Không có "công thức chung" cho đầu tư tiền mã hóa
Tập đoàn Charles Schwab, gã khổng lồ trong ngành môi giới và dịch vụ tài chính, vừa công bố một báo cáo nghiên cứu về cách phân bổ tài sản vào tiền mã hóa trong bối cảnh chính công ty này chuẩn bị ra mắt dịch vụ giao dịch tiền mã hóa cho khách hàng cá nhân trong nửa đầu năm 2026.
Người chủ trì báo cáo, ông Jim Ferraioli – Giám đốc Nghiên cứu và Chiến lược Tiền tệ Kỹ thuật số tại Trung tâm Nghiên cứu Tài chính Schwab – mở đầu bằng một khẳng định dứt khoát: "Không có một tỷ lệ phân bổ nào phù hợp với tất cả mọi người khi nói đến tiền mã hóa. Tỷ lệ "vừa đủ" với Bitcoin hay Ethereum phụ thuộc hoàn toàn vào hai yếu tố. Bạn kỳ vọng lợi nhuận bao nhiêu và mức độ chịu được rủi ro đến đâu".
Về mặt kỹ thuật, báo cáo gợi ý hai cách tiếp cận. Cách đầu tiên là lý thuyết danh mục đầu tư truyền thống, với khung phân tích kết hợp lợi suất kỳ vọng, độ biến động và tương quan giữa các tài sản để xác định tỷ lệ tối ưu. Cách thứ hai là "ngân sách rủi ro", nghĩa là thay vì hỏi "tôi muốn lời bao nhiêu?", nhà đầu tư cần tự trả lời câu hỏi "tôi sẵn sàng để tiền mã hóa chiếm bao nhiêu phần rủi ro trong danh mục của mình?".
Dù theo cách nào, Ferraioli đều nhấn mạnh một thực tế, tiền mã hóa có mức biến động rất cao so với các loại hình tài sản truyền thống. Để dễ hình dung, trong giai đoạn từ 1/1 đến 31/10/2025, Bitcoin có độ biến động năm hóa là 72,1%, trong khi con số này ở Ethereum lên tới 98,3%. Cả hai đều từng trải qua các đợt sụt giảm hơn 70% so với đỉnh giá. Để so sánh, chỉ số chứng khoán S&P 500 của Mỹ thường biến động ở mức 15 - 20% mỗi năm. Điều này có nghĩa Bitcoin biến động mạnh gấp khoảng ba đến bốn lần.
Bao nhiêu Bitcoin là "đủ"?
Khi áp dụng lý thuyết danh mục truyền thống, báo cáo đưa ra các ví dụ minh họa cụ thể với ba nhóm nhà đầu tư, dựa trên giả định lợi suất kỳ vọng của Bitcoin là 15%/năm.
Với nhà đầu tư thận trọng, danh mục gồm 8% cổ phiếu và 92% trái phiếu hoặc tài sản thu nhập cố định, thì mức phân bổ phù hợp chỉ vào khoảng 1% cho Bitcoin và 0,1% cho Ethereum.
Với nhà đầu tư đại chúng, danh mục 64% cổ phiếu, 36% tài sản cố định, tỷ lệ có thể tăng lên 6,6% cho Bitcoin và 2% cho Ethereum.
Cuối cùng là với nhà đầu tư tích cực, danh mục lên tới 96% cổ phiếu, tỷ lệ tương ứng có thể đạt 8,8% Bitcoin và 2,5% Ethereum.
Một điểm đáng chú ý khác là kết quả phân bổ cực kỳ nhạy cảm với kỳ vọng lợi suất. Ông Ferraioli dẫn ví dụ: nhà đầu tư đại chúng kỳ vọng Bitcoin đạt 25%/năm thì mô hình gợi ý phân bổ 16,9% danh mục; nhưng nếu kỳ vọng hạ về 10% – tương đương mức lợi nhuận nhiều cổ phiếu tăng trưởng – thì tỷ lệ gợi ý chỉ còn 1,5%. Tức là kỳ vọng thay đổi, tỷ lệ có thể chênh nhau tới hơn mười lần.
