Đại biểu Nguyễn Thị Sửu (TP. Huế) phát biểu tại hội trường sáng 3/11
Sáng 3/11, tiếp chương trình Kỳ họp thứ 2 - Quốc hội khoá XVI, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ.
Bảo vệ bên nhận chuyển nhượng trong thời gian chờ ghi nhận
Một trong những nội dung được nhiều đại biểu quan tâm là quy định về chuyển nhượng quyền sở hữu công nghiệp.
Dự thảo Luật sửa đổi theo hướng bỏ thủ tục đăng ký hợp đồng chuyển nhượng riêng biệt, thay bằng thủ tục ghi nhận thay đổi chủ sở hữu trên văn bằng bảo hộ. Đây là hướng đơn giản hóa thủ tục được các đại biểu cơ bản đồng tình, nhưng khoảng thời gian từ khi hợp đồng có hiệu lực đến khi việc chuyển nhượng được cơ quan quản lý ghi nhận vẫn còn những vấn đề cần làm rõ.
Theo dự thảo, hợp đồng chuyển nhượng có hiệu lực giữa các bên theo thỏa thuận và quy định của pháp luật dân sự, trong khi việc chuyển quyền sở hữu công nghiệp chỉ có hiệu lực sau khi được cơ quan có thẩm quyền ghi nhận. Đại biểu cho rằng, điều này có thể tạo ra khoảng trống trong bảo vệ quyền lợi của bên nhận chuyển nhượng, nhất là khi bên này đã thanh toán tiền nhưng chưa được ghi nhận là chủ sở hữu trên văn bằng.
Đại biểu Nguyễn Thị Sửu (TP. Huế) nêu tình huống bên nhận chuyển nhượng đã thanh toán và đưa nhãn hiệu vào khai thác nhưng chưa được ghi nhận là chủ sở hữu. Nếu một bên thứ ba xâm phạm nhãn hiệu mà bên chuyển nhượng không phối hợp, bên nhận chuyển nhượng có thể chủ động yêu cầu xử lý hay không?
Trường hợp bên chuyển nhượng tiếp tục cấp quyền sử dụng nhãn hiệu cho một chủ thể khác thì quyền lợi của bên nhận chuyển nhượng và người thứ ba ngay tình được giải quyết thế nào?
Theo đại biểu, cần phân định rõ hiệu lực hợp đồng giữa các bên, thời điểm chuyển giao quyền sở hữu và hiệu lực đối kháng với người thứ ba. Dự thảo cũng cần có nguyên tắc ưu tiên khi một quyền được chuyển nhượng cho nhiều chủ thể, căn cứ vào thời điểm nộp hồ sơ đầy đủ, hợp lệ và việc ghi nhận vào sổ đăng ký quốc gia.
Đáng chú ý, đại biểu đề nghị quy định quyền của bên nhận chuyển nhượng trong thời gian chờ ghi nhận, bao gồm quyền yêu cầu bên chuyển nhượng phối hợp và chủ động bảo vệ lợi ích hợp pháp từ giao dịch đã có hiệu lực, thay vì hoàn toàn phụ thuộc vào việc được ủy quyền.
Đồng thời, cần xác định trách nhiệm của bên chuyển nhượng nếu tiếp tục giao dịch đối với quyền đã cam kết chuyển nhượng và hậu quả pháp lý khi yêu cầu ghi nhận bị từ chối.
Cùng quan tâm đến vấn đề này, đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn (TP. Hải Phòng) cho rằng rủi ro trong thời gian chờ ghi nhận có thể ảnh hưởng trực tiếp đến an toàn của giao dịch tài sản trí tuệ, góp vốn, thế chấp, chuyển giao công nghệ và mua bán doanh nghiệp.
 |
Đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn (TP. Hải Phòng) |
Nếu bên chuyển nhượng mất khả năng thanh toán trong thời gian bên nhận đã trả tiền nhưng chưa được ghi nhận là chủ sở hữu, rủi ro có thể dồn về phía bên nhận chuyển nhượng.
Đại biểu đề nghị xác định rõ nguyên tắc ưu tiên theo thứ tự nộp hồ sơ hợp lệ, hiệu lực đối với người thứ ba và thời hạn xử lý hồ sơ để doanh nghiệp có thể dự liệu thời điểm hoàn tất chuyển quyền.
Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (TP. Hải Phòng) cũng lưu ý trường hợp một chủ sở hữu ký nhiều hợp đồng chuyển nhượng cùng một quyền cho các bên khác nhau.
 |
Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (TP. Hải Phòng) |
Cơ quan đăng ký cần có căn cứ rõ ràng để xác định nội dung thuộc phạm vi xử lý hồ sơ và nội dung phải chuyển sang cơ chế giải quyết tranh chấp; nếu tạm dừng giải quyết thì phải có căn cứ, thời hạn và điều kiện tiếp tục xử lý.
