Ủy ban Khoa học, công nghệ và môi trường của Quốc hội nhấn mạnh không chuyển toàn bộ rủi ro đầu tư, kinh doanh sang Nhà nước, bên mua điện hoặc người sử dụng điện, khi sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực.
Sáng 21/9, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực số 61/2024/QH15.
Tại tờ trình, Chính phủ cho biết Dự thảo Luật Điện lực bao gồm 3 điều, trong đó, kế thừa và có sửa đổi chủ yếu 23 điều về quy định chung (áp dụng pháp luật, giải thích từ ngữ, chính sách phát triển điện lực), quy hoạch và đầu tư dự án điện lực, phát triển năng lượng tái tạo, cấp giấy phép hoạt động điện lực, thị trường điện và vận hành hệ thống điện, mua bán điện, giá điện, bảo vệ công trình điện lực và an toàn điện.
Về mua bán điện và vận hành hệ thống điện, Dự thảo sửa đổi các quy định về mua bán điện trực tiếp giữa khách hàng sử dụng điện lớn và đơn vị phát điện theo hướng mở rộng đối tượng tham gia cơ chế mua bán điện trực tiếp (là đơn vị bán lẻ điện và giao Chính phủ quy định quy mô, điều kiện cụ thể).
Dự thảo cũng bổ sung quy định các trường hợp ngừng, giảm mức cung cấp điện; làm rõ thời điểm bên bán điện có quyền ngừng cấp điện trong trường hợp bên mua điện không trả tiền điện theo thỏa thuận tại hợp đồng; sửa đổi, làm rõ các trường hợp ngừng, giảm mức cung cấp điện theo kế hoạch của bên bán điện, bên mua điện và tổ chức, cá nhân liên quan; giao Chính phủ quy định chi tiết về trình tự ngừng, giảm mức cung cấp điện, phương pháp xác định và mức chi phí ngừng, cấp điện trở lại; Bổ sung quy định bên mua điện trong hợp đồng bán buôn điện có trách nhiệm bảo đảm chất lượng điện năng theo quy định của Chính phủ.
Về cơ chế giá điện, Dự thảo bổ sung quy định về việc áp dụng giá bán lẻ điện giờ cao điểm, thấp điểm và bình thường với khách hàng sinh hoạt khi điều kiện kỹ thuật cho phép, bổ sung thẩm quyền của Bộ trưởng Bộ Công Thương phê duyệt khung giá bán buôn điện; bổ sung điều khoản chuyển tiếp về cơ cấu biểu giá bán lẻ điện cho khách hàng cơ sở lưu trú du lịch. Dự thảo bám sát hơn định hướng xóa bỏ bù chéo giá điện giữa các nhóm khách hàng tại Nghị quyết số 70-NQ/TW theo hướng xây dựng “lộ trình xóa bỏ bù chéo giá điện”.
Về giá dịch vụ về điện, Dự thảo làm rõ các giá hợp đồng mua bán điện đối với một số loại hình nguồn điện; sửa đổi, bổ sung cơ chế giá điện hỗ trợ hoặc cơ chế khuyến khích đầu tư phù hợp đối với các dự án điện năng lượng tái tạo, điện năng lượng mới, hệ thống lưu trữ điện và các loại hình điện lực khác theo yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội trong từng thời kỳ.
Thẩm tra sơ bộ, về cơ chế giá điện, giá dịch vụ về điện và phân bổ rủi ro, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, công nghệ và môi trường Nguyễn Thanh Hải cho biết, Thường trực Ủy ban cơ bản tán thành nguyên tắc giá điện phản ánh chi phí hợp lý, hợp lệ, tạo điều kiện huy động nguồn lực đầu tư, từng bước xóa bỏ bù chéo và phát triển thị trường điện cạnh tranh.
Tuy nhiên, theo Thường trực cơ quan thẩm tra, cách quy định như dự thảo về giá hợp đồng mua bán điện phải “bảo đảm thu hồi đầy đủ” chi phí, vốn đầu tư và lợi nhuận hợp lý có thể được hiểu là Nhà nước bảo đảm kết quả tài chính cho nhà đầu tư.
“Đề nghị thể hiện rõ giá điện được hình thành trên cơ sở chi phí hợp lý, hợp lệ, hiệu quả đầu tư, mức độ rủi ro và điều kiện thị trường; không chuyển toàn bộ rủi ro đầu tư, kinh doanh sang Nhà nước, bên mua điện hoặc người sử dụng điện”, bà Nguyễn Thanh Hải nhấn mạnh.
Bên cạnh đó, báo cáo thẩm tra nêu rõ, việc xác định giá điện và thời hạn hợp đồng mua bán điện theo hồ sơ dự thầu của nhà đầu tư trúng thầu có thể góp phần hạn chế việc đàm phán lại sau đấu thầu, rút ngắn thời gian chuẩn bị đầu tư và nâng cao tính minh bạch.
Tuy nhiên, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, công nghệ và môi trường đề nghị làm rõ mối quan hệ giữa kết quả đấu thầu và việc đàm phán hợp đồng sau đấu thầu, cần xác định rõ các nội dung cơ bản đã được xác lập qua đấu thầu, nhất là giá điện và thời hạn hợp đồng, không được đàm phán lại làm thay đổi kết quả lựa chọn nhà đầu tư, trừ các trường hợp và nguyên tắc điều chỉnh đã được xác định trước trong hồ sơ mời thầu.
Đối với quy định khi giá bán điện chưa kịp điều chỉnh để bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô, an sinh xã hội thì Nhà nước có cơ chế bù đắp chi phí hợp lý, bà Nguyễn Thanh Hải đề nghị làm rõ nguồn, phương thức, thời điểm xác nhận và xử lý chi phí, tránh cách hiểu mặc nhiên phát sinh nghĩa vụ của ngân sách nhà nước. Việc xóa bỏ bù chéo phải làm rõ phạm vi, đối tượng và lộ trình; tách bạch với chính sách hỗ trợ trực tiếp cho hộ nghèo, hộ chính sách và các địa bàn khó khăn, bảo đảm nguồn lực công khai, minh bạch.
Đối với cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA), Thường trực cơ quan thẩm tra đề nghị bổ sung các quy định mang tính nguyên tắc để xác định đầy đủ, công bằng các chi phí sử dụng lưới điện, điều độ, dự phòng và dịch vụ hệ thống mà các chủ thể tham gia phải chi trả, không chuyển chi phí từ nhóm khách hàng tham gia DPPA sang các khách hàng còn lại.
Sau thảo luận, Ủy ban Thường vụ Quốc hội tán thành sửa đổi bổ sung một số điều của Luật Điện lực số 61/2024/QH15, lưu ý chỉ sửa đổi các nội dung thực sự cần thiết, có cơ sở đầy đủ, thực hiện thật nghiêm quy định về kiểm soát quyền lực, phòng chống lợi ích nhóm khi sửa luật.