Động lực chính cho thị trường
Trước hết, triển vọng tích cực của thị trường chung là nền tảng quan trọng cho sự bứt phá của ngành. Các công ty chứng khoán đã đưa ra dự báo chỉ số VN-Index có thể tiếp cận vùng 1.900 - 2.000 điểm trong năm 2026 nhờ nền tảng vĩ mô ổn định, chính sách tiền tệ duy trì trạng thái hỗ trợ tăng trưởng và định giá thị trường vẫn ở mức hấp dẫn so với các chu kỳ trước, qua đó tạo dư địa mở rộng hoạt động môi giới, tự doanh và cho vay ký quỹ của các công ty chứng khoán.
Ông Lê Đức Khánh, Giám đốc Phân tích Công ty Chứng khoán VPS cho rằng, trong năm 2026, thanh khoản thị trường được dự báo tăng khoảng 20% là động lực tăng trưởng trực tiếp cho doanh thu ngành. Bên cạnh đó, hệ thống giao dịch KRX đi vào vận hành đầy đủ không chỉ giúp giải tỏa các nút thắt kỹ thuật, mà còn tạo nền tảng cho nhiều nghiệp vụ mới như T+0, bán chứng khoán chờ về, kéo dài thời gian giao dịch. Kinh nghiệm quốc tế cho thấy, các cải tiến này có thể giúp thanh khoản tăng thêm 15 - 40%, qua đó khuếch đại nguồn thu môi giới và margin. Song song đó, dư nợ cho vay margin được dự báo tăng khoảng 30 - 40% trong năm 2026, phản ánh mối tương quan chặt chẽ giữa đà tăng của VN-Index và nhu cầu sử dụng đòn bẩy.
Nhiều công ty chứng khoán lớn đã và đang tăng vốn mạnh mẽ, qua đó, mở rộng đáng kể dư địa cho vay margin trong bối cảnh tỷ lệ margin/vốn chủ sở hữu toàn ngành vẫn thấp hơn ngưỡng quy định. Đây là mảng đóng góp lợi nhuận chủ lực và có biên lợi nhuận cao đối với nhiều doanh nghiệp trong ngành.
Bên cạnh đó, dòng tín dụng tăng trở lại cùng với làn sóng IPO mới là hai động lực rất quan trọng, tạo nền tảng để cổ phiếu ngành chứng khoán bước vào một chu kỳ tăng trưởng tích cực hơn trong năm 2026. Tuy nhiên, đây sẽ là chu kỳ tăng trưởng mang tính chọn lọc và dựa trên chất lượng và vị thế của từng công ty chứng khoán, thay vì tăng nóng đồng loạt như những giai đoạn trước.
Trước hết, dòng tín dụng tăng mạnh trong bối cảnh kinh tế phục hồi mạnh mẽ và thanh khoản hệ thống dồi dào sẽ trực tiếp hỗ trợ hoạt động cốt lõi của các công ty chứng khoán, đặc biệt là hoạt động cho vay ký quỹ (margin). Khi lãi suất duy trì ở mặt bằng thấp và dòng tiền tìm kiếm kênh sinh lời tốt hơn, nhu cầu giao dịch cổ phiếu gia tăng sẽ kéo theo dư nợ margin tăng trưởng ổn định. Về mặt tích cực, tín dụng tăng trưởng giúp dư nợ cho vay ký quỹ mở rộng, trực tiếp cải thiện doanh thu lãi vay và thanh khoản thị trường, những yếu tố cốt lõi thúc đẩy lợi nhuận của các công ty chứng khoán.
Thứ hai, làn sóng IPO mới trong giai đoạn 2025 - 2026 đóng vai trò như một chất xúc tác quan trọng cho toàn thị trường. Các thương vụ IPO quy mô lớn không chỉ thu hút dòng tiền mới, cải thiện thanh khoản, mà còn mở rộng hệ sinh thái dịch vụ tài chính, từ tư vấn phát hành, bảo lãnh, phân phối đến giao dịch thứ cấp. Đối với ngành chứng khoán, đây là nguồn doanh thu mang tính chiều sâu, giúp đa dạng hóa nguồn thu, giảm phụ thuộc quá mức vào môi giới thuần túy. Một số công ty chứng khoán lớn cũng tận dụng lợi thế này để tăng vốn, mở rộng quy mô cho vay margin và đầu tư công nghệ, tạo lợi thế cạnh tranh dài hạn.
