Diễn biến giải ngân vốn đầu tư công trong thời gian gần đây cho thấy xu hướng phục hồi và tăng tốc rất rõ nét. Ảnh: Đức Thanh
Chạy đua với giải ngân
Giải ngân vốn đầu tư công vẫn đang tiếp tục tăng tốc, khi chỉ trong vòng 1 tuần từ ngày 26/6 đến 2/7, số vốn giải ngân được là 61.447,7 tỷ đồng, tăng gấp 1,7 lần so với số giải ngân phát sinh trong tuần trước (từ ngày 19-25/6, giải ngân được 35.276,3 tỷ đồng).
Như vậy, theo số liệu cập nhật mới nhất của Bộ Tài chính, tính đến ngày 2/7, giải ngân vốn đầu tư công đã đạt 360.948,7 tỷ đồng, đạt 35,8% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao. Con số này đã cao hơn mức được Bộ Tài chính báo cáo hôm Chính phủ họp phiên thường kỳ tháng 6/2026 (trên 356.935 tỷ đồng, đạt 35,5% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao).
Nếu không tính 5% kế hoạch vốn đầu tư công ngân sách địa phương (tương đương 32.511,3 tỷ đồng) thực hiện tiết kiệm để dự kiến đầu tư cho đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, số giải ngân đến hết ngày 2/7/2026 của cả nước đạt 37% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao (975.522,85 tỷ đồng).
Đúng như nhận định của Bộ Tài chính, diễn biến giải ngân vốn đầu tư công trong thời gian gần đây cho thấy xu hướng phục hồi và tăng tốc rất rõ nét. Bằng chứng là, chỉ trong tháng 6/2026, khối lượng giải ngân đã đạt 137.600 tỷ đồng, cao hơn đáng kể so với con số 75.000 tỷ đồng của tháng 5/2026 và 34.000 tỷ đồng của tháng 4/2026.
Và như báo cáo mới nhất, chỉ trong vòng 1 tuần, mức giải ngân đạt trên 61.447 tỷ đồng. Nếu xu hướng này tiếp tục, thì giải ngân vốn đầu tư công trong thời gian tới là khá khả quan.
Sự nỗ lực của các bộ, ngành, địa phương đã mang tới kết quả tích cực trên. Tuy vậy, trao đổi với phóng viên Báo Tài chính - Đầu tư, Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Quốc Phương cho biết, kết quả này vẫn chưa đạt kỳ vọng, đặc biệt là các dự án khoa học - công nghệ… Nếu nỗ lực hơn, thì kết quả đã cao hơn.
Tình hình trên khiến Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm rất sốt ruột. Khi phát biểu tại Hội nghị Chính phủ với các địa phương mới đây, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã nhấn mạnh việc tiến độ giải ngân vốn đầu tư công, tiến độ triển khai các dự án hạ tầng chiến lược, các chương trình mục tiêu quốc gia và một số công trình trọng điểm còn chậm so với yêu cầu…
“Tôi đề nghị Chính phủ rà soát kỹ lại một lần nữa và kiên quyết cắt vốn ở những nơi ‘có tiền mà không tiêu được’ để dành vốn cho nơi khác”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chỉ đạo.
Thực tế, báo cáo của Bộ Tài chính cho thấy, bên cạnh các bộ, ngành, địa phương giải ngân tích cực, như Hà Nội (63.900 tỷ đồng), TP.HCM (51.300 tỷ đồng), Hải Phòng (16.600 tỷ đồng)…, thì vẫn còn tới 25 bộ, ngành và 11 địa phương có tỷ lệ giải ngân dưới bình quân chung cả nước. Thậm chí, một số bộ, ngành còn có tỷ lệ giải ngân dưới 5% và chưa giải ngân. Tức là cùng một mặt bằng thể chế, chính sách, nhưng vẫn có những bộ, ngành, địa phương giải ngân tốt, có bộ, ngành, địa phương lại giải ngân chậm hơn. Và câu chuyện điều chuyển vốn năm nào cũng diễn ra.
