Vừa qua, Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an đã ban hành kết luận điều tra vụ án liên quan tới các sai phạm xảy ra tại Công ty cổ phần Tập đoàn Thiên Minh Đức (Công ty Thiên Minh Đức) và các đơn vị liên quan.
Cùng với đó, đơn vị cũng đề nghị truy tố 23 bị can về các tội “Tham ô tài sản; In, phát hành, mua bán trái phép hóa đơn, chứng từ thu nộp ngân sách Nhà nước; Trốn thuế”.
Chiếm đoạt hơn 79 tỷ đồng Quỹ Bình ổn giá
Theo quy định, Công ty Thiên Minh Đức với tư cách là một “thương nhân đầu mối”, có nghĩa vụ phải trích lập và quản lý Quỹ Bình ổn giá (BOG); tiền quỹ phải được hạch toán riêng và gửi vào tài khoản mở tại ngân hàng để sử dụng theo điều hành của liên Bộ Công Thương - Tài chính.
Tuy nhiên, dưới sự thao túng của Chủ tịch HĐQT Chu Thị Thành, Quỹ BOG đã bị biến thành “nguồn vốn riêng” để phục vụ các mục đích cá nhân và kinh doanh sai trái tại doanh nghiệp này.
Đầu năm 2020, lợi dụng bối cảnh dịch bệnh Covid-19 khiến hoạt động kinh doanh gặp khó khăn, Chu Thị Thành đã họp bàn và chỉ đạo 2 Phó tổng giám đốc là Mai Anh Tuyên và Lê Thanh An; Chu Đức Mạnh, Trưởng phòng Kinh doanh và Nguyễn Thị Bích Liên, Kế toán trưởng, để bán xăng dầu nhưng không xuất hóa đơn GTGT, nhằm trốn thuế và không phải trích lập Quỹ BOG.
Để thu hút khách mua hàng, Chu Thị Thành chỉ đạo bán xăng dầu với giá thấp hơn giá thị trường (giá niêm yết có hóa đơn). Cụ thể, Công ty Thiên Minh Đức đã chào mời các đối tác và khách hàng vãng lai mua xăng dầu “ngoài luồng”, với chiết khấu cao, thu tiền trực tiếp, mà không qua hệ thống sổ sách kế toán chính thức.
Tại khu vực miền Bắc, Mai Anh Tuyên trực tiếp chỉ đạo việc xuất bán xăng dầu không hóa đơn tại Kho Hoàng Huy (Hải Phòng); còn tại khu vực miền Trung và miền Nam, Lê Thanh An và Chu Đức Mạnh điều hành việc bán hàng tương tự tại Kho Nghi Thiết (Nghệ An).
Các nhân viên kinh doanh và kế toán tại các chi nhánh có nhiệm vụ liên hệ với khách hàng, thỏa thuận lượng hàng và đơn giá “không hóa đơn”. Sau khi hàng được xuất kho, số liệu này thay vì đưa vào phần mềm kế toán chính thức của công ty thì lại được theo dõi riêng trên các file Excel nội bộ và “phần mềm kế toán phụ” do các kế toán viên quản lý.
Tiếp đó, Chu Thị Thành chỉ đạo Nguyễn Thị Bích Liên yêu cầu khách hàng chuyển tiền mua xăng dầu vào các tài khoản cá nhân của nhân viên kế toán, rồi rút tiền mặt hoặc chuyển cho thủ quỹ để nộp vào quỹ tiền mặt của doanh nghiệp này.
Kết quả điều tra xác định, từ năm 2020 đến năm 2022, Công ty Thiên Minh Đức đã bán hơn 107 triệu lít xăng dầu, mà không xuất hóa đơn GTGT, với tổng trị giá hơn 1.369 tỷ đồng, qua đó chiếm đoạt hơn 79 tỷ đồng tiền Quỹ BOG để sử dụng cho mục đích cá nhân.
Để che giấu hành vi, Chu Thị Thành chỉ đạo kế toán lập khống số liệu các báo cáo định kỳ về Quỹ BOG gửi Bộ Công thương và Bộ Tài chính, chỉ dựa trên số lượng xăng dầu có hóa đơn, thấp hơn rất nhiều so với thực tế bán ra.