Tuy nhiên, để hình thành chu kỳ tăng trưởng bền vững, thị trường không thể chỉ dựa vào hoạt động cho vay margin và sự sôi động ngắn hạn của IPO. Yếu tố quyết định nằm ở chất lượng doanh nghiệp niêm yết, tiến trình cải cách vĩ mô và kỳ vọng nâng hạng thị trường, vốn có khả năng thu hút dòng vốn ngoại dài hạn, ổn định hơn nhiều so với dòng tiền trong nước mang tính chu kỳ. Đồng thời, quản trị rủi ro cho vay ký quỹ và năng lực vốn của từng công ty chứng khoán sẽ tạo ra sự phân hóa rõ rệt trong ngành.
Ông Nguyễn Tiến Dũng, Trưởng phòng Nghiên cứu ngành và cổ phiếu MBS nhìn nhận, tín dụng và IPO sẽ là hai động cơ quan trọng cho ngành chứng khoán trong năm 2026, nhưng chưa đủ để tạo ra một chu kỳ tăng trưởng bền vững cho cổ phiếu các công ty chứng khoán. Các yếu tố này chỉ được xem là chất xúc tác, còn tính bền vững sẽ phụ thuộc vào nền tảng.
Theo ông Dũng, tín dụng tăng giúp cải thiện khẩu vị rủi ro của thị trường và hỗ trợ sức mua, nhưng với ngành chứng khoán, điều quan trọng không chỉ là tín dụng tăng mà là mặt bằng lãi suất, chi phí vốn và dư địa tăng trưởng margin có được duy trì ổn định hay không. Nếu chi phí vốn tăng lại hoặc điều kiện quản trị rủi ro bị siết, lợi ích từ tín dụng sẽ giảm độ lan tỏa.
Trong khi đó, IPO/niêm yết mới tạo cơ hội tăng cho doanh thu mảng ngân hàng đầu tư (IB), môi giới và thanh khoản. Tuy nhiên, IPO cũng có thể hút thanh khoản ngắn hạn và tạo biến động nếu nguồn cung lớn hơn sức hấp thụ của thị trường. Vì vậy, yếu tố cần quan tâm là chất lượng hàng hóa, quy mô, định giá và nhịp hấp thụ của dòng tiền.
Điểm then chốt để ngành bước vào chu kỳ bền vững, theo chuyên gia MBS, nằm ở cải cách cấu trúc thị trường như hạ tầng giao dịch, sản phẩm mới, chuẩn vận hành và khả năng thu hút dòng tiền tổ chức, khối ngoại. Khi thanh khoản được nâng lên bằng nền tảng và dòng tiền dài hạn, lợi nhuận của công ty chứng khoán sẽ bớt phụ thuộc tự doanh, chuyển sang mô hình cân bằng và bền vững hơn (môi giới - ký quỹ - IB - quản lý tài sản). Nếu các điều kiện này đồng pha, 2026 sẽ là năm thuận lợi, còn nếu chỉ dựa vào tín dụng và IPO, đà tăng sẽ chỉ mang tính chu kỳ ngắn hạn...
“Chọn mặt gửi tiền”
So với vùng giá đỉnh, nhóm cổ phiếu ngành chứng khoán đang ghi nhận mức giảm trung bình phổ biến với nhóm cổ phiếu chứng khoán quanh ngưỡng giảm 20 - 25% trong thời gian qua. Nhóm này có thể cần thêm thời gian để tái tích lũy và hình thành xu hướng tăng trưởng mới.