Bỏ điều kiện kinh doanh nhưng phải kiểm soát chất lượng giám định
Bên cạnh vấn đề trên, nhiều đại biểu đề cập đến việc bãi bỏ điều kiện kinh doanh đối với dịch vụ giám định sở hữu trí tuệ. Các ý kiến cơ bản đồng tình với việc mở rộng chủ thể tham gia cung cấp dịch vụ, song cho rằng cắt giảm điều kiện kinh doanh không đồng nghĩa với giảm yêu cầu về chất lượng và tính độc lập của hoạt động giám định.
Đại biểu Vũ Minh Đạo (Lai Châu) cho rằng, Điều 201 điều chỉnh cả giám định quyền tác giả và quyền liên quan, tác động trực tiếp đến người sáng tạo và doanh nghiệp văn hóa. Dự thảo đã quy định nguyên tắc khách quan, trung thực và trách nhiệm đối với kết luận giám định, tuy nhiên khi chuyển sang cơ chế thông báo hoạt động, cần cụ thể hóa các biện pháp bảo đảm chất lượng.
 |
Đại biểu Vũ Minh Đạo (Lai Châu) |
Từ đó, đại biểu đề nghị luật hóa nguyên tắc kiểm soát xung đột lợi ích, nghĩa vụ từ chối giám định khi không bảo đảm tính độc lập, khách quan, nhất là trường hợp đang đại diện cho một bên trong chính vụ việc đó.
Ông cho rằng, kết luận giám định phải thể hiện rõ căn cứ, phương pháp và dữ liệu sử dụng, có cơ chế kiểm chứng giám định lại và trách nhiệm bồi thường theo quy định khi kết luận sai gây thiệt hại. Phạm vi giao Chính phủ quy định chi tiết cần rõ ràng, tránh tái lập điều kiện kinh doanh dưới hình thức khác.
Đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn cho rằng khi chuyển từ cơ chế điều kiện kinh doanh sang thông báo và công khai thông tin, cần có cơ chế hậu kiểm tương ứng. Luật nên xác lập nguyên tắc người giám định phải độc lập, không có lợi ích liên quan đến vụ việc; yêu cầu dữ liệu điện tử phải bảo đảm tính xác thực, toàn vẹn, khả năng truy xuất và kiểm chứng. Cơ quan quản lý nhà nước cũng cần có trách nhiệm hậu kiểm, xử lý vi phạm.
Đại biểu Nguyễn Thành Trung (TP. Hải Phòng) nhấn mạnh kết luận giám định có ảnh hưởng lớn đến quyền lợi, tài sản, giá trị kinh tế, việc xử lý hành chính và giải quyết tranh chấp.
Do đó, cần quy định ngay trong luật các nguyên tắc cốt lõi về tính độc lập, khách quan, trách nhiệm từ chối giám định khi có xung đột lợi ích, nghĩa vụ giải trình về căn cứ và phương pháp chuyên môn, trách nhiệm đối với kết luận không chính xác và cơ chế giám định lại khi có căn cứ nghi ngờ.
Giải trình nội dung bảo vệ bên nhận chuyển nhượng, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân cho biết, việc chuyển nhượng về bản chất là giao dịch dân sự, chịu sự điều chỉnh của Bộ luật Dân sự và Luật Sở hữu trí tuệ.
 |
Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân phát biểu tiếp thu, giải trình dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ sáng 3/11 |
Quy định hiện hành đã có cơ chế xử lý khoảng trống giữa thời điểm hợp đồng có hiệu lực và thời điểm ghi nhận chuyển nhượng thông qua việc ủy quyền bảo vệ quyền.
Tuy nhiên, trước nhiều ý kiến của đại biểu, cơ quan soạn thảo sẽ tiếp thu, chỉnh lý để thống nhất quy định về chuyển nhượng quyền sở hữu công nghiệp. Các nội dung chi tiết về thời hạn tiếp cận thông tin sẽ được quy định tại văn bản hướng dẫn thi hành luật sau khi được thông qua.
Về chất lượng giám định, Bộ trưởng cho biết, sẽ được quản lý theo cơ chế hậu kiểm thông qua nghĩa vụ cung cấp thông tin và cơ chế tự chịu trách nhiệm. Các quy định về trình tự, thủ tục xử lý xung đột lợi ích và bồi thường thiệt hại được quy định chi tiết tại các nghị định của Chính phủ.
Bộ trưởng cũng khẳng định sẽ tiếp tục rà soát, chỉnh lý các quy định chuyển tiếp để không tạo khoảng trống pháp lý, không bỏ sót trường hợp và không làm gián đoạn thủ tục. Hồ sơ đã nộp và thủ tục đang xử lý phải được tiếp nhận, giải quyết liên tục, không phát sinh thêm thủ tục cho người dân, doanh nghiệp.
