Những yếu tố đè nặng lên thanh khoản
Thanh khoản suy giảm là kết quả của sự cộng hưởng giữa nhiều yếu tố vĩ mô và tâm lý thị trường.
Thứ nhất, khối ngoại gia tăng bán ròng. Lợi suất trái phiếu Mỹ duy trì ở mức cao, khoảng 4,5-5,2% ở các kỳ hạn dài, gây sức ép lên dòng vốn đầu tư quốc tế. Trong bối cảnh đó, khối ngoại liên tục bán ròng, với tổng giá trị bán ròng trên cả ba sàn đến ngày 19/8/2026 lên tới hơn 94.600 tỷ đồng, gần gấp ba lần cùng kỳ năm trước.
 |
ThS. Bùi Thị Loan, Giám đốc Trung tâm Kinh doanh trực tuyến, Công ty Chứng khoán Yuanta Việt Nam |
Thứ hai, động thái “hút ròng” của Ngân hàng Nhà nước và sự co hẹp thanh khoản hệ thống. Ngân hàng Nhà nước đã sử dụng công cụ thị trường mở (OMO) để hút ròng trong nhiều thời điểm từ tháng 2 đến tháng 7. Lũy kế từ đầu năm đến ngày 14/8/2026, lượng tiền hút ròng đạt khoảng 166.000 tỷ đồng. Quy mô OMO lưu hành hiện tại khoảng 179.000 tỷ đồng, giảm hơn 60% so với đầu năm 2026. Dù góp phần hỗ trợ ổn định vĩ mô, động thái này cũng khiến điều kiện thanh khoản không còn thuận lợi như trước, qua đó làm giảm lượng vốn có thể dịch chuyển sang các tài sản rủi ro như chứng khoán.
Thứ ba, nhu cầu tín dụng tăng nhanh nhưng huy động không tăng tương ứng. Đến ngày 31/7/2026, dư nợ tín dụng toàn hệ thống đạt 20,26 triệu tỷ đồng. Trong khi đó, huy động tiền gửi từ tổ chức kinh tế và dân cư đến ngày 27/7 đạt gần 18,7 triệu tỷ đồng. Tỷ lệ tín dụng trên huy động bằng VND ở mức cao 110,6%. Nhu cầu tín dụng tăng nhanh cũng tạo thêm áp lực lên nguồn vốn và thanh khoản hệ thống, trong bối cảnh nhu cầu vốn của nhiều dự án lớn đang gia tăng.
 |
Thứ tư, sự phân bổ lại dòng tiền. Một phần dòng tiền nhàn rỗi có xu hướng dịch chuyển sang các tài sản an toàn hơn khi mặt bằng lãi suất tăng ở một số ngân hàng.
Thứ năm, tâm lý phòng thủ và “vùng trũng” thông tin. Sau mùa báo cáo tài chính, thị trường bước vào giai đoạn thiếu vắng thông tin vĩ mô đủ mạnh để làm bệ phóng. Động lượng tăng suy yếu, lực cầu bắt đáy chưa xuất hiện rõ nét, khiến không ít nhà đầu tư cá nhân chủ động hạ tỷ trọng margin và đứng ngoài quan sát.
 |
Nhóm ngành tiềm năng trong bối cảnh thanh khoản thấp
Thanh khoản suy giảm không đồng nghĩa với việc cơ hội đầu tư mất đi, mà đặt ra yêu cầu cao hơn về chiến lược chọn lọc cổ phiếu và thời điểm giải ngân. Trong bối cảnh này, dòng tiền có xu hướng ưu tiên những doanh nghiệp có nền tảng cơ bản tốt, định giá hợp lý và triển vọng lợi nhuận rõ ràng, thay vì các cổ phiếu mang tính đầu cơ cao.
Khi dòng tiền suy yếu và thị trường phân hóa mạnh, các đợt sóng đầu cơ theo nhóm hay cổ phiếu “nóng” thường khó duy trì được đà tăng. Khi giá cổ phiếu đã điều chỉnh và định giá P/E của thị trường cũng như từng doanh nghiệp về mức hợp lý, nhà đầu tư nên tập trung hơn vào giá trị nội tại và sức khỏe tài chính của doanh nghiệp.
Thứ nhất, đầu tư giá trị vào cổ phiếu có P/B thấp và kinh doanh ổn định. Khi thanh khoản thị trường suy giảm, nhiều cổ phiếu có nền tảng cơ bản tốt có thể bị định giá thấp khi dòng tiền rút ra đồng loạt. Đây có thể là cơ hội đối với nhà đầu tư theo trường phái giá trị.
Nhà đầu tư nên tập trung vào các doanh nghiệp có hoạt động kinh doanh cốt lõi ổn định hoặc có câu chuyện tăng trưởng rõ ràng (ví dụ: nhóm bất động sản khu công nghiệp hưởng lợi từ dòng vốn FDI, ngân hàng, năng lượng hoặc tiêu dùng thiết yếu).
Đồng thời, ưu tiên những cổ phiếu có P/E và P/B thấp hơn mức trung bình 5 năm của bản thân cổ phiếu hoặc thấp hơn đáng kể so với trung bình ngành, trong khi doanh nghiệp không gặp rủi ro về cấu trúc nợ vay. Việc tích lũy những cổ phiếu có nền tảng tốt ở vùng định giá hợp lý có thể mang lại mức sinh lời hấp dẫn khi thanh khoản thị trường cải thiện.
Thứ hai, đầu tư vào nhóm ngân hàng hưởng lợi từ thay đổi chính sách tiền tệ. Quyết định số 1743/QĐ-NHNN của Ngân hàng Nhà nước đã nâng tỷ lệ tiền gửi có kỳ hạn của Kho bạc Nhà nước được tính vào nguồn vốn huy động (khi tính tỷ lệ LDR) từ 20% lên 50%. Quyết định này tạo thêm dư địa thanh khoản về mặt kỹ thuật cho các ngân hàng, hỗ trợ khả năng mở rộng tín dụng. Nhóm ngân hàng thương mại có vốn nhà nước như BID, CTG, VCB… được kỳ vọng hưởng lợi trực tiếp, qua đó có thêm điều kiện cải thiện thu nhập lãi thuần (NII) trong nửa cuối năm.
Chiến lược hành động: Ưu tiên tích lũy
Trong môi trường thanh khoản thấp, chiến lược giao dịch ngắn hạn, đặc biệt là lướt sóng, đối mặt với rủi ro cao hơn do biên độ dao động của cổ phiếu thu hẹp và các nhịp tăng đủ mạnh để tạo lợi nhuận xuất hiện ít hơn. Trước hết, nhà đầu tư cần kiểm soát đòn bẩy, duy trì tỷ lệ tiền mặt ở mức an toàn và tránh sử dụng margin quá cao để bảo toàn vốn trước những nhịp rung lắc bất ngờ của thị trường. Đồng thời, có thể tích lũy theo phương pháp DCA (trung bình giá), tận dụng các phiên điều chỉnh quanh ngưỡng hỗ trợ 1.700 điểm để từng bước tích lũy những cổ phiếu mục tiêu. Ưu tiên cổ phiếu có P/E và P/B dưới mức trung bình 5 năm, với tầm nhìn nắm giữ 6-12 tháng.
>> Tải báo cáo tuần của Yuanta Việt Nam tại đây.