Lập khống hóa đơn để “hợp thức hóa” dòng tiền
Cơ quan điều tra tách thông tin, tài liệu về việc Công ty TNHH Hòa Hiệp, Công ty Cổ phần Xây dựng & Tư vấn thiết kế hạ tầng Tây An, Công ty TNHH Mười Linh Hiếu mua hóa đơn của Công ty Hợp Mạnh và Công ty 999 Hải An Phát, chuyển Công an tỉnh Nghệ An; việc Tổng công ty Đầu tư Xây dựng & Thương mại Anh Phát nhận hóa đơn khống của Công ty cổ phần Anh Phát Petro đến Công an tỉnh Thanh Hóa và dấu hiệu đánh bạc của Hà Ngọc Vinh đến Công an tỉnh Hà Tĩnh để điều tra theo thẩm quyền.
Cơ quan điều tra đánh giá, việc bán hơn 107 triệu lít xăng dầu, nhưng không xuất hóa đơn đã dẫn đến một hệ lụy tất yếu: sổ sách kế toán của Công ty Thiên Minh Đức luôn tồn một lượng hàng rất lớn, nhưng thực chất kho đã trống rỗng. Để che giấu sự chênh lệch này, bị can Chu Thị Thành đã chỉ đạo mua bán hóa đơn khống.
Thay vì bán xăng dầu thật, Công ty Thiên Minh Đức bán“tờ hóa đơn” cho các doanh nghiệp có nhu cầu hợp thức hóa nguồn hàng trôi nổi, hoặc kê khai khống chi phí đầu vào để trốn thuế.
Với mức phí từ 300 đồng đến 500 đồng mỗi lít xăng dầu ghi trên hóa đơn, Chu Thị Thành đã chỉ đạo phát hành khống tổng cộng 153 hóa đơn GTGT cho 21 công ty khác nhau, với tổng khối lượng ghi khống lên tới hơn 72 triệu lít xăng dầu, tương đương trị giá hàng hóa hơn 841,9 tỷ đồng.
Chỉ tính riêng từ việc bán các hóa đơn khống này, bị can Thành và đồng phạm đã thu lợi bất chính hơn 20,6 tỷ đồng.
Đáng nói, để hóa đơn khống có vẻ “thật”, các công ty mua hóa đơn vẫn thực hiện việc chuyển tiền thanh toán vào tài khoản chính thức của Công ty Thiên Minh Đức tại một số ngân hàng.
Tuy nhiên, ngay khi tiền vừa “nổi” trong tài khoản, sẽ lập tức được viết séc rút tiền mặt và giao cho thủ quỹ thực hiện quy trình “rửa tiền” ngược, khi mang tiền mặt trả lại cho bên mua hóa đơn, hoặc chuyển vào các tài khoản cá nhân theo thỏa thuận ngầm.
Để che giấu dòng tiền mặt khổng lồ này, các bị can là kế toán đã lập các phiếu chi với nội dung “Chi tiền cho Chu Thị Thành” hoặc “Trả tiền mượn của Chu Thị Thành”, song quá trình điều tra xác định, việc này chỉ là danh nghĩa để hợp thức hóa việc rút tiền mặt trả lại cho khách hàng mua hóa đơn.
Với vai trò là Kế toán trưởng, Nguyễn Thị Bích Liên trực tiếp quản lý chữ ký số (token) để xuất hóa đơn và điều phối toàn bộ luồng tiền chuyển khoản, rút tiền mặt; đồng thời chỉ đạo các kế toán chi nhánh tại Hải Phòng và Nghệ An theo dõi sát sao lượng hàng tồn kho “ảo” trên phần mềm kế toán phụ, để đảm bảo việc xuất hóa đơn khống không vượt quá ngưỡng gây nghi ngờ.
Trong khi đó, các Phó tổng giám đốc như Lê Thanh An, Mai Anh Tuyên và Trưởng phòng Kinh doanh Chu Đức Mạnh trực tiếp liên hệ với các lãnh đạo doanh nghiệp đối tác để chào mời mua hóa đơn “khống”.
Hành vi mua bán hóa đơn khống này còn giúp bị can Chu Thị Thành chiếm đoạt thêm hơn 11,8 tỷ đồng tiền Quỹ BOG phát sinh từ chính lượng hàng ghi trên 153 hóa đơn khống.
Đặc biệt, Công ty Thiên Minh Đức chỉ trích nộp Quỹ BOG tại các kỳ có mức trích lập thấp và tỷ lệ xả quỹ cao, nhằm giữ lại tối đa số tiền đáng lẽ phải nộp vào ngân sách.
