Nghị định 320/2025/NĐ-CP mở rộng dư địa tăng trưởng cho bảo hiểm nhân thọ và bảo hiểm hưu trí bổ sung
Vai trò của bảo hiểm ngày càng rõ nét
Theo số liệu của Bộ Tài chính, tính đến hết năm 2025, thị trường bảo hiểm Việt Nam có 86 doanh nghiệp kinh doanh bảo hiểm và 1 chi nhánh doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ nước ngoài. Tổng tài sản toàn thị trường ước đạt 1.113.619 tỷ đồng, tăng 8,58% so với năm 2024; tổng số tiền đầu tư trở lại nền kinh tế đạt khoảng 958.987 tỷ đồng, tăng 10,31%. Trong năm, chi trả quyền lợi bảo hiểm ước đạt 91.845 tỷ đồng, tăng 13,52% so với năm 2024, qua đó góp phần hỗ trợ người dân và doanh nghiệp khắc phục hậu quả thiên tai, dịch bệnh, bão lũ, đồng thời khẳng định vai trò ngày càng rõ nét của bảo hiểm như một trụ cột bổ trợ cho hệ thống an sinh xã hội và ổn định tài chính vĩ mô.
Đáng chú ý, dòng tiền của ngành bảo hiểm đang cho thấy sự dịch chuyển theo hướng bền vững hơn. Quy mô đầu tư trở lại nền kinh tế tiếp tục tăng nhanh hơn tốc độ tăng tổng tài sản, phản ánh vai trò ngày càng lớn của bảo hiểm với tư cách là nhà đầu tư dài hạn, cung cấp nguồn vốn ổn định cho thị trường trái phiếu chính phủ, trái phiếu doanh nghiệp chất lượng cao và các dự án hạ tầng dài hạn. Trong khi đó, mức chi trả quyền lợi tăng hai chữ số cho thấy vai trò của bảo hiểm ngày càng rõ rệt, góp phần củng cố niềm tin của người dân sau giai đoạn thị trường chịu nhiều biến động.
Những kết quả này phù hợp với mục tiêu được đề ra tại Chiến lược Phát triển thị trường bảo hiểm Việt Nam đến năm 2030. Theo đó, doanh thu toàn thị trường dự kiến tăng trưởng bình quân 10%/năm, quy mô đạt 3,3 - 3,5% GDP vào năm 2030; khoảng 18% dân số tham gia bảo hiểm nhân thọ; phí bảo hiểm bình quân đầu người đạt 5 triệu đồng/năm. Đặc biệt, doanh thu từ kênh phân phối trên môi trường số được kỳ vọng tăng trưởng bình quân 10%/năm, phản ánh xu hướng số hóa không chỉ ở khâu bán hàng mà còn trong quản lý hợp đồng, chăm sóc khách hàng và giải quyết quyền lợi bảo hiểm.
Ở cấp độ thị trường bán lẻ, dòng chảy nhu cầu đang cho thấy sự tái cân bằng rõ rệt. Trao đổi với Báo Đầu tư Chứng khoán, đại diện một doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ cho biết, tại các sự kiện quảng bá sản phẩm gần đây, doanh nghiệp ghi nhận nhiều yếu tố tích cực khi khách hàng không còn quyết định nhanh như trước mà dành nhiều thời gian hơn để so sánh, đặt câu hỏi và yêu cầu làm rõ quyền lợi bảo vệ. Các sản phẩm kết hợp giữa bảo vệ rủi ro và tích lũy dài hạn, cùng khả năng mở rộng quyền lợi thông qua các sản phẩm bổ trợ, đặc biệt là bảo hiểm sức khỏe, đang trở thành tâm điểm quan tâm của khách hàng.
Thực tế này phản ánh xu hướng chung của thị trường bảo hiểm Việt Nam sau giai đoạn tăng trưởng “nóng”: người tiêu dùng ngày càng ưu tiên giá trị bảo vệ thực chất và khả năng chi trả rủi ro trong đời sống hàng ngày. Chi phí y tế gia tăng nhanh, cùng nhu cầu tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe chất lượng cao trong và ngoài nước đang thúc đẩy dòng tiền dịch chuyển sang các sản phẩm có quyền lợi rõ ràng, mức chi trả lớn và cơ chế bảo lãnh viện phí thuận tiện, qua đó, định hình lại cấu trúc tăng trưởng của thị trường bảo hiểm trong giai đoạn tới.
