Thoái vốn: Chất xúc tác cho nhóm cổ phiếu vốn nhà nước
Câu chuyện tái cơ cấu vốn nhà nước tại các doanh nghiệp là tâm điểm chú ý của thị trường thời gian gần đây. Quyết định 40/2026/QĐ-TTg, có hiệu lực từ ngày 5/8/2026, quy định tiêu chí phân loại doanh nghiệp để cơ cấu lại vốn nhà nước tại doanh nghiệp nhà nước và doanh nghiệp có vốn nhà nước, qua đó xác định nhóm doanh nghiệp có khả năng thoái vốn trong thời gian tới.
| |
Bà Lý Thị Hiền, Trưởng phòng Cấp cao, Phòng Phân tích Khối Khách hàng cá nhân, Chứng khoán Yuanta Việt Nam |
Dù vậy, đây mới là thông tin mang tính định hướng; kế hoạch và lộ trình thoái vốn cụ thể còn phụ thuộc vào từng cơ quan đại diện chủ sở hữu và doanh nghiệp, có thể kéo dài trong giai đoạn 2026-2030. Nhóm cổ phiếu liên quan đã phản ánh khá nhanh thông tin này trong một số phiên gần đây, nên dư địa tăng giá ngắn hạn của câu chuyện này dự kiến không còn nhiều.
Tuy nhiên, đây vẫn là chủ đề có thể được thị trường nhắc lại trong những năm tới, khi từng doanh nghiệp hoặc nhóm doanh nghiệp công bố kế hoạch, phương án và tiến độ thoái vốn cụ thể. Khi đó, giá cổ phiếu liên quan nhiều khả năng sẽ có phản ứng tích cực trở lại.
| |
Nâng hạng: Động lực cho dòng vốn mới
Nếu câu chuyện thoái vốn chủ yếu hỗ trợ nhóm cổ phiếu có vốn nhà nước, thì nâng hạng thị trường là yếu tố có phạm vi tác động rộng hơn. Ngày 21/8 tới, FTSE Russell dự kiến công bố danh mục cổ phiếu Việt Nam vào rổ chỉ số FTSE GEIS, trước khi quyết định nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp chính thức có hiệu lực từ ngày 21/9.
Tác động của nâng hạng đến từ hai lớp dòng vốn với đặc tính khác nhau. Dòng vốn thụ động, đến từ các quỹ theo dõi chỉ số, sẽ tham gia sau ngày hiệu lực, với quy mô ước tính khoảng 1-1,5 tỷ USD trong năm đầu tiên. Dù chưa lớn so với quy mô vốn hóa thị trường, dòng vốn này vẫn có thể tạo hiệu ứng tâm lý tích cực trong ngắn hạn.
Đáng chú ý hơn là dòng vốn chủ động, vốn có tính bền vững cao hơn, nhiều khả năng sẽ giải ngân dần trong các quý sau, khi các quỹ toàn cầu từng bước điều chỉnh tỷ trọng phân bổ vào Việt Nam. Nhóm này thường không giải ngân ồ ạt tại một thời điểm mà chuẩn bị vị thế theo từng giai đoạn, dựa trên các yếu tố như thanh khoản, room ngoại, chất lượng hàng hóa và khả năng thực thi giao dịch.
Vì vậy, việc khối ngoại xuất hiện tín hiệu mua ròng trở lại trong một số phiên gần đây là diễn biến cần theo dõi, nhưng vẫn cần thêm thời gian để xác nhận đây là sự đảo chiều bền vững hay chỉ là hoạt động cơ cấu ngắn hạn trước thời điểm nâng hạng.
Điểm tích cực là nâng hạng sẽ giúp nhóm cổ phiếu vốn hóa lớn, thanh khoản cao, còn dư địa sở hữu nước ngoài và có chất lượng quản trị tốt được chú ý nhiều hơn. Tuy nhiên, cơ hội cũng sẽ không lan tỏa đồng đều trên toàn thị trường, khi dòng tiền tổ chức thường có tính chọn lọc cao hơn dòng tiền cá nhân. Các doanh nghiệp có nền tảng lợi nhuận rõ ràng, bảng cân đối lành mạnh và khả năng tăng trưởng bền vững sẽ có lợi thế nổi bật trong quá trình này.
Định giá thấp, lợi nhuận phân hóa
P/E hiện tại của VN-Index xấp xỉ 12 lần, thấp hơn 14-15% so với mức bình quân 5 năm là khoảng 14 lần. Nếu loại trừ nhóm Vingroup, P/E thị trường chỉ còn khoảng 10,2 lần, tiệm cận vùng đáy lịch sử. Trong khi đó, lợi nhuận sau thuế toàn thị trường quý II/2026 tăng khoảng 41,2% so với cùng kỳ, đánh dấu quý thứ năm liên tiếp ghi nhận mức tăng trưởng cao.
