Thủ tướng: "Đổi mới tư duy - Chuyển biến mạnh mẽ - Kết quả thực chất" toàn ngành giáo dục

Cơ hội tiếp cận giáo dục tiếp tục được mở rộng; công bằng trong giáo dục được chú trọng

Sau khi nghe các ý kiến, Thủ tướng chỉ rõ những thách thức, tồn tại, hạn chế. Theo đó, công tác tham mưu chính sách để hoàn thiện khuôn khổ pháp luật trong lĩnh vực giáo dục và đào tạo có mặt còn hạn chế; công tác tham mưu xử lý những nội dung trong chương trình hành động thực hiện tiến độ còn chậm, có lĩnh vực chất lượng chưa đáp ứng yêu cầu.

Việc tổ chức thực hiện cơ chế, chính sách về giáo dục và đào tạo có nơi còn chậm, chưa hiệu quả; năng lực thực thi ở một số cấp còn hạn chế. Vẫn còn tình trạng thiếu giáo viên, phòng học, phòng chức năng, thiết bị dạy học, đây là vấn đề cần đặc biệt ưu tiên, tập trung để giải quyết ngay, có hiệu quả thời gian tới.

Đổi mới tư duy, sáng tạo, mạnh dạn đột phá, dám thay đổi trong Bộ, các đơn vị thuộc Bộ và trong toàn ngành có mặt còn hạn chế, chưa mạnh mẽ, chưa đáp ứng yêu cầu. Đổi mới bên trong ở một số nhà trường, cơ sở giáo dục chưa thực chất, chưa tương xứng với yêu cầu phát triển; phương pháp dạy và học, kiểm tra, đánh giá còn nặng về điểm số và thi cử; chất lượng sách giáo khoa có mặt còn hạn chế; tình trạng bệnh thành tích, gian lận, dạy thêm, học thêm biến tướng, tiêu cực trong thi cử, gánh nặng chi phí cho gia đình và phụ huynh học sinh vẫn còn diễn ra, gây bức xúc, ảnh hưởng đến uy tín của ngành.

"Chúng ta nói bệnh thành tích trong thi cử, nhưng các thầy cô dạy học sinh thì điều đầu tiên phải là đạo đức, ý thức tuân thủ pháp luật; thượng tôn pháp luật phải đặt lên hàng đầu; những vi phạm, gian lận trong thi cử như thế không thể nói chỉ là bệnh thành tích mà là ý thức chấp hành pháp luật, đặc biệt là của các thầy, cô giáo. Đây là vấn đề rất lớn của ngành, cần hết sức quan tâm", Thủ tướng phát biểu.

Cùng với đó, giáo dục đạo đức, kỹ năng sống, vấn đề đảm bảo sức khỏe thể chất, tinh thần, văn hóa học đường và an toàn trường học còn những bất cập; còn xảy ra bạo lực học đường, mất an toàn thực phẩm trong trường học và các biểu hiện lệch chuẩn. Đào tạo nhân lực chất lượng cao chưa đáp ứng yêu cầu; liên kết giữa đào tạo với doanh nghiệp, thị trường lao động chưa chặt chẽ; nghiên cứu khoa học chưa chuyển mạnh thành công nghệ, sản phẩm, sáng chế và giá trị gia tăng.

Chuyển đổi số, xây dựng cơ sở dữ liệu còn chậm, ứng dụng khoa học công nghệ, liên kết giữa nhà trường, doanh nghiệp, bộ, ngành, địa phương, thị trường chưa đáp ứng yêu cầu.

Các địa phương có nơi chưa dành sự quan tâm thích đáng cho ngành giáo dục, về vấn đề biên chế, trường, thiết bị, bố trí công chức quản lý giáo dục cũng còn chưa đầy đủ.

Thủ tướng Chính phủ đề nghị các cấp, các ngành, các địa phương, đặc biệt là ngành giáo dục phải nhìn nhận đúng những thách thức, yêu cầu đặt ra, thẳng thắn nghiêm túc, không né tránh những tồn tại, hạn chế này; phải xác định nguyên nhân khách quan và chủ quan, trách nhiệm và đề xuất giải pháp khắc phục ngay trong năm học mới 2026-2027 và thời gian tới.