Không chỉ vậy, ông Schwab nhấn mạnh rằng, không khuyến khích phân bổ đáng kể vào tiền mã hóa nếu tỷ suất sinh lời điều chỉnh theo rủi ro kỳ vọng dưới 10%. Điều này có nghĩa, nếu bạn không tin tiền mã hóa sẽ đem lại lợi nhuận vượt trội so với cổ phiếu, thì "dành chỗ" cho tiền mã hóa trong danh mục sẽ không còn ý nghĩa về mặt tính toán.
Khi chuyển sang phương pháp ngân sách rủi ro, kết quả thậm chí còn ấn tượng hơn theo chiều ngược lại. Không cần phân bổ nhiều, tiền mã hóa vẫn đủ "làm rối" danh mục. Cụ thể, trong một danh mục thận trọng, chỉ cần tỷ lệ 1,2% Bitcoin và 0,9% Ether là tiền mã hóa đã chiếm tới 10% phần rủi ro của toàn bộ danh mục. Trong danh mục đại chúng và tích cực, con số cũng không lớn hơn nhiều: chỉ cần khoảng 2,8–4% Bitcoin và 2–2,9% Ether là đã đạt ngưỡng rủi ro 10%.
Những kịch bản trên cho thấy, tiền mã hóa không phải tài sản "vô hại nếu chỉ mua một ít". Ngay cả một tỷ lệ trông có vẻ nhỏ cũng có thể khiến toàn bộ danh mục biến động mạnh hơn đáng kể.
Tỷ lệ người dùng cao song hành cùng nỗi lo rủi ro
Báo cáo của Schwab không chỉ dừng lại ở các con số kỹ thuật. Đặt trong bức tranh rộng hơn, Khảo sát Tài sản Hiện đại 2025 (Modern Wealth Survey 2025) của Schwab cho thấy gần một nửa nhà đầu tư Mỹ từng sở hữu tiền mã hóa, và 41% người Mỹ hiện coi tiền mã hóa là "khoản đầu tư tốt" – dù nhiều người thừa nhận trước đây từng rất hoài nghi.
Dữ liệu này cho thấy tiền mã hóa đã bước khỏi giai đoạn "thử nghiệm" sang giai đoạn được thị trường đại chúng chấp nhận, ít nhất là về mặt mức độ sở hữu thực tế.
Sức hút lớn nhất của thị trường tiền mã hóa đó là tiềm năng lợi nhuận cao. Bitcoin và nhiều đồng tiền mã hóa khác đã trải qua các pha bùng nổ giá ấn tượng, và những người vào đúng thời điểm đã thu lợi rất lớn. Song, không có nghĩa chúng ta có thể bỏ qua những mặt trái của vấn đề.
"Thị trường tiền mã hóa về tổng thể là thị trường chạy theo xu hướng và tâm lý," ông Ferraioli nhận xét. "Trong dài hạn vài năm, tiền mã hóa có tương quan thấp với cổ phiếu; nhưng trong ngắn hạn, chúng có thể tương quan rất mạnh".
Điều này có nghĩa là trong các giai đoạn thị trường biến động mạnh, tiền mã hóa và cổ phiếu có thể cùng lao dốc một lúc, làm giảm tác dụng đa dạng hóa danh mục mà nhiều nhà đầu tư kỳ vọng.
Ông cũng nhấn mạnh một điểm khác biệt quan trọng so với cổ phiếu, hầu hết tiền mã hóa không có các yếu tố nền tảng truyền thống như doanh thu hay lợi nhuận để nhà đầu tư dựa vào định giá. Thay vào đó, các chỉ số phổ biến là mức độ chấp nhận của người dùng, số lượng giao dịch, phí giao dịch, tốc độ tăng trưởng cộng đồng – những tiêu chí khó chuẩn hóa và khó gắn với "giá trị hợp lý" hơn rất nhiều.
Dù vậy, phần đông trong nhóm đã sở hữu tiền mã hóa lẫn nhóm chưa từng đầu tư vẫn mô tả tiền mã hóa là tài sản "rủi ro cao", theo cùng khảo sát trên.
Tóm lại, ông Ferraioli đúc kết rằng, nhà đầu tư muốn bổ sung tiền mã hóa vào danh mục của mình nên cân nhắc kỹ mức độ biến động cao và tính đầu cơ của chúng, đồng thời tự hỏi xem mình thấy thoải mái với mức độ rủi ro đến đâu.