghị trả hàng và không thanh toán các đơn hàng đã thực hiện. Điện Quang sau đó đã có công văn gửi HOSE để giải thích những thông tin như vậy là không có căn cứ. Đầu tháng 11, TTCK lại râm ran tin đồn đối tác chiến lược ANZ rút vốn khỏi Ngân hàng TMCP Sài Gòn Thương Tín (Sacombank) để lo cho ngân hàng con 100% của họ vừa được cấp phép. Ngày 11/11, Sacombank đã phát đi thông cáo khẳng định chưa nhận được đề xuất nào về việc rút vốn của ANZ. Đầu tháng 12, tin đồn ông Trương Gia Bình thôi chức vụ Chủ tịch HĐQT Công ty cổ phần FPT cũng khiến không ít NĐT lo lắng.

Còn dạng tin "chính sách sắp được ban hành" như tăng giảm giá xăng, tăng giảm biên độ giá chứng khoán, điều chỉnh lãi suất cơ bản, điều chỉnh tỷ giá... thì phổ biến. Thế nên mới có chuyện lắm phiên giao dịch NĐT đua nhau vét sạch cổ phiếu bất kể tốt xấu để chờ hiệu ứng tin tốt, mới có chuyện thị trường hôm nay giảm sàn, dư bán chất đống, hôm sau đồng loạt tăng trần, cột bán trống trơn. Một anh bạn nhà báo chép miệng: kể chuyện tin đồn năm 2008 có mà cả ngày không hết!

Vì sao tin đồn phát tác? Theo ông Cao Sỹ Kiêm, thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách tài chính - tiền tệ quốc gia, 2008 là năm khó khăn của kinh tế trong nước cũng như toàn cầu, việc điều chỉnh chính sách do đó diễn ra nhiều hơn, tin đồn xuất hiện và dễ làm người ta tin trong bối cảnh nhiều biến động đó. Bên cạnh đó, năng lực tiếp nhận thông tin của người dân, NĐT và cả DN còn hạn chế nên trước một thông tin nhiều khi quá đỗi vô lý như giá xăng vừa tăng từ mức 14.500 đồng/lít lên 19.000 đồng/lít lại sắp tăng lên 25.000 đồng/lít mà vẫn khiến nhiều người chạy bổ ra các cây xăng tranh thủ trước "giờ G". Một lý do khác là thông tin từ phía cơ quan quản lý đến với thị trường thiếu đồng nhất, cơ chế công bố thông tin mạnh ai nấy thực hiện khiến không ít tin chính sách rò rỉ ra thị trường càng tạo ra sự hỗn độn, một số tin đồn không kịp thời được giải thích, làm rõ, gây thiệt hại cho cá nhân, tổ chức và cả nền kinh tế. "Kém minh bạch chính là đất sống của tin đồn", ông Kiêm khẳng định.

Thị trường dù hiện đại, phát triển đến mấy cũng có tin đồn, nhưng để loại thông tin này không thể phát tác và trang bị cho NĐT cũng như mỗi người dân sức đề kháng với chúng thì yêu cầu phối hợp hiệu quả giữa DN, cơ quan quản lý và báo chí để có thông tin chuẩn xác được đặt ra hàng đầu. Năm 2008, Ngân hàng Nhà nước được giới đầu tư đánh giá cao trong việc truyền thông chính sách và đối phó nhanh với tin đồn, đây cũng là năm đầu tiên hội nghị triển khai kế hoạch năm 2009 của ngành ngân hàng mà giới báo chí được tham dự rộng rãi. Thiệt hại từ tin đồn là vô kể, nhưng truy tìm thủ phạm tung tin đồn từ miệng lưỡi thiên hạ thì cũng vô phương, vậy toa thuốc hiệu quả hơn cả chỉ có thể là minh bạch, cởi mở thông tin đến thị trường để NĐT, người dân tự trang bị sức đề kháng.

Phong Lan
Phong Lan

Tin cùng chuyên mục