Các diễn giả thảo luận tại Diễn đàn
Chia sẻ tại Diễn đàn Đầu tư Việt Nam 2026 (Vietnam Investment Forum 2026) Summer Summit do VietnamBiz và Việt Nam Mới tổ chức ngày 11/6, bà Nguyễn Thị Triều, CEO Blue Bridge Investment Partners, có bốn biến số lớn đang chi phối bức tranh kinh tế thế giới năm 2026.
Đó là cú sốc giá năng lượng khi căng thẳng tại Trung Đông đẩy giá dầu tăng mạnh; nguy cơ tăng trưởng toàn cầu suy yếu khi nhiều nền kinh tế lớn bị hạ dự báo tăng trưởng; mặt bằng lãi suất quốc tế duy trì ở mức cao lâu hơn kỳ vọng; và những thay đổi trong chính sách thương mại toàn cầu sau các động thái thuế quan mới từ Mỹ.
Đối với một nền kinh tế có độ mở lớn như Việt Nam, những biến động này không đơn thuần là các yếu tố bên ngoài. Giá dầu tăng kéo theo áp lực chi phí sản xuất, logistics và vận tải. Lãi suất toàn cầu duy trì ở mức cao khiến chi phí vốn quốc tế khó giảm nhanh. Trong khi đó, những thay đổi trong môi trường thương mại có thể tác động trực tiếp đến các ngành xuất khẩu vốn đang đóng vai trò quan trọng đối với tăng trưởng.
Tuy nhiên, điều đáng chú ý tại diễn đàn là các chuyên gia không dành quá nhiều thời gian để tranh luận về các cú sốc bên ngoài, bởi đây là những biến số mà Việt Nam khó có thể kiểm soát. Thay vào đó, trọng tâm của cuộc thảo luận là trả lời câu hỏi: trong bối cảnh nhiều nguồn lực vẫn đang tiếp tục đổ vào nền kinh tế, đâu mới là yếu tố quyết định chất lượng tăng trưởng của Việt Nam trong giai đoạn tới?
FDI tăng, nhưng bài toán nằm ở doanh nghiệp Việt
Nhìn vào các chỉ số kinh tế hiện nay, Việt Nam không phải là nền kinh tế đang thiếu nguồn lực. Theo các chuyên gia, dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài vẫn duy trì xu hướng tích cực. Vốn FDI thực hiện tiếp tục tăng trưởng, trong đó lĩnh vực chế biến chế tạo tiếp tục chiếm tỷ trọng lớn. Điều đó cho thấy Việt Nam vẫn giữ được sức hấp dẫn đối với các nhà đầu tư quốc tế trong quá trình tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu.
Tuy nhiên, một bức tranh khác cũng đang xuất hiện. Theo TS. Phan Đức Hiếu, Ủy viên Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội khóa XVI, Đại biểu Quốc hội khóa XVI, xu hướng thặng dư thương mại giảm dần không phải là hiện tượng mới mà đã hình thành trong nhiều năm gần đây. Trong 5 tháng đầu năm, nền kinh tế ghi nhận mức nhập siêu khoảng 13,8 tỷ USD, trong khi khu vực FDI tiếp tục tăng trưởng mạnh còn khu vực doanh nghiệp trong nước lại gặp nhiều khó khăn hơn.
 |
TS. Phan Đức Hiếu, Ủy viên Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội khóa XVI, Đại biểu Quốc hội khóa XVI |
Những con số này đặt ra một câu hỏi quan trọng: liệu nền kinh tế đang thực sự tận dụng được các dòng vốn và các cơ hội thương mại mới hay chưa?
Trong nhiều năm, thành công của Việt Nam thường được đo bằng lượng vốn FDI thu hút được hay tốc độ tăng trưởng xuất khẩu. Nhưng khi quy mô nền kinh tế ngày càng lớn hơn, những thước đo đó dường như không còn đủ. Điều quan trọng không chỉ là có bao nhiêu vốn đầu tư chảy vào Việt Nam, mà là mức độ lan tỏa của dòng vốn đó tới khu vực doanh nghiệp trong nước.
