Thêm IPO để mở đường cho dòng vốn tư nhân
Chia sẻ tại sự kiện “Viet Nam Becoming”, ông Chad Ovel, đại diện Mekong Capital cho biết, việc Việt Nam được nâng hạng có thể tạo thêm động lực cho hoạt động IPO, qua đó mở rộng lựa chọn thoái vốn cho các quỹ đầu tư tư nhân.
Ông cho biết, năm 2025, Việt Nam tiếp nhận khoảng 4 tỷ USD vốn đầu tư tư nhân (PE) và 500 triệu USD vốn đầu tư mạo hiểm (VC), thông qua 149 thương vụ. Để duy trì dòng vốn này, doanh nghiệp nhận vốn cần có con đường khả thi tiến tới IPO, trong khi thị trường phải đủ năng động để hỗ trợ các khoản đầu tư đi đến giai đoạn thoái vốn.
| |
| Ông Chad Ovel, đại diện Mekong Capital chia sẻ tại sự kiện. |
Tuy nhiên, theo dữ liệu ngành được ông Ovel đề cập, trong ba năm qua chưa có doanh nghiệp Việt Nam được các quỹ PE/VC hậu thuẫn thực hiện IPO. Bức tranh năm nay có thể thay đổi với kế hoạch IPO dự kiến vào tháng 12 của F88, một doanh nghiệp trong danh mục Mekong Capital.
Từ kinh nghiệm đầu tư vào Thế Giới Di Động (MWG), Masan (MSN), FPT, Traphaco (TRA), Nam Long (NLG) và PNJ, ông Ovel cho rằng khi lên sàn, cổ phiếu cần đủ khả năng tiếp cận và hấp dẫn đối với cả nhà đầu tư cá nhân và tổ chức.
Theo ông, minh bạch thông tin, tính chuyên nghiệp, quan hệ nhà đầu tư (IR) và quản trị công ty là những yếu tố ngày càng quan trọng. Doanh nghiệp thực hiện tốt các yếu tố này có điều kiện được thị trường đánh giá cao hơn, trong khi những công ty còn thiếu hụt thường phải chịu mức định giá chiết khấu.
Ông Tuan Ngo, Giám đốc Đầu tư VinaCapital Group, chia sẻ thêm kinh nghiệm từ một thương vụ IPO năm 2015. Khi đó, nhà đầu tư tổ chức chiếm khoảng 85%, nhưng sau đó cơ cấu đảo chiều, còn khoảng 15% tổ chức và 85% cá nhân.
Theo ông, doanh nghiệp cần tính đến sự khác biệt trong cách đánh giá cổ phiếu của hai nhóm nhà đầu tư này. Quy mô thị trường và số lượng cơ hội đầu tư càng lớn càng tạo thêm dư địa cho các quỹ, nhưng khả năng thu hút và duy trì nhà đầu tư sau niêm yết cũng là yếu tố cần được quan tâm.
Quy trình IPO cần thuận lợi hơn
Theo đại diện một quỹ đầu tư lớn toàn cầu tham dự sự kiện, nhà đầu tư nước ngoài đã quan tâm đến IPO tại Việt Nam từ lâu. Quá trình nâng hạng giúp thị trường được biết đến rộng rãi hơn và thúc đẩy thêm các tổ chức quốc tế nghiên cứu cơ hội.
Dù vậy, để tham gia một đợt chào bán, các nhà đầu tư tổ chức vẫn phải đáp ứng yêu cầu quản trị rủi ro của từng quỹ. Thời gian chờ niêm yết đã được rút ngắn từ 40 ngày xuống 10 ngày trong năm trước, song một số vấn đề như chuẩn bị tiền trước, phân bổ cổ phiếu, thời gian hạn chế chuyển nhượng và lịch trình phê duyệt niêm yết vẫn có thể ảnh hưởng đến quyết định tham gia.
Theo đại diện quỹ này, việc tiếp tục hoàn thiện quy trình dựng sổ, tiếp nhận nhu cầu đặt mua, xác định giá và phân bổ cổ phiếu theo hướng phù hợp với thông lệ quốc tế sẽ giúp các đợt IPO thuận lợi hơn đối với nhà đầu tư tổ chức.
Từ kinh nghiệm quản lý một quỹ ETF thị trường cận biên từ năm 2012, trong đó Việt Nam chiếm tỷ trọng lớn, vị này cho rằng các tổ chức quốc tế đã hiểu khá rõ đặc điểm giao dịch của thị trường Việt Nam. Khả năng mở rộng quy mô đầu tư sau nâng hạng sẽ gắn với lượng cổ phiếu tự do chuyển nhượng, tính nhất quán của quy định và niềm tin thị trường.
Nhìn lại chuyến khảo sát tháng 4/2023, những vấn đề khi đó như yêu cầu ký quỹ trước giao dịch, cơ chế bù trừ, giao dịch lô lẻ và thời gian mở tài khoản đã được các bên liên quan từng bước xử lý.