“Trong nhiều điểm nghẽn dẫn đến giải ngân vốn đầu tư công chưa được tháo gỡ như kỳ vọng, có khó khăn trong giải phóng mặt bằng, nguyên vật liệu xây dựng; có vấn đề liên quan thể chế, trình tự thủ tục…, nhưng một trong những điểm nghẽn quan trọng nhất chính là công tác lãnh đạo, chỉ đạo tổ chức thực hiện. Đây là một bước cần phải tạo sự đột phá trong thời gian tới”, Thứ trưởng Trần Quốc Phương nói.
Chính sự rốt ráo trong chỉ đạo, điều hành của Chính phủ, bao gồm cả việc bắt đầu chấm điểm giải ngân đầu tư công, gắn kết quả với trách nhiệm người đứng đầu đã góp phần quan trọng đưa giải ngân đầu tư công đạt kết quả tích cực hơn trong thời gian gần đây. Các bộ, ngành, địa phương đang rốt ráo chạy đua với giải ngân. “Phải quyết tâm giải ngân 100% vốn kế hoạch năm 2026”, Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An Võ Trọng Hải chỉ đạo như vậy khi phát biểu tại Kỳ họp thứ 4, HĐND tỉnh Nghệ An mới đây.
Theo ông Võ Trọng Hải, Nghệ An quyết tâm hoàn thành mục tiêu tăng trưởng GRDP từ 10,5-11,5% trong năm nay, với một trong những giải pháp trọng tâm là tháo gỡ điểm nghẽn, thúc đẩy giải ngân vốn đầu tư công. Theo đó, Nghệ An xác định, sẽ tăng cường hoạt động của 5 tổ công tác do các Phó chủ tịch UBND tỉnh làm tổ trưởng để trực tiếp tháo gỡ vướng mắc, điều chuyển vốn và đôn đốc tiến độ…
Từ áp lực giải ngân đến áp lực tăng trưởng
Đầu tư công đang trở thành một trong những đòn bẩy tăng trưởng then chốt, với kế hoạch vốn đầu tư công giai đoạn 2026-2030 tăng gần gấp 3 lần so với giai đoạn 5 năm trước. Song đầu tư công cần chuyển từ mục tiêu giải ngân nhanh sang mục tiêu tạo ra tác động thực sự. Điều đó đòi hỏi phải nâng cao chất lượng lựa chọn Dự án, tăng cường năng lực chuẩn bị đầu tư, cải thiện hiệu quả đấu thầu và xây dựng cơ chế giảm thiểu rủi ro để thu hút vốn tư nhân.
- Bà Mariam J. Sherman, Giám đốc Ngân hàng Thế giới tại Việt Nam, Campuchia và Lào
Nghệ An không phải là địa phương duy nhất đang nỗ lực đốc thúc giải ngân vốn đầu tư công đạt 100% kế hoạch. Cả 34 địa phương đều đang quyết tâm thực hiện mục tiêu này, sau chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng về việc tăng tốc giải ngân vốn đầu tư công gắn với hạch toán kinh tế - xã hội, đánh giá hiệu quả đầu tư; đồng thời đẩy nhanh tiến độ và bảo đảm chất lượng các dự án, công trình quan trọng quốc gia, trọng điểm ngành giao thông - vận tải, hạ tầng chiến lược, các công trình có sức lan tỏa cao... Mục tiêu giải ngân 100% kế hoạch một lần nữa được nhấn mạnh.
Đây là một áp lực không nhỏ, bởi năm 2026 là năm mà vốn kế hoạch đầu tư công lên tới hơn 1 triệu tỷ đồng - tức là còn hơn 640.000 tỷ đồng cần đưa vào nền kinh tế trong nửa cuối năm 2026.