Năm học 2026-2027 phải là năm chuyển trạng thái

Định hướng chủ đạo trong năm học mới, Thủ tướng Chính phủ nêu rõ, năm học 2026-2027 có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, mang tính đột phá, như đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã nhấn mạnh tại buổi làm việc ngày 25/8/2026 về đánh giá kết quả 1 năm triển khai thực hiện Nghị quyết 71 về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo: Năm học 2026-2027 là năm học đầu tiên sau Đại hội XIV của Đảng; phải là năm học mới về tư duy, cách làm và chất lượng, hướng tới tạo đột phá phát triển giáo dục, đào tạo. Thủ tướng nêu rõ, đây là định hướng tư duy chủ đạo của ngành giáo dục trong năm học mới.

Thủ tướng nhấn mạnh, với tinh thần đó, năm học 2026-2027 phải là năm chuyển trạng thái: Từ tập trung xây dựng thể chế sang tổ chức thực hiện có hiệu quả; từ quản lý hành chính sang quản trị phát triển; từ kiểm đếm công việc sang đo lường kết quả; từ đổi mới bên ngoài sang đổi mới thực chất từ bên trong mỗi nhà trường, mỗi lớp học, mỗi người thầy và mỗi người học và từ bên trong toàn ngành giáo dục.

Hội nghị thống nhất cao phương châm của năm học 2026-2027 là: "Đổi mới tư duy - Chuyển biến mạnh mẽ - Kết quả thực chất". Thủ tướng đề nghị các bộ, ngành, cơ quan, địa phương tập trung quán triệt và thực hiện tốt một số định hướng chủ đạo sau đây.

(1) Chuyển mạnh trọng tâm từ hoàn thiện thể chế, chính sách sang tổ chức thực hiện đồng bộ, thực chất, tạo kết quả đầu ra rõ nét, đưa các chính sách mới về giáo dục, đào tạo thực sự đi vào cuộc sống. Tập trung xử lý các điểm nghẽn, giải phóng mọi nguồn lực; kết quả phải được đo bằng sự tiến bộ của người học, điều kiện làm việc của nhà giáo, hiệu quả hoạt động của nhà trường, chất lượng nguồn nhân lực.

(2) Tập trung xử lý quyết liệt các tồn tại, hạn chế về đội ngũ và cơ sở vật chất; bảo đảm "đủ trường, đủ lớp, đủ giáo viên"; không để học sinh vì hoàn cảnh khó khăn mà không được đến trường. Rà soát, xử lý tình trạng thiếu phòng học, phòng chức năng, trang thiết bị; quá tải trường lớp tại đô thị, khu công nghiệp.

Sử dụng hiệu quả đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục chuyển sang làm công tác giảng dạy. Chuẩn bị đầy đủ điều kiện cần thiết để đưa các trường phổ thông nội trú liên cấp tại các xã biên giới vào hoạt động, nhất là thường xuyên rà soát hoàn thiện cơ chế quản lý, hướng dẫn các địa phương triển khai, bảo đảm vận hành hiệu quả nhất, tối ưu hóa, nhất là trong huy động nguồn lực, bố trí đội ngũ cán bộ, giáo viên.

(3) Đổi mới thực chất từ bên trong ngành giáo dục, từ quản trị nhà trường, đội ngũ nhà giáo đến nội dung, phương pháp dạy và học, thi, kiểm tra, đánh giá; tiếp tục lắng nghe các ý kiến của các chuyên gia, địa phương và đánh giá, đề xuất giải pháp đổi mới mạnh mẽ hơn nữa. Tiếp tục rà soát chương trình, sách giáo khoa phổ thông, kịp thời điều chỉnh những bất cập.

Đổi mới công tác kiểm tra, đánh giá; kiên quyết chống bệnh thành tích, gian lận trong dạy và học. Rà soát các quy định về hồ sơ, sổ sách, báo cáo; chấm dứt tình trạng phát sinh các loại hồ sơ, sổ sách ngoài quy định, tránh tình trạng mất thời gian ngoài chuyên môn không đáng có cho các thầy cô giáo. Tăng cường giáo dục lịch sử dân tộc, truyền thống yêu nước, đạo đức, lối sống, kỹ năng sống; tiếng Anh và ngoại ngữ; nâng cao năng lực số, STEM và sử dụng, ứng dụng AI có chọn lọc.

