Dự án đường Vành đai 1 đoạn Hoàng Cầu - Voi Phục phấn đấu thông xe toàn tuyến trước dịp 2/9
Nhiều chuyển biến tích cực
Những ngày này, dự án đường Vành đai 1 đoạn Hoàng Cầu - Voi Phục (tổng chiều dài khoảng 2,27 km; tổng vốn đầu tư khoảng 7.200 tỷ đồng; thuộc địa bàn 3 phường Ô Chợ Dừa, Giảng Võ và Láng, TP. Hà Nội), đang đẩy nhanh tiến độ thi công, phấn đấu thông xe toàn tuyến trước dịp 2/9 tới.
Đây là một trong những dự án giao thông trọng điểm của TP. Hà Nội, được phê duyệt chủ trương cuối năm 2017, dự kiến hoàn thành năm 2020, song liên tục chậm tiến độ do vướng mắc lớn nhất là công tác giải phóng mặt bằng.
Tuyến đường này cũng được ví là “đắt nhất hành tinh” do chi phí trung bình cho mỗi mét dài lên tới khoảng 3,5 tỷ đồng, trong đó phần lớn chi cho giải phóng mặt bằng (với gần 1.981 hộ dân thuộc diện được đền bù, theo thống kê của Sở Xây dựng Hà Nội tại thời điểm tháng 7/2025).
Tuy nhiên, từ 1/7/2025 đến nay, khi mô hình chính quyền địa phương hai cấp chính thức vận hành, câu chuyện đã có nhiều thay đổi.
Phát biểu tại buổi làm việc của Ban Chỉ đạo giải phóng mặt bằng các dự án đầu tư trên địa bàn TP. Hà Nội với các sở, ngành, địa phương liên quan sáng 16/6, đại diện Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội cho biết, dự án đường Vành đai 1 đoạn Hoàng Cầu - Voi Phục là một trong những công trình giao thông của Hà Nội, đã hoàn thành giải phóng mặt bằng trong năm 2025, giao mặt bằng sạch cho chủ đầu tư.
Đặc biệt, báo cáo của UBND phường Ô Chợ Dừa cho biết, phường đã hoàn thành 591/591 phương án giải phóng mặt bằng, đạt 100% khối lượng theo yêu cầu của Thành phố, không phải tổ chức cưỡng chế, không phát sinh điểm nóng khiếu kiện phức tạp.
Nhận định, đây là một trong những hiệu quả thực tế sau khi bỏ cấp quận/huyện, ông Nguyễn Anh Quân, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND phường Ô Chợ Dừa cho biết, trước đây, chính quyền xã/phường chủ yếu thực hiện chức năng quản lý hành chính theo từng lĩnh vực chuyên môn thì nay phải trực tiếp quản trị toàn diện địa bàn, đồng thời chịu trách nhiệm trực tiếp trước nhân dân về kết quả giải quyết công việc; do đó phải huy động cả hệ thống chính trị tham gia, trên nguyên tắc công khai, minh bạch thông tin và tăng cường đối thoại với người dân.
Trước đó, ngày 16/6/2025, tại Kỳ họp thứ 9 Quốc hội khoá XV, Quốc hội ban hành Luật Tổ chức chính quyền địa phương (sửa đổi), quy định từ 1/7/2025, đơn vị hành chính của Việt Nam được tổ chức thành hai cấp: tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương (gọi chung là cấp tỉnh) và xã, phường, đặc khu trực thuộc cấp tỉnh (gọi chung là cấp xã); thay vì ba cấp tỉnh/thành phố - quận/huyện – xã/phường trước đây.
Đến nay, sau một năm triển khai, cả nước còn 34 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương và 3.321 đơn vị hành chính cấp xã, phường; giảm 66,91% số đơn vị hành chính so trước đây; song nhiều địa phương cho biết, kết quả giải quyết công việc có nhiều chuyển biến tích cực hơn so với trước.
