Để hiện thực hóa mục tiêu và định hướng phát triển, Chính phủ, Bộ Tài chính, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đã dự thảo, ban hành hàng loạt cơ chế, chính sách để phát triển các mô hình kinh tế, sản phẩm tài chính mới như kinh tế tri thức, tuần hoàn, thị trường carbon, trái phiếu xanh, tài sản mã hóa, hoàn thiện tiêu chuẩn xanh (EU Taxonomy, ASEAN), phát triển hệ sinh thái tài chính xanh, đa dạng hóa công cụ tài chính và áp dụng chuẩn mực cao để thu hút nguồn vốn ngoại dài hạn, từ đó có thể nâng cao hơn nữa năng lực cạnh tranh của Việt Nam và thúc đẩy tăng trưởng bền vững.
Trái phiếu xanh: kênh huy động vốn chiến lược cho chuyển dịch xanh
| |
Bà Vương Thị Huyền, Chủ tịch Hội đồng quản trị CTCP Giải pháp Fast Capital |
Trái phiếu xanh hiện là một công cụ huy động vốn chiến lược cho các dự án năng lượng tái tạo, hạ tầng xanh, giao thông bền vững và thích ứng biến đổi khí hậu. Đối với các quỹ đầu tư ESG, các định chế tài chính, trái phiếu xanh không chỉ là công cụ đầu tư tài chính, mà còn là thước đo cam kết của tập đoàn mẹ và Việt Nam đối với tăng trưởng xanh và minh bạch thông tin.
Việc hoàn thiện tiêu chuẩn phân loại dự án xanh, cơ chế báo cáo và giám sát sử dụng vốn, cũng như tiệm cận các chuẩn mực quốc tế như ICMA Green Bond Principles sẽ là điều kiện then chốt để thị trường trái phiếu xanh Việt Nam phát triển và tạo dựng niềm tin với nhà đầu tư quốc tế.
Chính phủ Việt Nam đang tích cực thúc đẩy tài chính xanh thông qua một loạt các ưu đãi như giảm 50% phí dịch vụ chứng khoán cho trái phiếu xanh, ưu tiên vốn cho các dự án xanh và hiện đang dự thảo Thông tư dự kiến hỗ trợ lãi suất 2%/năm cho các khoản vay xanh.
Sàn giao dịch tín chỉ carbon: hạ tầng cốt lõi thúc đẩy mục tiêu Net Zero
Song song với trái phiếu xanh, việc hình thành sàn giao dịch tín chỉ carbon được coi là bước đi chiến lược nhằm hiện thực hóa các cam kết Net Zero của Việt Nam. Thị trường carbon không chỉ tạo động lực kinh tế cho doanh nghiệp giảm phát thải, mà còn mở ra một lớp tài sản mới cho nhà đầu tư tài chính và các quỹ chuyên biệt về khí hậu.
Đối với các quỹ đầu tư quốc tế, một thị trường carbon minh bạch, có cơ chế định giá rõ ràng và khả năng kết nối với thị trường khu vực sẽ là tín hiệu quan trọng cho thấy Việt Nam đang tiệm cận các thông lệ toàn cầu về tài chính khí hậu.
Tại Việt Nam, sàn giao dịch carbon dự kiến thí điểm từ năm 2026 và vận hành chính thức vào năm 2029, cho phép các nhà đầu tư mua bán tín chỉ và hiện thực hóa cam kết Net Zero vào năm 2050.
Cơ chế sandbox: không gian thể chế cho đổi mới tài chính
Việt Nam hiện đang bùng nổ mô hình ngân hàng số, ví điện tử, blockchain, AI tài chính, P2P lending trong bối cảnh chưa có hành lang pháp lý cụ thể. Ngày 20/4/2025, Chính phủ đã ban hành Nghị định 94/2025/NĐ-CP quy định cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) trong lĩnh vực ngân hàng, một bước ngoặt quan trọng để Việt Nam bắt kịp xu hướng quốc tế, thu hút đầu tư vào Fintech, Start-up, RegTech và tài sản số nhằm giảm rủi ro cho hệ thống tài chính, các nguy cơ về rửa tiền, lừa đảo, mặt khác tạo dư địa đổi mới cho doanh nghiệp và nhà đầu tư.