(4) Bảo đảm an ninh, an toàn trường học, an toàn thực phẩm; xây dựng môi trường giáo dục lành mạnh, kỷ cương, "thầy ra thầy - trò ra trò". Thực hiện nghiêm các quy định về phòng, chống bạo lực học đường, xâm hại trẻ em, tệ nạn xã hội, bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng; rà soát toàn bộ quy trình bảo đảm an toàn thực phẩm, đề cao trách nhiệm người đứng đầu.

(5) Giáo dục và đào tạo phải đi trước một bước phục vụ đổi mới mô hình phát triển của đất nước. Giáo dục nghề nghiệp phải gắn chặt với doanh nghiệp và thị trường lao động. Giáo dục đại học phải thực sự trở thành trung tâm đào tạo nhân tài, nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo và chuyển giao công nghệ (tập trung cho bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, điện hạt nhân, đường sắt, công nghệ sinh học, vật liệu mới, năng lượng mới và các công nghệ chiến lược).

"Tương lai tới đây nền kinh tế chuyển đổi như thế nào, đất nước có phát triển nhanh, bền vững hay không phụ thuộc vào nguồn nhân lực. Nếu không nâng cao chất lượng dạy và học, đặc biệt là chất lượng nguồn nhân lực, thì không cách gì có thể đổi mới mô hình phát triển đất nước, chuyển dịch cơ cấu kinh tế", Thủ tướng nhấn mạnh.

(6) Đẩy mạnh triển khai quyết liệt hơn nữa Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị, xây dựng hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo, lấy dữ liệu làm nền tảng đổi mới quản trị. Hoàn thiện các cơ sở dữ liệu giáo dục và đào tạo "đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung", kết nối với các cơ sở dữ liệu quốc gia.

Đưa nội dung giáo dục về trí tuệ nhân tạo vào chương trình, hoạt động dạy và học phù hợp. Triển khai ngay việc khám sức khỏe cho học sinh, sinh viên từ đầu năm học, kết hợp với hoàn thiện học bạ số của học sinh, sinh viên và kết nối với sổ sức khỏe điện tử, Trung tâm dữ liệu quốc gia.

Nghiên cứu có nguồn lực hỗ trợ bổ sung cho ngành giáo dục

Chỉ đạo các nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm của các bộ, ngành, địa phương, Thủ tướng yêu cầu Bộ Giáo dục và Đào tạo chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành, địa phương tiếp tục triển khai quyết liệt, hiệu quả Nghị quyết số 71, Kết luận của đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại buổi làm việc ngày 22/8/2026 về đánh giá kết quả 1 năm triển khai thực hiện Nghị quyết số 71; Chỉ thị số 31 ngày 5/8/2026 của Thủ tướng Chính phủ về các nhiệm vụ trọng tâm năm học 2026-2027. Phối hợp với các bộ, ngành, địa phương triển khai chương trình mục tiêu quốc gia đã được tích hợp. Tập trung xử lý các kiến nghị của các địa phương tại Hội nghị, nếu cần thiết thì báo cáo Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ cho ý kiến chỉ đạo.

Chỉ đạo, hướng dẫn đổi mới thực chất quản trị nhà trường, nội dung, phương pháp dạy học, kiểm tra, đánh giá; nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện; nghiêm túc chấn chỉnh bệnh thành tích, đặc biệt là phải khắc phục không để xảy ra gian lận, tiêu cực; bảo đảm kỷ cương, an toàn trường học.

Bảo đảm các điều kiện phát triển giáo dục; khắc phục tình trạng thừa, thiếu giáo viên và chênh lệch điều kiện, khả năng tiếp cận giáo dục giữa các vùng, miền; xử lý ngay, không để xảy ra tình trạng thiếu sách giáo khoa, nhất là các khu vực khó khăn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, biên giới, hải đảo.