Thực tế, áp lực giải ngân vốn đầu tư công không phải bây giờ mới được nhấn mạnh, mà đã là câu chuyện thời sự của nhiều năm nay. Nhưng năm 2026, áp lực còn lớn hơn. Áp lực lớn không chỉ vì vốn kế hoạch lớn, mà còn vì mục tiêu tăng trưởng hai con số phải hoàn thành.
Số liệu thống kê cho thấy, 6 tháng đầu năm 2026, tăng trưởng GDP đạt 8,18%. Dù mức tăng trưởng này là cao nhất trong vòng nhiều năm qua, nhưng vẫn đặt ra các áp lực lớn cho việc thực hiện mục tiêu tăng trưởng từ 10% trở lên trong năm nay. Để đạt mục tiêu này, đòi hỏi sự thúc đẩy mạnh mẽ các động lực tăng trưởng cả truyền thống và mới, trong đó có động lực đầu tư công.
“Phải kích cầu đầu tư bằng cách giải quyết kịp thời các vướng mắc và tăng trách nhiệm người đứng đầu trong giải ngân vốn đầu tư công, phấn đấu giải ngân 100% kế hoạch đề ra”, chuyên gia kinh tế Cấn Văn Lực và nhóm nghiên cứu của BIDV kiến nghị như vậy về các giải pháp cần thực thi để đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số trong năm 2026.
Trước đó, vị chuyên gia này cho rằng, việc giải ngân vốn đầu tư công còn thấp và chưa đồng đều ở các địa phương đã khiến đóng góp của đầu tư công với tăng trưởng chưa đạt kỳ vọng.
Thực tế, 6 tháng đầu năm 2026, chỉ có 9 địa phương đạt tốc độ tăng trưởng GRDP trên 10% và cũng chỉ có 3 địa phương đạt và vượt mục tiêu tăng trưởng GRDP đề ra. Do đó, áp lực với các địa phương hiện nay cũng là phải làm sao để đạt mục tiêu tăng trưởng GRDP mà Chính phủ đã giao tại Nghị quyết 169/NQ-CP. Kỳ vọng vì thế đang tiếp tục được đặt vào động lực đầu tư công.
Với TP.HCM chẳng hạn. Dù đang nằm trong tốp đầu cả nước về giải ngân vốn đầu tư công và dù tăng trưởng GRDP trong 6 tháng ở mức cao nhất trong vòng 10 năm qua (8,55%), nhưng đầu tàu kinh tế này vẫn đang nỗ lực để có thể đẩy nhanh hơn tiến độ, nhằm không chỉ đạt mục tiêu giải ngân, mà là đạt mục tiêu tăng trưởng GRDP đã được Chính phủ giao (10,2%).
“UBND TP.HCM xác định tập trung lãnh đạo, chỉ đạo quyết liệt, kịp thời và hiệu quả các nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm, trong đó có việc tập trung toàn lực cho công tác giải ngân vốn đầu tư công, phấn đấu giải ngân đạt 100% kế hoạch vốn năm 2026”, ông Nguyễn Văn Được, Chủ tịch UBND TP.HCM nói và cho biết, Thành phố quyết tâm đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số trong năm nay, trong đó quý III đạt 11% và quý IV đạt 11,8%.
Từ góc nhìn này, có thể thấy, với kinh tế Việt Nam năm 2026 nói chung và với các địa phương nói riêng, vấn đề không phải chỉ là làm sao hoàn thành mục tiêu giải ngân 100% vốn kế hoạch, mà là làm sao để mỗi đồng vốn vào được đúng dự án, phát huy hiệu quả, từ đó chuyển hóa thành tăng trưởng thực chất. Hơn thế, theo các chuyên gia kinh tế, điều quan trọng, phải làm sao để vốn đầu tư công trở thành “vốn mồi”, dẫn dắt, kích hoạt nguồn lực đầu tư tư nhân cho tăng trưởng kinh tế.