Theo đại diện quỹ, nhà đầu tư có thể thích nghi với một số khác biệt về vận hành, nhưng tiếp tục tháo gỡ các điểm nghẽn sẽ giúp thị trường đáp ứng tốt hơn nhu cầu đầu tư tổ chức ở quy mô lớn.
Tăng trưởng phải đi vào lợi nhuận cổ đông
Ông Tanwa Chinnapha, Giám đốc Đầu tư Trực tiếp của Kiatnakin Phatra Financial Group cho biết, triển vọng tăng trưởng dài hạn là một trong những lý do khiến nhà đầu tư Thái Lan quan tâm đến Việt Nam.
Theo ông, quyết định đầu tư của các quỹ có thể được hình dung qua ba bước: được phép tham gia, dành sự chú ý và có đủ niềm tin để phân bổ vốn. Nâng hạng giúp mở rộng khả năng tham gia của các quỹ thụ động, qua đó có thể thu hút thêm sự chú ý của các nhà quản lý quỹ chủ động.
| |
| Ông Tanwa Chinnapha, Giám đốc Đầu tư Trực tiếp của Kiatnakin Phatra Financial Group chia sẻ tại sự kiện. |
Tuy nhiên, để củng cố niềm tin, câu chuyện tăng trưởng GDP của Việt Nam cần được phản ánh trong lợi nhuận doanh nghiệp và lợi ích của cổ đông. Nhà đầu tư Thái Lan quan tâm tới những doanh nghiệp có quy mô lớn, khả năng duy trì tăng trưởng lợi nhuận và chất lượng quản trị.
Ông Chinnapha cho rằng ba yếu tố quan trọng để giữ vốn dài hạn gồm tăng trưởng lợi nhuận dựa trên phân bổ vốn có kỷ luật; khả năng tiếp cận thị trường với hạ tầng phù hợp; và niềm tin được xây dựng trên nền tảng minh bạch, quản trị doanh nghiệp.
Trong ngắn hạn, dòng vốn vẫn chịu tác động từ khả năng sinh lời so với các cơ hội đầu tư khác trên thế giới. Bên cạnh đó, thanh khoản, mức độ đa dạng của cơ hội đầu tư, lợi nhuận sau khi quy đổi sang đồng baht và rủi ro địa chính trị cũng là những yếu tố được nhà đầu tư Thái Lan cân nhắc.
Đại diện Kiatnakin Phatra cũng lưu ý không nên đánh giá tất cả doanh nghiệp Việt Nam theo cùng một tiêu chí. Có nhóm tập trung tăng trưởng lợi nhuận từ hoạt động cốt lõi, trong khi nhóm khác xây dựng hệ sinh thái thông qua tích lũy tài sản chiến lược. Việc nâng chất lượng và minh bạch thông tin sẽ giúp nhà đầu tư nhận diện giá trị doanh nghiệp rõ hơn.
Có cơ sở cho việc định giá lại thị trường
Theo ông Tuan Ngo, việc Việt Nam xuất hiện nhiều hơn trên truyền thông quốc tế với câu chuyện tăng trưởng và minh bạch có thể hỗ trợ sự quan tâm của nhà đầu tư. Tuy nhiên, hiệu quả đầu tư vẫn là yếu tố quyết định đối với dòng vốn.
| |
| Ông Tuan Ngo, Giám đốc Đầu tư VinaCapital Group chia sẻ tại sự kiện. |
Đại diện VinaCapital cho rằng giai đoạn hai đến ba năm qua tương đối khó khăn, trong khi nhà đầu tư thường có xu hướng chú ý nhiều đến diễn biến dòng vốn gần nhất. Dù vậy, mức định giá hiện tại cùng tiềm năng tăng trưởng lợi nhuận đang tạo cơ sở để thị trường có thể được định giá lại khi dòng vốn chủ động và thụ động quay trở lại.
Các nhà đầu tư quốc tế luôn đặt Việt Nam trong tương quan với những lựa chọn khác. Lãi suất cao tại Mỹ và sức hút của nhóm cổ phiếu liên quan đến trí tuệ nhân tạo đã làm gia tăng sự cạnh tranh về dòng vốn trong những năm qua.
Theo ông Tuan Ngo, việc tiếp tục tháo gỡ các trở ngại trong tiếp cận thị trường, cùng với tăng trưởng lợi nhuận của doanh nghiệp, sẽ là những yếu tố quan trọng trong các quyết định phân bổ vốn tiếp theo.
Từ góc nhìn dài hạn, ông Ovel cho rằng các nỗ lực cải cách và nâng cao chất lượng thể chế có thể tạo nền tảng cho triển vọng phát triển dài hạn của Việt Nam. Với các nhà đầu tư quốc tế, bên cạnh câu chuyện nâng hạng, điều họ quan tâm vẫn là khả năng chuyển hóa những cải thiện của nền kinh tế và thị trường thành cơ hội đầu tư cụ thể, minh bạch và có khả năng tạo giá trị cho cổ đông.