Tại Hội nghị sơ kết một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp do Tỉnh uỷ Lai Châu tổ chức hôm 27/5, ông Lê Minh Ngân, Bí thư Tỉnh uỷ, Chủ tịch HĐND tỉnh nhấn mạnh, thực tiễn vận hành trên địa bàn tỉnh cho thấy, công tác sắp xếp tổ chức bộ máy được thực hiện đồng bộ gắn với rà soát chức năng, nhiệm vụ, phân cấp, phân quyền, kiện toàn đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức; công tác chuyển đổi số, cải cách hành chính, giải quyết thủ tục hành chính cho người dân, doanh nghiệp từng bước được cải thiện; chính quyền địa phương 2 cấp cơ bản vận hành ổn định, thông suốt; kinh tế tiếp tục phát triển.
Từ góc độ doanh nghiệp, ông Nguyễn Anh Quê, Chủ tịch Hội đồng quản trị G6 Group, Ủy viên Ban chấp hành Hiệp hội Bất động sản Việt Nam (VARS) cho rằng, cái lợi lớn nhất của chính quyền địa phương hai cấp là giúp doanh nghiệp giảm một tầng nấc trung gian khi thực hiện các thủ tục hành chính.
Trước đây, nhiều dự án phải qua khâu thẩm định, xác nhận hoặc phối hợp cấp huyện. Sau khi bỏ cấp huyện, thẩm quyền được phân cấp mạnh xuống xã hoặc tập trung lên tỉnh, dự án của doanh nghiệp “trôi” hơn do giảm thời gian luân chuyển hồ sơ, giảm chi phí tuân thủ, giảm "ách tắc" ở cấp trung gian.
Theo ông Quê, doanh nghiệp nói chung, đặc biệt là các doanh nghiệp bất động sản, xây dựng được hưởng lợi lớn từ mô hình mới này, do phần lớn tắc nghẽn thủ tục hành chính hiện nay xảy ra ở các lĩnh vực đất đai, xây dựng, cấp phép đầu tư, đăng ký kinh doanh…
Từ trải nghiệm của doanh nghiệp mình, Chủ tịch G6 Group chia sẻ, giai đoạn đầu thực hiện chính quyền địa phương hai cấp, do cấp huyện không còn mà cấp xã chưa có những cơ sở pháp lý đầy đủ để thực hiện các chức năng của cấp huyện trong thủ tục đầu tư bất động sản nên công việc ít nhiều bị ngưng trệ.
“Tuy nhiên, hiện nay cơ sở pháp lý của cấp xã đã đầy đủ, bộ máy đã tương đối trơn tru, các công việc liên quan đến thủ tục đầu tư bất động sản đã thuận lợi hơn, nhất là công tác giải phóng mặt bằng”, ông Quê nói.
Kỳ vọng giảm thêm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp
Việc chuyển sang mô hình chính quyền địa phương hai cấp không chỉ là cuộc cải cách về tổ chức bộ máy mà còn được kỳ vọng tạo ra những thay đổi đáng kể đối với môi trường đầu tư kinh doanh.
Nhờ việc cắt giảm tầng nấc hành chính, doanh nghiệp tiết kiệm được thời gian, chi phí tuân thủ, nguồn lực đó có thể được chuyển sang hoạt động sản xuất kinh doanh, từ đó nâng cao sức cạnh tranh quốc gia.
 |
Chính quyền địa phương hai cấp giúp doanh nghiệp giảm một tầng trung gian khi thực hiện các thủ tục hành chính |
Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng, lợi ích thực sự chỉ xuất hiện nếu việc phân quyền, phân cấp được thực hiện đồng bộ với cải cách thủ tục hành chính và chuyển đổi số.
Khảo sát thực tế tại một số địa phương cho thấy, sau một năm áp dụng mô hình mới, bộ máy đã gọn về đầu mối nhưng còn có những khó khăn nhất định trong vận hành.
Trao đổi với phóng viên, một lãnh đạo địa phương bày tỏ quan điểm, không phải cứ bỏ cấp huyện là thủ tục tự động nhanh hơn. Mấu chốt quan trọng là phân quyền thực chất, chất lượng cán bộ cấp xã, hệ thống dữ liệu số và cơ chế phối hợp liên thông.