Liên minh sai phạm tại PVoil Vũng Áng và hệ lụy trốn thuế của hàng loạt doanh nghiệp
Trong quá trình mở rộng điều tra, cơ quan chức năng cũng xác định hành vi tham ô của bị can Hà Ngọc Vinh, nguyên Trưởng tổ kế toán kho PVoil Vũng Áng.
Theo đó, lợi dụng những kẽ hở trong quản lý và sự tin tưởng của lãnh đạo đơn vị, từ cuối năm 2016 đến tháng 4/2025, Vinh đã thiết lập một đường dây bán xăng dầu “ngoài luồng” quy mô lớn cho bị can Cao Bảo Ngọc, Giám đốc Công ty TNHH Thương mại Tổng hợp Xăng dầu Việt Trung.
Để chiếm đoạt xăng dầu của PVoil Vũng Áng mà không bị phát hiện khi kiểm kê, Vinh đã trực tiếp can thiệp vào hệ thống phần mềm kế toán Smart và dữ liệu xuất kho. Cụ thể, khi bán xăng dầu không hóa đơn cho Cao Bảo Ngọc với giá rẻ hơn niêm yết từ 500 đến 1.000 đồng/lít, Vinh sẽ thực hiện các bước xóa dấu vết.
Cụ thể, Hà Ngọc Vinh sửa hệ số giãn nở nhiệt độ, tự ý điều chỉnh tăng lượng hàng xuất kho “ảo” trên phần mềm cho các khách hàng khác từ 2% đến 3% (tương đương khoảng 200 - 400 lít mỗi xe) để bù đắp vào số lượng xăng dầu đã bán trộm.
Bị can này còn lập lệnh điều chuyển khống trên phần mềm từ kho Vũng Áng đến các kho khác như Nghi Sơn, Chân Mây... nhưng thực tế hàng vẫn nằm tại kho, để bán cho Ngọc; đồng thời với những lô hàng Ngọc đã chuyển khoản nhưng chưa kịp xuất hóa đơn, Vinh chủ động xóa bỏ toàn bộ dữ liệu giao dịch trên phần mềm để che giấu dòng tiền.
Bằng các thủ đoạn trên, Hà Ngọc Vinh đã xuất bán trái phép hơn 5 triệu lít xăng dầu, chiếm đoạt của PVoil Vũng Áng hơn94 tỷ đồng.
Ngoài ra, Cao Bảo Ngọc còn mua hơn 1,5 triệu lít xăng dầu từ Công ty Thiên Minh Đức, nhưng không lấy hóa đơn, để bán trôi nổi trên thị trường nhằm trục lợi cá nhân.
Thêm vào đó, khi cần hồ sơ để vay vốn ngân hàng và hợp thức hóa đầu vào, Ngọc lại quay sang mua 15 hóa đơn khống từ Công ty Thiên Minh Đức, với trị giá hơn 179 tỷ đồng. Hành vi này đã giúp Công ty Xăng dầu Việt Trung trốn thuế hơn 24,2 tỷ đồng.
Một số doanh nghiệp mua hóa đơn khống của Công ty Thiên Minh Đức, như: Công ty Dầu khí Hoàng Kim của bị can Mai Thị Kim, đã mua 14 hóa đơn khống để trốn thuế hơn 9,4 tỷ đồng. Kim trực tiếp thỏa thuận với nhân viên kinh doanh của Công ty Thiên Minh Đức để mua hóa đơn vớiphí 4,32 tỷ đồng;
Còn Công ty Hợp Mạnh do bị can Nguyễn Văn Công làm Giám đốc, đã mua 46 hóa đơn khống từ Công ty Thiên Minh Đức, với tổng khối lượng hơn 3,3 triệu lít dầu DO, trị giá hơn 40 tỷ đồng, để hợp thức hóa cho số xăng dầu đã mua “lậu” trước đó. Tiền được chuyển đi, rút ra và trả lại cho Công ty Hợp Mạnh sau khi trừ đi phí mua hóa đơn là hơn 1,2 tỷ đồng.
Nhiều doanh nghiệp khác cũng liên quan tới đường dây mua bán hóa đơn khống như: Công ty như BMT (trốn thuế 2,6 tỷ đồng), Hải An Phát (trốn thuế 1,8 tỷ đồng), Ngân Tín (trốn thuế 5,7 tỷ đồng), Anh Phát Petro, Xăng dầu Thiên Phúc…