Những con tàu cuối cùng rời khỏi eo biển trước khi xung đột leo thang vào ngày 28/2 dự kiến sẽ đến điểm đến ở Malaysia và Úc vào ngày 20/4, làm trầm trọng thêm cú sốc nguồn cung đang lan rộng khắp châu Á.
Nhưng khi các nhà máy lọc dầu ở châu Á phản ứng bằng cách mua vào số lượng kỷ lục các lô dầu thô vốn thường được vận chuyển đến châu Âu và Mỹ, các nhà phân tích cho biết các nhà máy lọc dầu ở một số quốc gia giàu có nhất thế giới cũng có thể sớm phải đối mặt với tình trạng thiếu hụt.
“Tình trạng này sẽ ảnh hưởng đến phương Tây trong vòng một tháng khi tất cả các lô hàng châu Á đã mua rời khỏi lưu vực Đại Tây Dương… Các nhà máy lọc dầu ở châu Âu và Mỹ cũng sẽ phải cắt giảm sản lượng từ tháng tới để cùng chia sẻ gánh nặng của tình trạng thiếu hụt”, theo ông Nic Dyer, nhà phân tích tại Energy Aspects.
Ông Dyer cho biết thêm, các nhà máy lọc dầu ở châu Á đang giảm hoạt động do gặp khó khăn trong việc tiếp cận đủ lượng dầu thô, ngay cả khi họ sử dụng đến nguồn dự trữ chiến lược và mua khối lượng dầu thô kỷ lục từ lưu vực Đại Tây Dương từ Mỹ, Canada, Biển Bắc, Nam Mỹ và châu Phi.
Hầu hết các chuyến hàng dầu thô trước xung đột đến châu Á - trong đó khu vực này nhập khẩu khoảng 80% dầu thô từ Trung Đông - đã dừng lại vào khoảng ngày 1/4, mặc dù ít nhất một lô hàng dầu của Iraq đến Malaysia dự kiến sẽ đến trong tuần này.
Theo JPMorgan, các chuyến hàng dầu thô cuối cùng trước xung đột đến Mỹ dự kiến sẽ kết thúc trong tuần này, trong khi các chuyến hàng đến châu Phi đã cập bến vào ngày 10/4. Đan Mạch đã nhận được lô hàng nhiên liệu máy bay cuối cùng từ Kuwait vào cuối tuần qua.
Những dấu hiệu căng thẳng ngày càng gia tăng trên thị trường vật chất đã xuất hiện trong tuần qua, với giá các lô hàng giao ngay tăng vọt vượt xa hợp đồng tương lai.
Theo dữ liệu của LSEG, giá dầu Forties Blend đã tăng vọt lên gần 149 USD/thùng vào đầu tuần này, vượt qua mức cao nhất đạt được trước thềm cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008. Mức giá chênh lệch bất thường so với hợp đồng tương lai dầu Brent hiện đang giao dịch ở mức khoảng 100 USD/thùng đã phản ánh tình thế bất lực của các nhà máy lọc dầu trong việc đảm bảo nguồn cung.
“Các dấu hiệu cho thấy hệ thống có thể đang chịu áp lực ngày càng tăng… Các nhà máy lọc dầu châu Âu và châu Á đang cạnh tranh gay gắt để giành lấy các lô hàng còn lại, đẩy giá dầu Brent giao ngay gắn liền trực tiếp với việc giao hàng vật chất tức thời lên mức cao kỷ lục”, Natasha Kaneva, nhà phân tích của JPMorgan cho biết.
Theo Fatih Birol, người đứng đầu Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), các nước thành viên có thể bơm thêm dự trữ dầu chiến lược vào thị trường để kiềm chế sự leo thang hơn nữa của giá dầu thô. Các thành viên IEA đã cam kết dự trữ khẩn cấp kỷ lục 400 triệu thùng.
Các chuyến giao hàng cuối cùng trước khi xung đột bùng nổ trùng với thời điểm Mỹ áp dụng lệnh cấm vận hải quân đối với eo biển Hormuz vào ngày 13/4.
Kurt Barrow, người đứng đầu bộ phận nghiên cứu thị trường dầu thô tại S&P Global Energy cho biết: “Eo biển Hormuz vẫn đang bị đóng cửa và chưa rõ làm thế nào để eo biển này mở cửa trở lại bình thường. Lượng dầu thô thực tế vẫn bị khóa ở Vịnh và mức độ rủi ro khi một con tàu vào Vịnh để bốc hàng thậm chí còn cao hơn”.
Patrick Pouyanné, Giám đốc điều hành của TotalEnergies cảnh báo rằng sẽ có “những vấn đề nghiêm trọng về nguồn cung” đối với một số loại nhiên liệu trừ khi eo biển được mở cửa trở lại cho lưu thông sớm.
“Nếu cuộc chiến và lệnh phong tỏa này kéo dài hơn ba tháng, chúng ta sẽ bắt đầu đối mặt với một số vấn đề nghiêm trọng về nguồn cung đối với một số sản phẩm như nhiên liệu máy bay… Vì vậy, máy bay sẽ phải được phân bổ theo định mức, kể cả dầu diesel và khí LNG”, ông cho biết.
Theo Energy Aspects, lượng dầu thô nhập khẩu vào châu Á từ eo biển Manche (không bao gồm dầu của Iran) đã giảm xuống mức thấp kỷ lục, trung bình chỉ còn 4 triệu thùng/ngày trong hai tuần đầu tháng 4, so với mức thông thường là 13,4 triệu thùng/ngày.
Cú sốc nguồn cung đang gây khó khăn cho các quốc gia phụ thuộc vào nhập khẩu năng lượng từ Trung Đông.