Nâng tầm giá trị cho bất động sản
Mô hình phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (Transit Oriented Development - TOD) đang được phát triển ở các đô thị lớn tại Việt Nam, điển hình là Hà Nội và TP.HCM.
Trao đổi với Báo Đầu tư Chứng khoán, TS. Chua Yang Liang - Giám đốc Bộ phận Nghiên cứu, JLL Đông Nam Á cho hay, TOD đã nổi lên như một trong những xu hướng quy hoạch đô thị quan trọng nhất của thế kỷ 21.
Đây không đơn thuần là việc xây dựng các khu dân cư gần ga tàu hay trạm xe buýt, mà là một triết lý quy hoạch tổng thể nhằm tạo ra những đô thị nén, thân thiện với người đi bộ và có tính kết nối cao. Đây là giải pháp thông minh nhằm giải quyết những thách thức lớn của các đô thị hiện đại: Ùn tắc giao thông, ô nhiễm môi trường và sự thiếu hụt không gian sống chất lượng cao.
Theo đại diện JLL, ban đầu, khái niệm TOD - với định nghĩa nhấn mạnh phát triển đô thị kết nối với các ga giao thông công cộng trong phạm vi đi bộ 1 km - chưa thực sự tạo được sức hút mạnh mẽ tại Việt Nam. Cư dân ở các đô thị lớn trong quá khứ vẫn ưu tiên khả năng kết nối đường bộ đến trung tâm thành phố bằng phương tiện cá nhân, hơn là các lựa chọn giao thông công cộng.
Tuy nhiên, quan điểm này đã trải qua một sự chuyển đổi đáng kể trong những năm gần đây, được thúc đẩy nhờ các dự án metro, vốn bị trì hoãn nhiều năm, chính thức đi vào hoạt động vào tháng 11/2021 (Hà Nội) và tháng 12/2024 (TP.HCM). Trong hơn một thập kỷ xây dựng các tuyến metro, cả 2 đô thị lớn nhất của Việt Nam đều ghi nhận thị trường động bất động sản diễn ra sôi nổi với hàng loạt dự án xuất hiện dọc theo các tuyến đường sắt đô thị này.
Dữ liệu nghiên cứu từ JLL cũng chỉ ra rằng, các dự án nằm trong phạm vi 10 phút đi bộ từ nhà ga metro hiện chiếm 14-16% tổng nguồn cung bất động sản thương mại và 4-9% nguồn cung nhà ở tại cả 2 thị trường.
Bất động sản liền kề ga metro cũng ghi nhận tốc độ tăng giá đáng kể sau khi các tuyến metro chính thức đi vào hoạt động, với mức tăng trung bình khoảng 200-250 USD/m2 trong 1 năm.
Điều này tương đương với tỷ lệ tăng trưởng hàng năm ấn tượng 8% đối với bất động sản liền kề metro, cao gấp đôi so với mức tăng 4% của trung bình thị trường tại TP.HCM trong năm 2025.
Tại Hà Nội, các dự án gần metro đã ghi nhận mức tăng giá 19% so với mức trung bình thị trường 12% trong năm 2022. Sự chênh lệch này cho thấy giá trị rõ rệt mà các dự án TOD mang lại so với phát triển bất động sản truyền thống.
Về phía doanh nghiệp, ông Vũ Cương Quyết - Tổng giám đốc Đất Xanh Miền Bắc cho hay, xu hướng người dân dọn ra khu vực ngoại vi, vùng vệ tinh sinh sống đòi hỏi giao thông phải được kết nối thuận lợi và TOD là mô hình hiệu quả đã được chứng minh trong thực tiễn.
| |
Bất động sản tăng giá nhờ TOD là có cơ sở, chứ không phải tự nhiên. Ảnh: Thành Nguyễn. |
Chẳng hạn, tuyến metro Bến Thành - Suối Tiên ở phía Nam, trước đây từ Suối Tiên (Thủ Đức) vào trung tâm TP.HCM mất nhiều thời gian. Nhờ có tuyến metro này, thời gian di chuyển chỉ còn 20-25 phút. Từ đó, kéo theo lượng lao động ở khu vực Thủ Đức vào trung tâm làm việc đông lên, nhưng lưu lượng giao thông cá nhân trên đường lại giảm đi. Hệ quả tất yếu là giá chung cư quanh khu vực này trước đây chừng 30-40 triệu đồng/m2, nay vọt lên 70-80 triệu đồng/m2.
