Đó là một trong những định hướng được lãnh đạo SCIC chia sẻ với phóng viên các cơ quan báo chí vào cuối tuần qua. Trước mắt, trong giai đoạn 2026 - 2027, SCIC đề xuất tiếp tục tiếp nhận và cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước theo kế hoạch, chuyển dịch sang đầu tư, kinh doanh vốn. Các cơ chế đánh giá hiệu quả đầu tư theo danh mục, thay vì từng dự án riêng lẻ sẽ được thí điểm áp dụng.
Năm 2025, SCIC đã triển khai thủ tục bán vốn tại 50 doanh nghiệp, trong đó đã công bố thông tin là 10 doanh nghiệp. SCIC bán vốn thành công tại 8 doanh nghiệp, với doanh thu 4.071 tỷ đồng (đạt 86% kế hoạch bán vốn). Tổng công ty đang tích cực cập nhật thị trường, tìm kiếm nhà đầu tư và đẩy mạnh triển khai công tác bán vốn.
Dù vậy, với đặc thù nhiều doanh nghiệp đem ra bán vốn có quy mô nhỏ, ít lợi thế, bên mua cũng không mấy mặn mà. Dữ liệu từ Tổng công ty cho thấy, gần đây, liên tục có nhiều đợt bán vốn không có nhà đầu tư đăng ký tham gia, như tại Công ty cổ phần Kỹ thuật Tài nguyên và Môi trường, Công ty cổ phần Nông sản Thực phẩm Xuất khẩu Cần Thơ, Công ty cổ phần Bến xe Kon Tum, Công ty cổ phần Công trình giao thông vận tải Quảng Nam, Công ty cổ phần Du lịch Quảng Ngãi, Công ty cổ phần Trà Bắc...
Hiện các đợt thoái vốn của SCIC đang tạm dừng chờ văn bản hướng dẫn Luật Quản lý và Đầu tư vốn Nhà nước tại doanh nghiệp mới có hiệu lực. Tuy vậy, theo các dự thảo hiện hành, quy định về xác định giá trị đất đai có thể là điểm nghẽn không nhỏ.
SCIC không chỉ đóng vai trò là “bà đỡ” cho các doanh nghiệp yếu kém cần tái cơ cấu, mà quan trọng hơn là có nguồn lực để đảm nhận vai trò “người mở đường” và “nhà đầu tư dẫn dắt” trong những ngành, lĩnh vực đòi hỏi vai trò của doanh nghiệp nhà nước.
Cụ thể, đối với diện tích đất thuê trả tiền hàng năm, phải xác định giá trị được tạo bởi quyền sử dụng đất thuê trả tiền hàng năm trong giá trị doanh nghiệp và thực hiện theo nguyên tắc: Chỉ thực hiện xác định giá trị được tạo bởi quyền sử dụng đất thuê trả tiền hàng năm đối với diện tích đất của doanh nghiệp đã và đang trực tiếp ký hợp đồng thuê đất với cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Đối với trường hợp không có hợp đồng thuê đất, hợp đồng thuê đất hết thời hạn, ủy ban nhân dân cấp tỉnh, thành phố có trách nhiệm rà soát, thu hồi, đấu giá quyền thuê đất, cho thuê đất theo quy định của pháp luật đất đai.
Giá trị được tạo bởi quyền sử dụng đất thuê trả tiền hàng năm do tổ chức tư vấn xác định theo phương pháp phù hợp với các chuẩn mực thẩm định giá nhưng không thấp hơn giá trị được xác định theo thời hạn thuê đất còn lại và chênh lệch dương (nếu có) giữa tiền thuê đất tính theo giá đất do tổ chức tư vấn xác định tại thời điểm xác định giá khởi điểm trừ đi tiền thuê đất tính theo giá đất mà doanh nghiệp cổ phần hóa đang thực hiện trả tiền thuê đất.
Giá trị được xác định theo thời hạn thuê đất còn lại theo đánh giá từ các ban chức năng của SCIC là rất khó để xác định.
Hiện danh mục của SCIC có gần 100 doanh nghiệp. Con số này chưa bằng 1/10 so với thời điểm cách đây 10 năm. Nhiệm vụ thoái vốn, nếu không có thêm các doanh nghiệp chuyển giao về SCIC sẽ không còn là trọng tâm. Trong năm 2025, Tổng công ty thực hiện tiếp nhận quyền đại diện chủ sở hữu vốn nhà nước tại 3 doanh nghiệp, với tổng số vốn Nhà nước là 115,4 tỷ đồng, con số rất nhỏ.
Chuyên gia kinh tế Võ Trí Thành cho rằng, Nghị quyết 79 của Bộ Chính trị đã xác định rõ vai trò của đơn vị quản lý vốn Nhà nước cấp trung ương như SCIC và nhấn mạnh việc chuyển giao vốn về các đầu mối quản lý chuyên nghiệp. Đó là cơ sở để Tổng công ty tiếp tục thúc đẩy quá trình chuyển giao vốn và tham gia tái cấu trúc, thoái vốn tại các doanh nghiệp không cần nắm giữ, từ đó không chỉ đóng vai trò là “bà đỡ” cho các doanh nghiệp yếu kém cần tái cơ cấu, mà quan trọng hơn là có nguồn lực để đảm nhận vai trò “người mở đường” và “nhà đầu tư dẫn dắt” trong những ngành, lĩnh vực đòi hỏi vai trò của doanh nghiệp nhà nước.