Một nền kinh tế có thể liên tục lập kỷ lục về FDI. Nhưng nếu doanh nghiệp nội địa vẫn đứng ngoài các chuỗi giá trị có giá trị gia tăng cao, nếu công nghiệp hỗ trợ phát triển chậm và nếu năng suất không được cải thiện tương xứng, hiệu quả của các dòng vốn sẽ bị giới hạn.
Về vấn đề này, ông Nguyễn Duy Linh, Tổng giám đốc SHS cho rằng không còn nằm ở khả năng thu hút vốn đầu tư mà là năng lực hấp thụ nguồn vốn của nền kinh tế.
Đó là một sự dịch chuyển đáng chú ý trong tư duy phát triển. Nếu giai đoạn trước là câu chuyện làm thế nào để thu hút nguồn lực, thì giai đoạn hiện nay đang trở thành câu chuyện làm thế nào để chuyển hóa nguồn lực thành năng suất, năng lực cạnh tranh và giá trị gia tăng cho nền kinh tế. Nói cách khác, bài toán lớn nhất không còn là thiếu vốn, mà là sử dụng vốn hiệu quả đến đâu.
Từ huy động vốn đến phân bổ vốn
Nếu năng lực hấp thụ là điều kiện cần cho tăng trưởng dài hạn, thì khả năng phân bổ nguồn lực hiệu quả lại là điều kiện đủ. Đây cũng là lý do vai trò của thị trường vốn được nhắc đến nhiều tại diễn đàn năm nay.
Theo ông Bùi Hoàng Hải, Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, sau hơn 26 năm phát triển, quy mô thị trường cổ phiếu Việt Nam hiện tương đương khoảng 80% GDP. Nếu tính cả thị trường trái phiếu, quy mô thị trường vốn đã đạt khoảng 110-120% GDP. Thanh khoản thị trường duy trì ở mức trên 1 tỷ USD mỗi ngày, trong khi số lượng tài khoản nhà đầu tư đã vượt 13 triệu.
 |
Ông Bùi Hoàng Hải, Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước |
Những con số này cho thấy thị trường vốn đang ngày càng đóng vai trò quan trọng trong việc cung ứng nguồn lực cho nền kinh tế. Nhưng điều đáng chú ý hơn không nằm ở quy mô hiện tại, mà ở vai trò mà thị trường vốn được kỳ vọng đảm nhận trong giai đoạn tới.
Việt Nam đang theo đuổi mục tiêu tăng trưởng cao hơn trong những năm tới. Điều đó đồng nghĩa với nhu cầu vốn cho hạ tầng, công nghệ, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và đổi mới sáng tạo sẽ ngày càng lớn. Không một kênh dẫn vốn nào có thể một mình đáp ứng toàn bộ nhu cầu đó.
Chính vì vậy, các mục tiêu như nâng hạng thị trường chứng khoán, hoàn thiện thể chế, phát triển sản phẩm mới, nâng cấp hạ tầng giao dịch hay mở rộng cơ sở nhà đầu tư không chỉ là câu chuyện của riêng thị trường chứng khoán.
Ở góc độ rộng hơn, đó là quá trình xây dựng một hệ thống phân bổ vốn hiệu quả hơn cho nền kinh tế. Bởi trong một nền kinh tế hướng tới tăng trưởng hai con số, việc huy động thêm nguồn lực là cần thiết, nhưng chưa đủ. Điều quyết định chất lượng tăng trưởng sẽ nằm ở khả năng đưa nguồn lực tới đúng nơi có thể tạo ra năng suất cao hơn, công nghệ tốt hơn và năng lực cạnh tranh lớn hơn.
Đó cũng là thông điệp xuyên suốt của Vietnam Investment Forum 2026 Summer Summit: Những cơn gió ngược từ bên ngoài có thể tiếp tục xuất hiện. Giá dầu, lãi suất hay thương mại toàn cầu vẫn sẽ là những biến số khó lường. Nhưng về dài hạn, yếu tố quyết định vị thế của Việt Nam có lẽ không nằm ở bản thân các cú sốc ấy.
Thách thức lớn hơn là liệu nền kinh tế có thể chuyển hóa những nguồn lực đang có thành động lực tăng trưởng mới hay không. Đó cũng chính là phép thử quan trọng nhất đối với hành trình hướng tới một giai đoạn phát triển có chất lượng cao hơn trong những năm tới.