Chủ trì, phối hợp với Bộ Nội vụ, các bộ, ngành, địa phương xác định rõ vị trí việc làm trong ngành giáo dục từ Trung ương tới địa phương, hoàn thiện các định mức kinh tế-kỹ thuật, tiêu chuẩn, quy chuẩn trong trường học để xác định vị trí việc làm một cách chính xác, đáp ứng nhu cầu.

Rà soát, sắp xếp lại các cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông, giáo dục nghề nghiệp, đại học theo tinh thần chỉ đạo của Đảng, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, hoàn thiện các quy định, hướng dẫn với các cơ sở mới; tập trung nâng cao chất lượng giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp và đào tạo nhân lực chất lượng cao gắn với khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và nhu cầu thị trường lao động; đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo.

Tập trung rà soát, chuẩn bị đầy đủ các điều kiện để tổ chức chu đáo Lễ khai giảng năm học mới 2026-2027 và khánh thành các trường phổ thông nội trú liên cấp tại các xã biên giới đất liền ngày 5/9/2026. Tiếp tục giám sát việc triển khai, hoàn thiện các trường còn lại và đề xuất xây dựng các trường phổ thông nội trú liên cấp tại các địa phương khác.

Xây dựng kế hoạch, phương án, lộ trình cụ thể về việc: Rà soát, hoàn thiện Chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông; đổi mới thi tốt nghiệp THPT và đại học, cao đẳng; nâng cao chất lượng giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp; hoàn thiện chính sách đối với nhà giáo; rà soát, hoàn thiện quy hoạch hệ thống mạng lưới cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông, nghề nghiệp, đại học, cao đẳng; trình Thủ tướng Chính phủ trong tháng 10/2026 (có việc cần làm ngay trong năm học này, có việc cần làm trong những năm tiếp theo).

Phối hợp với Bộ Nội vụ, các địa phương triển khai các chương trình đào tạo nâng cao trình độ quản lý giáo dục cho cán bộ cấp cơ sở.

Bộ Tài chính rà soát, bảo đảm tỉ lệ chi ngân sách nhà nước cho giáo dục và đào tạo; ưu tiên bố trí ngân sách cho các nhiệm vụ cấp bách, trọng tâm, trọng điểm, nhất là các nhiệm vụ xây dựng trường, tổ chức học bán trú, nội trú, hạ tầng số, hỗ trợ người học khó khăn; bảo đảm đủ nguồn để thực hiện các chế độ, chính sách đối với người dạy và người học. Tiếp tục nghiên cứu các chính sách về thuế với các lĩnh vực khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, giáo dục và đào tạo; triển khai ngay việc miễn toàn bộ thuế thu nhập doanh nghiệp với các doanh nghiệp cung cấp suất ăn vào trường học, bệnh viện để góp phần bảo đảm chất lượng suất ăn vào các cơ sở này.

Bộ Nội vụ tiếp tục phối hợp với Bộ Giáo dục và Đào tạo hoàn thiện các quy định về vị trí việc làm, trên cơ sở đó kiến nghị biên chế của ngành giáo dục từ Trung ương và địa phương để báo cáo Ban Tổ chức Trung ương, báo cáo cấp có thẩm quyền quyết định, sau đó tiến hành giao tổng biên chế cho địa phương tự chủ tuyển dụng và sử dụng, bảo đảm mục tiêu mà Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đã chỉ đạo là "không thiếu giáo viên"; tiếp tục rà soát thực trạng đội ngũ công chức quản lý nhà nước về giáo dục đào tạo cấp xã, tổ chức đào tạo, bồi dưỡng, chuẩn hóa chuyên môn và bố trí phù hợp.

Bộ Xây dựng phối hợp với các địa phương rà soát quy hoạch, bảo đảm quỹ đất cho trường học, nhất là tại đô thị, khu công nghiệp, địa bàn tăng dân số cơ học, các xã biên giới; không để phát triển khu đô thị, khu dân cư mới mà thiếu trường học.

Bộ Y tế rà soát, có biện pháp cụ thể tăng cường y tế trường học; chăm sóc sức khỏe thể chất, tinh thần; kiểm tra, giám sát an toàn thực phẩm trong cơ sở giáo dục.

