Đại biểu Quốc hội Nguyễn Như So (đoàn Bắc Ninh) phát biểu tại hội trường sáng 21/4 (Ảnh: Quốc hội)
Tiếp chương trình Kỳ họp thứ Nhất - Quốc hội khoá XVI, sáng 21/4, Quốc hội bước vào phiên thảo luận hội trường thứ hai với chủ đề kinh tế xã hội, kỷ luật ngân sách, tiết kiệm chống lãng phí.
Tham gia thảo luận, một số đại biểu Quốc hội nhấn mạnh nhiệm vụ phát triển kinh tế tư nhân, coi đó là động lực quan trọng để có tăng trưởng hai con số giai đoạn 2026-2030.
Hình thành kênh dẫn vốn trung và dài hạn đúng nghĩa
Quan tâm đến khu vực kinh tế tư nhân, đại biểu Nguyễn Như So (đoàn Bắc Ninh) nêu vấn đề, hiện tỷ lệ nội địa hóa trong nền kinh tế còn thấp, liên kết với doanh nghiệp trong nước còn hạn chế, 90% doanh nghiệp tư nhân nhỏ và siêu nhỏ chủ yếu ở phân khúc giá trị thấp, cho thấy nền kinh tế vẫn phụ thuộc nhiều vào động lực bên ngoài và chưa hình thành năng lực nội sinh vững chắc.
Theo đại biểu, phát triển kinh tế khu vực tư nhân không chỉ là yêu cầu cấp thiết mà là lựa chọn chiến lược để nâng cao sức chống chịu, năng lực cạnh tranh quốc gia.
Do đó, cần tái cấu trúc cơ chế dẫn vốn của nền kinh tế để dòng vốn đi đúng địa chỉ, đúng nhu cầu và phục vụ trực tiếp các động lực tăng trưởng.
"Khi động lực, công nghệ và năng suất chưa thể bứt phá ngay trong ngắn hạn, vốn đầu tư đang trở thành trụ cột chính của tăng trưởng", ông So phân tích.
Tuy nhiên, đại biểu cho rằng, vấn đề không phải là thiếu vốn mà là cách dòng vốn đang được phân bổ và sử dụng. Nguyên nhân cốt lõi là sự lệch pha kỳ hạn khi phụ thuộc quá lớn vào nguồn vốn ngắn hạn của hệ thống ngân hàng để tài trợ cho các nhu cầu dài hạn.
“Việc lấy ngắn nuôi dài không chỉ tạo áp lực cho thanh khoản mà còn khiến dòng vốn không chảy vào khu vực tạo giá trị gia tăng cao”, đại biểu Nguyễn Như So lưu ý.
Cụ thể, ông cho rằng cần giảm dần sự phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng bằng cách phát triển thực chất thị trường vốn, đặc biệt là thị trường cổ phiếu, trái phiếu doanh nghiệp để hình thành kênh dẫn vốn trung và dài hạn đúng nghĩa.
Bên cạnh đó, cần hình thành thị trường tái cấp vốn thứ cấp thông qua chứng khoán hóa các khoản vay và phát triển thị trường mua bán nợ minh bạch.
Ngoài ra, cần nghiên cứu cơ chế “thuế âm” cho đổi mới sáng tạo nhằm hỗ trợ doanh nghiệp ngay từ giai đoạn đầu khi họ cần tiếp sức.
Xác định kinh tế tư nhân là động lực quan trọng nhất, đại biểu Nguyễn Như So cho rằng, cần thiết phải có cơ chế cho hợp tác công tư (PPP) linh hoạt, minh bạch để mỗi đồng vốn ngân sách kéo theo nhiều đồng vốn xã hội, hình thành cơ chế lựa chọn, nuôi dưỡng các doanh nghiệp đầu tàu trong các ngành then chốt.
Cùng với đó, chú trọng phát triển hạ tầng logistics là trụ cột chiến lược của kinh tế. Đây không chỉ là câu chuyện chi phí mà là yếu tố định vị năng lực cạnh tranh quốc gia.
Cần chính sách đủ mạnh để hỗ trợ doanh nghiệp tư nhân vươn ra thế giới
Về nội dung phát triển kinh tế tư nhân, trao đổi với báo chí bên hành lang phiên thảo luận sáng 21/4, đại biểu Nguyễn Cao Sơn (đoàn Phú Thọ) chia sẻ, hiện nay, cơ cấu doanh thu của khu vực doanh nghiệp tư nhân lớn vẫn còn một điểm đáng suy nghĩ, khi hơn 50% tập trung vào lĩnh vực tài chính và bất động sản.
 |
Đại biểu Nguyễn Cao Sơn (đoàn Phú Thọ) - ảnh Hồ Long |
Trong khi đó, những lợi thế cạnh tranh cốt lõi của Việt Nam khi tham gia chuỗi giá trị toàn cầu lại nằm ở các ngành như nông nghiệp, công nghiệp chế tạo, du lịch và kinh tế biển.
Đại biểu cho rằng, nếu doanh nghiệp chủ yếu tập trung vào thị trường nội địa thì sẽ khó phát triển bền vững, cũng như chưa tạo ra nhiều giá trị gia tăng cho nền kinh tế.
Từ đó, đại biểu kiến nghị, trong giai đoạn 2026 - 2030, Chính phủ sẽ có thêm các chính sách đủ mạnh để thúc đẩy doanh nghiệp tư nhân vươn ra thị trường quốc tế.
Đồng thời, cần ưu tiên phát triển các lĩnh vực sản xuất, công nghệ, nghiên cứu - phát triển và đổi mới sáng tạo.
Đặc biệt, cần tập trung hoàn thiện thể chế, nhất là bảo vệ quyền tài sản và hạn chế tình trạng hình sự hóa các quan hệ kinh tế.
"Từ đó, sẽ góp phần nâng cao năng lực của doanh nghiệp trong nước, giảm dần sự phụ thuộc vào khu vực FDI, đồng thời nâng cao năng suất, giá trị gia tăng và sức cạnh tranh của nền kinh tế quốc gia", ông Sơn nói.
Nói thêm về cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp, đại biểu Nguyễn Cao Sơn chỉ rõ, dù mặt bằng lãi suất thời gian qua đã có xu hướng giảm, nhưng thực tế vẫn còn ở mức khá cao so với khả năng chịu đựng của nhiều doanh nghiệp, nhất là trong bối cảnh sản xuất, kinh doanh còn nhiều khó khăn.
Vì vậy, đại biểu đoàn Phú Thọ đề xuất có sự điều hành linh hoạt hơn để từng bước đưa lãi suất về mức hợp lý, chẳng hạn dưới 6%/năm đối với các lĩnh vực ưu tiên và nới lỏng điều kiện tiếp cận tín dụng và kéo dài kỳ hạn vay để doanh nghiệp có thêm dư địa phục hồi và phát triển.
Bên cạnh đó, đại biểu cũng phản ánh, lãi suất huy động cao hiện cũng là rào cản đối với các dự án nhà ở xã hội.
Ông cho rằng cần sớm ban hành chính sách thay thế mang tính ổn định, lâu dài. Cụ thể, có thể nghiên cứu cơ chế bù lãi suất hoặc cho phép doanh nghiệp vay thương mại nhưng được tính chi phí lãi vay vào giá thành một cách hợp lý.
Như vậy mới có thể hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, ngân hàng, doanh nghiệp và người dân, đồng thời thúc đẩy phát triển phân khúc nhà ở xã hội trong thời gian tới.