Trong bối cảnh thị trường vốn mở rộng và câu chuyện nâng hạng được đẩy mạnh, cơ hội không chia đều. Sự khác biệt cốt lõi giữa công ty chứng khoán đầu ngành và phần còn lại nằm ở bốn năng lực nền tảng. Một là, năng lực vốn và chi phí vốn. Công ty đầu ngành có bảng cân đối mạnh, huy động vốn thuận lợi hơn nên có thể mở rộng dịch vụ margin, đầu tư công nghệ và đứng vững khi thị trường đảo chiều. Hai là, quản trị rủi ro chuẩn mực: không phải cứ tăng margin là tốt, mà là tăng margin đúng kỷ luật và kiểm soát rủi ro tài sản kém thanh khoản. Ba là, năng lực phục vụ dòng tiền tổ chức và nhà đầu tư nước ngoài, bao gồm quy trình, tuân thủ, hậu kiểm, chất lượng khớp lệnh, dịch vụ giao dịch… Đây là nhóm năng lực sẽ được định giá lại khi thị trường hướng đến các tiêu chuẩn cao hơn. Bốn là hệ sinh thái IB và phân phối: công ty nào có năng lực tư vấn, cấu trúc giao dịch, phân phối mới thực sự hưởng lợi lớn khi hàng hóa thị trường dày lên.
Ông Nguyễn Tiến Dũng cho rằng, nhà đầu tư nên “chọn mặt gửi tiền” theo ba lớp tiêu chí. Thứ nhất, chất lượng lợi nhuận, theo đó, ưu tiên doanh nghiệp có nguồn thu bền vững (môi giới, ký quỹ, phí dịch vụ/IB) thay vì phụ thuộc vào tự doanh. Thứ hai, an toàn bảng cân đối và kỷ luật rủi ro: xem mức độ tập trung margin, chất lượng tài sản đảm bảo, mức đòn bẩy và khả năng chịu sốc thanh khoản. Thứ ba, năng lực tăng trưởng trong bối cảnh chuẩn hóa thị trường: công nghệ, vận hành, khả năng phục vụ khách hàng tổ chức hoặc khối ngoại và chiến lược xây dựng hệ sinh thái IB và phân phối.
Khi lựa chọn cổ phiếu ngành chứng khoán, nhà đầu tư nên ưu tiên doanh nghiệp có nguồn thu bền vững, thay vì phụ thuộc vào tự doanh.
Ông Nguyễn Tiến Dũng, Trưởng phòng Nghiên cứu ngành và cổ phiếu MBS
Cuối cùng, về định giá, ngành chứng khoán rất dễ rơi vào bẫy lợi nhuận ở đỉnh chu kỳ. Theo đó, nhà đầu tư nên nhìn theo lợi nhuận bình quân chu kỳ và ROE bền vững, thay vì chỉ nhìn P/E ở một thời điểm thuận lợi, từ đó lựa chọn ra những công ty có hiệu quả kinh doanh tốt và định giá ở mức hợp lý.
Trong khi đó, theo chuyên gia Công ty Chứng khoán ASEAN, nhóm cổ phiếu chứng khoán đang đứng trước cơ hội bước vào pha tăng trưởng cả về quy mô lẫn chất lượng lợi nhuận trong giai đoạn 2026 trở đi, đặc biệt với những doanh nghiệp có lợi thế về vốn, hệ sinh thái và khả năng tận dụng các động lực mới của thị trường. Dù vậy, cơ hội đầu tư không phân bổ đồng đều mà tập trung rõ nét vào những công ty chứng khoán sở hữu lợi thế về vốn, hệ sinh thái khách hàng và khả năng khai thác các động lực mới của thị trường. Đặc biệt là các công ty chứng khoán đang có giá chiết khấu tốt so với tại thời điểm IPO như VPS và VPBankS, đại diện cho các mô hình tăng trưởng khác nhau trong chu kỳ mới.
VPS đại diện cho nhóm công ty chứng khoán có khả năng “khuếch đại” lợi nhuận mạnh nhất khi thị trường sôi động. Với vị thế dẫn đầu thị phần môi giới cổ phiếu và nền khách hàng cá nhân lớn, công ty này được dự báo ghi nhận mức tăng trưởng lợi nhuận trước thuế khoảng 26% trong năm 2026; trong đó, margin tiếp tục là động lực chủ lực, chiếm tới khoảng 65% lợi nhuận. Việc tăng vốn quy mô lớn giúp VPS mở rộng nhanh dư địa cho vay ký quỹ trong bối cảnh nhu cầu đòn bẩy gia tăng cùng xu hướng tăng của VN-Index. Ngoài ra, lợi thế về nền tảng giao dịch và hệ thống cộng tác viên giúp VPS duy trì vị trí số 1 về thanh khoản, qua đó, hưởng lợi trực tiếp từ việc kéo dài thời gian giao dịch và triển khai các sản phẩm mới như T+0.