Cú huých cho bảo hiểm phúc lợi doanh nghiệp và hưu trí bổ sung
Song song với sự dịch chuyển của thị trường, Nghị định 320/2025/NĐ-CP được đánh giá là một “cú huých” quan trọng về chính sách, mở rộng dư địa tăng trưởng cho bảo hiểm nhân thọ và bảo hiểm hưu trí bổ sung thông qua kênh phúc lợi doanh nghiệp.
Theo quy định tại điểm đ, khoản 4, Điều 10, Nghị định 320/2025/NĐ-CP, doanh nghiệp được tính vào chi phí được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế thu nhập doanh nghiệp khoản chi để đóng góp cho người lao động tham gia bảo hiểm hưu trí bổ sung, bảo hiểm hưu trí tự nguyện hoặc bảo hiểm nhân thọ với mức tối đa 5 triệu đồng/tháng/người, tương đương 60 triệu đồng/năm. Để được khấu trừ, khoản chi này phải được quy định rõ ràng về điều kiện và mức hưởng trong hợp đồng lao động, thỏa ước lao động tập thể hoặc các quy chế nội bộ hợp pháp của doanh nghiệp.
Đối với người lao động, đặc biệt là nhóm có thu nhập cao, việc doanh nghiệp đứng ra mua bảo hiểm thay cho chi trả trực tiếp bằng tiền lương tạo ra lợi thế đáng kể về thời điểm tính thuế. Khoản thu nhập được chuyển hóa thành phí bảo hiểm chưa phải chịu thuế thu nhập cá nhân tại thời điểm chi trả, trong khi vẫn hình thành quyền lợi bảo hiểm dài hạn. Từ góc độ chính sách, cơ chế này khuyến khích dịch chuyển từ thu nhập ngắn hạn sang phúc lợi dài hạn, đồng thời giúp doanh nghiệp xây dựng chính sách nhân sự ổn định và bền vững hơn.
Về phía thị trường, quy định này kỳ vọng sẽ tạo ra dòng cầu mang tính tổ chức và ổn định cho bảo hiểm nhân thọ. So với kênh bán lẻ truyền thống - vốn phụ thuộc nhiều vào thu nhập cá nhân và tâm lý tiêu dùng ngắn hạn, kênh doanh nghiệp - người lao động (group insurance) có ưu thế về quy mô phí lớn, dòng tiền đều và tỷ lệ duy trì hợp đồng cao, qua đó giúp các doanh nghiệp bảo hiểm cải thiện chất lượng tăng trưởng, thay vì chạy theo số lượng hợp đồng mới.
Đặc biệt, với phân khúc bảo hiểm hưu trí bổ sung, chính sách này mở ra thêm dư địa phát triển trong bối cảnh hệ thống an sinh xã hội đang chịu áp lực già hóa dân số, trong khi thu nhập trung bình tiếp tục tăng. Việc doanh nghiệp đóng vai trò “đồng tài trợ” cho kế hoạch hưu trí của người lao động không chỉ mở rộng quy mô thị trường, mà còn góp phần hình thành thói quen tích lũy dài hạn có kỷ luật - yếu tố còn thiếu trong cấu trúc tài chính cá nhân tại Việt Nam.
Tuy nhiên, để các cú huých chính sách thực sự phát huy hiệu quả, các doanh nghiệp bảo hiểm cần chuẩn hóa thiết kế sản phẩm, minh bạch quyền lợi và tách bạch rõ ràng giữa các nhu cầu bảo vệ.
Theo CEO một doanh nghiệp bảo hiểm, trong ngắn hạn, thị trường vẫn sẽ đối mặt với nhiều thách thức và tốc độ tăng trưởng có thể chỉ ở mức vừa phải. Dẫu vậy, trong vòng 2 - 3 năm tới, niềm tin trên thị trường sẽ từng bước được khôi phục. Khách hàng sẽ hiểu rõ hơn vai trò thực chất của bảo hiểm trong kế hoạch tài chính cá nhân, còn sản phẩm và lực lượng tư vấn sẽ ngày càng được chuẩn hóa. Những doanh nghiệp có thể đi đường dài sẽ là những đơn vị tuân thủ pháp lý một cách kỷ luật, kiên định với chiến lược dài hạn, đầu tư nghiêm túc vào con người và công nghệ, đồng thời thích ứng tốt với những thay đổi trong hành vi và nhu cầu của xã hội.