Điểm đáng chú ý là mức chiết khấu định giá diễn ra trên diện rộng, không chỉ ở nhóm vốn hóa lớn mà cả nhóm vốn hóa vừa và nhỏ. Tuy nhiên, tốc độ tăng trưởng lợi nhuận quý II/2026 lại phân hóa mạnh theo quy mô vốn hóa.
Lợi nhuận sau thuế quý II của nhóm VN30 tăng 43,1% so với cùng kỳ, tiếp tục tăng tốc so với mức 27,4% trong quý I. Nhóm vốn hóa vừa tăng 55,6%, vẫn ở mức cao nhưng chậm lại so với mức 82,7% của quý I. Trong khi đó, nhóm vốn hóa nhỏ ghi nhận mức tăng trưởng âm 23,2%, đảo chiều so với mức tăng 2,6% trong quý I.
Diễn biến này cho thấy đà phục hồi lợi nhuận chưa lan tỏa đồng đều, trong đó nhóm vốn hóa nhỏ là điểm yếu rõ nét nhất. Bước sang quý III, cán cân tăng trưởng nhiều khả năng tiếp tục nghiêng về nhóm doanh nghiệp vốn hóa lớn - những đơn vị có nền tảng tài chính vững và đang hưởng lợi trực tiếp từ các chính sách thúc đẩy đầu tư công, tín dụng và tiêu dùng. Trong khi đó, nhóm doanh nghiệp nhỏ có thể vẫn chịu áp lực từ biến động của môi trường kinh doanh.
Theo đó, câu chuyện tái định giá trong các quý tới nhiều khả năng tập trung rõ hơn ở nhóm vốn hóa lớn, thay vì lan tỏa đồng đều trên toàn thị trường chỉ nhờ mặt bằng định giá chung đang ở vùng thấp.
Vĩ mô thêm điểm tựa
Một điểm hỗ trợ khác là các biến số từng gây áp lực lên thị trường như lạm phát, tỷ giá, lãi suất và giá dầu đã bớt căng thẳng so với giai đoạn trước. CPI tháng 7/2026 giảm 0,12% so với tháng 6, ghi nhận tháng giảm thứ hai liên tiếp, nhờ giá dầu và hàng hóa thế giới đi xuống.
Tỷ giá USD/VND duy trì ổn định, trong khi tỷ giá tự do có thời điểm thấp hơn tỷ giá niêm yết. Đây là diễn biến tương đối hiếm gặp, cho thấy nguồn cung ngoại tệ đang có dấu hiệu cải thiện. Thanh khoản hệ thống ngân hàng cũng được cải thiện trong ngắn hạn, lãi suất liên ngân hàng giảm đáng kể so với đầu tháng 7, trong khi Ngân hàng Nhà nước chủ động hỗ trợ thanh khoản và kiểm soát lãi suất nhằm hỗ trợ tăng trưởng.
Nếu tiếp tục duy trì, các yếu tố này sẽ góp phần giảm áp lực chi phí vốn đối với doanh nghiệp và cải thiện tâm lý nhà đầu tư trên thị trường cổ phiếu.
Tất nhiên, cần thận trọng khi thanh khoản trung và dài hạn của hệ thống chưa hoàn toàn hết áp lực, đặc biệt trong bối cảnh tăng trưởng tín dụng vẫn ở mức cao và nhu cầu vốn của nền kinh tế tiếp tục lớn. Do đó, môi trường hiện tại phù hợp hơn với chiến lược lựa chọn doanh nghiệp thay vì mở rộng danh mục quá nhanh theo xu hướng chung của thị trường.
Không mua đuổi, chờ nhịp điều chỉnh
Trong ngắn hạn, thị trường nhiều khả năng tiếp tục rung lắc trong vùng nhạy cảm sau nhịp hồi phục nhanh. Với nhà đầu tư cá nhân, chiến lược phù hợp lúc này không phải mua đuổi khi thị trường hưng phấn, mà là duy trì tỷ trọng tiền mặt hợp lý và chuẩn bị danh mục cổ phiếu cơ bản tốt để giải ngân từng phần khi thị trường điều chỉnh.
Các nhóm ngành đáng chú ý trong giai đoạn cuối năm gồm ngân hàng, chứng khoán, xây dựng - vật liệu, bán lẻ, điện và hạ tầng thiết yếu, cùng một số cổ phiếu thuộc các hệ sinh thái được hưởng lợi từ chính sách hỗ trợ của Chính phủ.