VPBankS được nhìn nhận là lựa chọn mang tính cân bằng giữa tăng trưởng và hệ sinh thái. Lợi nhuận trước thuế năm 2026 của Công ty được dự báo tăng khoảng 16%, với đóng góp tương đối đồng đều từ ba mảng margin, đầu tư và IB. Lợi thế lớn nhất của VPBankS đến từ khả năng khai thác hệ sinh thái khách hàng rộng của VPBank, giúp mở rộng nhanh tệp nhà đầu tư và gia tăng quy mô cho vay ký quỹ sau khi tăng vốn. Bên cạnh đó, mảng đầu tư trái phiếu và tư vấn phát hành được kỳ vọng hưởng lợi từ sự hồi phục của thị trường trái phiếu doanh nghiệp, trong khi chiến lược tham gia sớm vào lĩnh vực tài sản số có thể tạo thêm động lực tăng trưởng trung dài hạn.
Trong khi đó, TCBS được Chứng khoán ASEAN đánh giá là cổ phiếu hưởng lợi toàn diện nhất từ chu kỳ tăng trưởng 2026 nhờ mô hình kinh doanh cân bằng và chất lượng lợi nhuận cao. Lợi nhuận trước thuế năm 2026 của TCBS được dự báo tăng khoảng 27% so với cùng kỳ, với ba trụ cột chính là margin, đầu tư và IB. Trong đó, mảng margin chiếm khoảng 40% lợi nhuận, hưởng lợi trực tiếp từ thanh khoản thị trường tăng và chi phí vốn thấp nhờ hậu thuẫn từ ngân hàng mẹ.
Nếu lựa chọn cổ phiếu ở thời điểm hiện tại, nhà đầu tư vẫn có hướng ưu tiên các công ty đầu ngành có nền tảng vốn vững, thị phần khách hàng tốt, chiến lược công nghệ rõ ràng, định giá hợp lý và ROE ổn định, như SSI, VND, HCM, VCI - nhóm này nhiều khả năng được định giá lại khi mặt bằng P/B trung bình ngành (hiện 2,2 lần) tiến dần lên khoảng 2,5 lần.
Từ góc nhìn của ông Vũ Duy Khánh, Giám đốc Trung tâm Phân tích, Công ty Chứng khoán Smart Invest, với mặt bằng định giá hiện tại, các cổ phiếu này vẫn giao dịch theo yếu tố đầu cơ là chính bởi bối cảnh hiện tại thiếu tin tức hỗ trợ cho đà tăng giá. Ngoài ra, nhóm chứng khoán có mối liên hệ rất mật thiết với thị trường nên khi thị trường hồi phục, nhóm cổ phiếu ngành chứng khoán cũng ghi nhận phục hồi nhanh hơn và ngược lại.
Tuy vậy, các chuyên gia cũng khuyên nhà đầu tư nên nhìn vào năng lực vốn và khả năng mở rộng bảng cân đối là điểm phân hóa cốt lõi. Các công ty chứng khoán đầu ngành thường sở hữu vốn chủ sở hữu lớn, dư địa tăng vốn rõ ràng và khả năng tiếp cận nguồn vốn chi phí thấp, cho phép họ mở rộng cho vay margin, đầu tư hệ thống công nghệ và tham gia sâu vào các thương vụ lớn (IPO, M&A, bảo lãnh phát hành). Ngược lại, nhiều công ty nhỏ bị giới hạn về vốn, chỉ hưởng lợi ngắn hạn khi thị trường sôi động nhưng dễ hụt hơi khi chu kỳ đảo chiều. Bên cạnh đó, hệ sinh thái bao gồm công ty chứng khoán đóng vai trò quan trọng về nguồn lực về vốn và khách hàng. Các công ty chứng khoán thuộc các ngân hàng thương mại hoặc các tập đoàn lớn sẽ có lợi thế về nguồn lực, mạng lưới khách hàng và các công cụ tài chính liên kết.