Bộ Công an chủ trì, phối hợp với Bộ Giáo dục và Đào tạo, các cơ quan liên quan có phương án phù hợp quản lý sử dụng điện thoại, mạng xã hội trong trường học; hạn chế rủi ro, ngăn chặn các nội dung độc hại trên không gian mạng và bạo lực học đường; phòng ngừa, phát hiện sớm, đấu tranh, xử lý kịp thời hành vi bạo lực học đường, mua bán, sử dụng thuốc lá điện tử, ma túy, xâm hại trẻ em, các tệ nạn xã hội khác trong và xung quanh trường học. Hỗ trợ Bộ Giáo dục và Đào tạo đẩy nhanh xây dựng, hoàn thiện các cơ sở dữ liệu.

Bộ Khoa học và Công nghệ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với Bộ Giáo dục và Đào tạo triển khai Nghị quyết 57, nhất là Kế hoạch 100 ngày của Ban Chỉ đạo Trung ương.

Với các tỉnh, thành phố, Thủ tướng yêu cầu các đồng chí Bí thư Tỉnh ủy, Thành ủy, các đồng chí Ban Thường vụ xác định giáo dục đào tạo là ưu tiên trọng điểm, cần quan tâm thường xuyên để lãnh đạo, chỉ đạo, hỗ trợ ngành giáo dục thực hiện tốt các nhiệm vụ; các đồng chí Bí thư, Chủ tịch định kỳ làm việc với ngành để kịp thời lắng nghe, xử lý các kiến nghị và vướng mắc theo thẩm quyền.

UBND các tỉnh, thành phố chịu trách nhiệm toàn diện về chất lượng giáo dục và đào tạo trên địa bàn; bảo đảm an toàn trường học, an toàn thực phẩm; kỷ cương dạy học và thi cử; điều kiện ăn, ở, học tập cho học sinh nội trú, bán trú.

Các địa phương rà soát nhu cầu, tuyển dụng hết biên chế được giao; điều động, bố trí, sử dụng hiệu quả đội ngũ giáo viên, không để tình trạng thừa, thiếu giáo viên kéo dài. Rà soát quy hoạch, ưu tiên quỹ đất, vốn đầu tư cho các khu vực thiếu trường lớp, đô thị, khu công nghiệp, vùng khó khăn, biên giới; tăng cường rà soát các trụ sở công dôi dư để tiếp tục bố trí cho các cơ sở giáo dục.

Cùng với đó, chấn chỉnh kỷ luật, kỷ cương, nhất là chế độ tài chính, dạy thêm, học thêm, thi cử, an toàn trường học, an toàn thực phẩm; xử lý nghiêm sai phạm, không né tránh, bao che; nâng cao năng lực quản lý cấp cơ sở. Nghiên cứu có nguồn lực hỗ trợ bổ sung cho ngành giáo dục và đào tạo, nhất là về chế độ, chính sách, sách giáo khoa, trang thiết bị.

Thủ tướng khẳng định, với quan điểm giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu, Đảng, Nhà nước và toàn xã hội luôn dành sự quan tâm đặc biệt cho giáo dục và đào tạo. "Năm học mới 2026-2027 đặt ra yêu cầu rất cao là phải tạo đột phá, thay đổi thực chất trong giáo dục và đào tạo. Mục tiêu cuối cùng là người học tốt hơn, người thầy tốt hơn, nhà trường tốt hơn và nguồn nhân lực của đất nước tốt hơn", Thủ tướng nhấn mạnh.

Thủ tướng nêu rõ, chúng ta mong muốn và tin tưởng rằng toàn ngành giáo dục sẽ phát huy truyền thống tốt đẹp, vẻ vang và những kết quả quan trọng đạt được; với nhiệt huyết, tinh thần trách nhiệm, quyết tâm, khát vọng đổi mới; luôn đoàn kết, chung sức, đồng lòng, hành động quyết liệt, để năm học 2026 -2027 thực sự là năm học "Đổi mới tư duy - Chuyển biến mạnh mẽ - Kết quả thực chất", tạo nền tảng vững chắc đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, đưa đất nước ngày càng phát triển trong thời gian tới.

Tú Ân
baodautu.vn