“Bất động sản tăng giá nhờ TOD là có cơ sở, chứ không phải tự nhiên”, ông Quyết nhấn mạnh và cho biết thêm rằng, tại các nước châu Âu hay Úc, từ năm 2012, bất động sản nằm trong bán kính 3-5 km quanh ga metro đã đắt hơn 25-30% so với khu vực bên ngoài. Đến nay, con số chênh lệch đã lên tới 30-40%.
“Tuyến Hà Nội - Quảng Ninh, hay trục Bắc - Nam tới đây chắc chắn cũng không nằm ngoài quy luật này. Với các khu vực có dự án hạ tầng giao thông chạy qua, biên độ tăng giá 100-200% không phải là hiếm”, ông Quyết nói.
Tăng khả năng chống chịu cho đô thị
“Tại Hà Nội và TP.HCM, xu hướng TOD phản ánh ngày càng rõ nét, thay vì các dự án đơn lẻ, dàn trải như giai đoạn trước”, bà Đỗ Thị Ngọc Ánh - Quản lý Kinh doanh cấp cao, Batdongsan.com.vn nói và cho biết thêm, trong khi Hà Nội có sự phân bố đều 16 dự án ở cả các khu trung tâm, khu Đông và Tây, thì tại TP.HCM, 14 dự án lại bám theo các khu vực cận trung tâm (các quận 5, 2, 9, 7 và Thủ Đức cũ) hoặc dọc theo trục Quốc lộ 13. Giá của các dự án cũng có sự phân hóa rõ rệt, từ hơn 60-120 triệu đồng/m2, cá biệt có dự án lên tới 200 triệu đồng/m2.
Theo bà Ánh, các tuyến metro hay đường xuyên tâm làm tăng khả năng kết nối khu vực vùng ven với khu trung tâm, từ đó cũng làm tăng nhu cầu tìm kiếm bất động sản cho khu vực ngoại vi.
Còn đại diện một đơn vị bán hàng cho dự án căn hộ tại huyện Hoài Đức cũ (Hà Nội) cho hay, dự án này từng “sống thực vật” hàng chục năm trời, chôn vùi không ít vốn của nhà đầu tư Thủ đô. Tuy nhiên, hiện tại, khi mọi thứ đều đang tốt lên, dự án cũng sôi động trở lại.
“Ngoài bối cảnh chung tích cực, một tác động rất rõ là việc triển khai đường Vành đai 3.5 và 2 tuyến metro số 3, 7 - kết nối rất thuận tiện cho dự án với khu vực nội đô. Đây là một trong những lý do khiến dự án nhận được nhiều hơn sự quan tâm từ thị trường, nhất là người trẻ”, vị này nói.
Theo ông Neil MacGregor - Tổng giám đốc Savills Việt Nam, trong bối cảnh “khả năng chống chịu” ngày càng trở thành thước đo cốt lõi của các đô thị toàn cầu, hạ tầng kết nối được xem là yếu tố nền tảng giúp Việt Nam chuyển hóa tiềm năng tăng trưởng thành năng lực phát triển bền vững.
Thực tế cho thấy, làn sóng đầu tư công quy mô lớn đang từng bước định hình lại cấu trúc thị trường. Với khoảng 234 dự án hạ tầng được triển khai, tổng vốn đầu tư ước tính khoảng 3,4 triệu tỷ đồng, trong đó có các công trình trọng điểm như hệ thống metro tại Hà Nội và TP.HCM đang mở ra những hành lang phát triển kinh tế mới.
Ông Neil MacGregor đánh giá, không chỉ dừng ở việc cải thiện khả năng kết nối, hạ tầng còn đóng vai trò tái cấu trúc không gian đô thị và dòng vốn đầu tư. Các khu vực vệ tinh quanh Hà Nội và TP.HCM đang dần hình thành những cực tăng trưởng mới, trong khi bất động sản công nghiệp hưởng lợi trực tiếp từ sự phát triển của các hệ sinh thái sản xuất - logistics tích hợp.