Đối với các quỹ đầu tư mạo hiểm và quỹ đổi mới sáng tạo, sự tồn tại của một sandbox rõ ràng, minh bạch là tín hiệu cho thấy môi trường chính sách của Việt Nam đang trở nên thân thiện hơn với đổi mới và công nghệ.
Trung tâm tài chính quốc tế: bệ phóng cho hội nhập
Trong bức tranh tổng thể đó, Quốc hội đã ban hành Nghị quyết số 222/2025/QH15 về trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam và Chính phủ đã ban hành 8 nghị định tiếp theo vào ngày 18/12/2025 liên quan đến việc thành lập Trung tâm Tài chính Quốc tế tại Đà Nẵng và TP.HCM. Các chính sách này được xem là bước đi mang tính đột phá của Việt Nam trong quá trình hội nhập quốc tế. Trung tâm Tài chính Quốc tế tại Đà Nẵng đã chính thức đi vào hoạt động từ ngày 9/1/2026 và TP.HCM đi vào hoạt động từ ngày 9/2/2026.
Các trung tâm tài chính quốc tế này được kỳ vọng sẽ vận hành theo cơ chế, chính sách đặc thù, phù hợp với thông lệ quốc tế và là nơi thử nghiệm và triển khai các sản phẩm tài chính mới như trái phiếu xanh, giao dịch tín chỉ carbon, hàng hóa phái sinh và các mô hình tài chính đổi mới sáng tạo. Trung tâm Tài chính Quốc tế sẽ là điểm chạm kết nối thị trường tài chính Việt Nam với các trung tâm tài chính lớn trong khu vực.
Với một loạt các cam kết, hành động cụ thể, Việt Nam sẽ tiếp tục phát triển thị trường tài chính với việc tiếp tục mở rộng quy mô, đồng thời nâng cao chất lượng và tính bền vững của thị trường vốn. Việc ban hành các quy định về đổi mới tài chính, tài chính xanh, ESG, Net Zero sẽ giúp Việt Nam tăng khả năng thu hút dòng vốn quốc tế dài hạn, có thêm động lực tăng trưởng mới cho thị trường tài chính và nâng cao vị thế quốc gia trong khu vực.
Việt Nam đang đứng trước ngưỡng được nâng xếp hạng tín nhiệm quốc gia từ nhóm Đầu cơ (Speculative Grade) lên nhóm Đầu tư (Investment Grade). Việc đạt được xếp hạng Đầu tư sẽ mang lại nhiều lợi ích quan trọng, đặc biệt với thị trường chứng khoán thông qua việc mở rộng khả năng tiếp cận của các nhà đầu tư tổ chức quốc tế.
Hiện nay, Việt Nam chỉ còn cách ngưỡng Đầu tư một bậc, theo đánh giá của S&P Global và Fitch Ratings và hai bậc theo Moody’s. Trong bối cảnh nhu cầu huy động nguồn vốn lớn cho phát triển hạ tầng và chuyển đổi mô hình tăng trưởng ngày càng cấp thiết, việc đạt được xếp hạng tín nhiệm mức Đầu tư không chỉ mang ý nghĩa biểu tượng, mà còn có tác động sâu rộng đến toàn bộ nền kinh tế.
Khi được nâng hạng, Việt Nam có thể giảm đáng kể chi phí huy động vốn, cả ở khu vực công lẫn tư nhân, thông qua việc lợi suất trái phiếu chính phủ giảm và chênh lệch tín dụng được thu hẹp.
Bên cạnh đó, việc nâng hạng còn tạo điều kiện thuận lợi cho triển khai các dự án cơ sở hạ tầng quy mô lớn, đặc biệt là những dự án đòi hỏi vốn ngoại tệ và công nghệ cao như đường sắt cao tốc, năng lượng tái tạo hay hệ thống cảng biển hiện đại. Đồng thời, thị trường chứng khoán cũng được hưởng lợi khi dòng vốn ngoại tăng mạnh, mở rộng thanh khoản và cải thiện định giá.