Trong báo cáo phân tích ngành chứng khoán mới công bố, TCBS cho biết giá trị giao dịch bình quân trên HOSE, HNX và UPCoM đã giảm 68%, từ mức đỉnh 55.122 tỷ đồng/phiên vào tháng 8/2025 xuống 17.735 tỷ đồng/phiên trong tháng 9/2026. Cùng khoảng thời gian, chỉ số ngành chứng khoán giảm 35,2%.
TCBS phân tích dữ liệu 117 tháng, từ tháng 1/2017 đến tháng 9/2026, cho thấy tại các chu kỳ tạo đáy năm 2020, 2022 và 2025, tỷ lệ giá trị giao dịch bình quân tháng so với bình quân 12 tháng đều chạm đáy trước chỉ số giá ngành khoảng 2-3 tháng.
Tại các vùng đáy trước, tỷ lệ này dao động 0,51-0,85 lần. Sau khi thanh khoản tạo đáy, nhóm cổ phiếu chứng khoán thường xuất hiện nhịp hồi kỹ thuật. Tuy nhiên, dữ liệu lịch sử cho thấy lợi suất sau 3 tháng có thể chuyển sang âm, cho thấy nhịp tăng ban đầu chưa đủ để xác nhận một chu kỳ tăng mới.
Xuất hiện "vùng đáy chưa được xác nhận"
Trong tháng 9/2026, tỷ lệ giá trị giao dịch bình quân tháng so với bình quân 12 tháng đạt 0,66 lần, nằm trong vùng từng xuất hiện tại các chu kỳ tạo đáy trước. Tuy nhiên, TCBS đánh giá đây mới là “vùng đáy chưa được xác nhận”.
Nguyên nhân là giá trị giao dịch tuyệt đối vẫn giảm. Mức 0,66 lần chủ yếu tăng lên do bình quân 12 tháng giảm, trong khi giá trị giao dịch bình quân tháng 9 vẫn lùi xuống 17.735 tỷ đồng/phiên. Vòng quay giao dịch cũng giảm về 0,17% vốn hóa, thấp nhất trong chu kỳ hiện tại.
TCBS cho rằng diễn biến hiện nay có nhiều nét tương đồng với chu kỳ năm 2022 hơn các giai đoạn hồi phục nhanh như 2020 và 2025. Theo đó, thanh khoản có thể tiếp tục suy yếu dù tỷ lệ giao dịch so với bình quân 12 tháng đã đi vào vùng đáy.
Một yếu tố đáng chú ý khác là định giá đang đi trước dòng tiền. P/B ngành chứng khoán hiện ở mức 1,44 lần, trong khi với vòng quay giao dịch 0,17%, mô hình của TCBS cho mức P/B hàm ý khoảng 1,23 lần, thấp hơn 14%.
Theo TCBS, để duy trì mặt bằng định giá hiện tại, giá trị giao dịch bình quân cần tăng khoảng 33%, lên quanh 23.500 tỷ đồng/phiên.
Chờ dòng tiền xác nhận
Theo TCBS, áp lực thị trường còn đến từ dư nợ margin. Cuối quý II/2026, dư nợ cho vay ký quỹ toàn thị trường đạt 445.500 tỷ đồng, trong khi tỷ lệ dư nợ trên giá trị giao dịch bình quân lên tới 18,5 lần, cao nhất trong chuỗi dữ liệu từ năm 2016.
TCBS cho rằng thay vì giải ngân toàn bộ khi thanh khoản vừa chạm vùng thấp, nhà đầu tư nên theo dõi sự xác nhận từng bước của dòng tiền.
Mốc đầu tiên là giá trị giao dịch bình quân ba sàn vượt khoảng 20.000 tỷ đồng/phiên, tương đương 0,75 lần bình quân 12 tháng. Đây được xem là tín hiệu xác nhận đáy thanh khoản.
Mốc thứ hai là khoảng 24.700 tỷ đồng/phiên, tương ứng vòng quay giao dịch 0,24%. TCBS đánh giá đây là ngưỡng phù hợp hơn với mặt bằng P/B hiện tại và có thể là cơ sở để giải ngân an toàn hơn.
Dữ liệu lịch sử của TCBS cho thấy, trong 4 trường hợp thanh khoản được xác nhận cùng vòng quay từ 0,24%, lợi suất ngành đều dương sau 12 tháng, dù hiệu quả trong 3 tháng đầu vẫn có thể âm.
Báo cáo cũng cho thấy một số cổ phiếu có độ nhạy cao với thanh khoản như VIX, SHS và CTS từng ghi nhận mức tăng 12 tháng nổi bật trong các chu kỳ trước.