Theo Phó Chủ tịch UBND TP. Huế Nguyễn Văn Mạnh, đến nay một số vị trí lãnh đạo, quản lý ở cấp xã, phường trên địa bàn vẫn chưa được kiện toàn do thiếu cán bộ có chuyên môn phù hợp.
Được biết, khó khăn về nhân sự của một số địa phương hiện nay chủ yếu do chất lượng và sự phù hợp của đội ngũ cán bộ đối với mô hình tổ chức mới. Nhiều cán bộ vốn quen với địa bàn và công việc của đơn vị cũ nhưng chưa đáp ứng yêu cầu quản trị ở các xã, phường sau sắp xếp, đặc biệt là công tác chuyển đổi số.
Ở một góc tiếp cận khác, ông Nguyễn Anh Quê phản ánh, một số chức năng giữa cấp xã và tỉnh trong liên quan đến các dự án bất động sản còn chồng chéo, “dẫm chân lên nhau”, cần có cơ chế làm rõ hơn, sao cho việc phân cấp phân quyền thực chất, thực hiện theo phương châm một đầu mối.
Đáng lưu ý, tại Kỳ họp thứ Hai - Quốc hội khoá XVI, dự kiến diễn ra vào tháng 10/2026, theo chỉ đạo của Bộ Chính trị, Quốc hội sẽ tiến hành sửa đổi toàn diện Luật Đất đai 2024 nhằm tháo gỡ những bất cập phát sinh sau gần 2 năm thực hiện và phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp, qua đó khơi thông nguồn lực đất đai cho mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số.
Hiện việc sửa đổi Luật Đất đai gắn với mô hình chính quyền địa phương hai cấp đang được cộng đồng doanh nghiệp nói chung và doanh nghiệp bất động sản nói riêng đặt nhiều kỳ vọng.
Theo đó, dự thảo Luật cho biết sẽ đẩy mạnh phân cấp, phân quyền theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp (tập trung thẩm quyền quản lý đất đai về cấp tỉnh, cắt giảm thời gian hành chính đối với các hoạt động thông báo thu hồi đất, chi trả tiền bồi thường…), đồng thời tập trung tháo gỡ vướng mắc cho các dự án nhằm khơi thông quỹ đất sạch cho nhu cầu tăng trưởng giai đoạn mới.
Bình luận về điều này, Luật sư Nguyễn Thanh Hà, Chủ tịch Công ty luật SBLaw nhận định, việc sửa đổi toàn diện Luật Đất đai nhằm đồng bộ với mô hình chính quyền địa phương hai cấp mang lại những giá trị thực tế rất lớn cho cộng đồng doanh nghiệp nói chung.
Thời gian chờ đợi phê duyệt dự án, xin giao đất hay thuê đất được rút ngắn đáng kể. Bên cạnh đó, quy hoạch sử dụng đất ở cấp cơ sở sẽ sát với nhu cầu thực tế của địa phương. Điều này giúp các doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp vừa và nhỏ, dễ dàng tìm kiếm và tiếp cận mặt bằng sản xuất kinh doanh phù hợp với năng lực tài chính.
Đối với doanh nghiệp bất động sản, theo ông Hà, cơ chế định giá đất mới và các hình thức đấu giá, đấu thầu công khai giúp doanh nghiệp xác định rõ chi phí đầu vào ngay từ đầu, hạn chế tối đa các rủi ro pháp lý phát sinh sau khi dự án đã triển khai. Đồng thời, quy định rõ ràng về thẩm quyền xử lý các vướng mắc của chính quyền địa phương giúp nhiều dự án đang dở dang có cơ hội được khơi thông, tạo nguồn cung mới cho thị trường.
Tuy nhiên, để Luật Đất đai thực sự phát huy tối đa hiệu quả trong giai đoạn tới, Luật sư Hà cho rằng, cần đặc biệt lưu tâm đến ba vấn đề:
Một là, tiếp tục hoàn thiện cơ chế giải phóng mặt bằng, thu hồi đất, bồi thường và tái định cư để bảo vệ quyền lợi của người bị thu hồi đất.
Hai là, nâng cao năng lực thực thi của cán bộ cấp xã, tránh nguy cơ bị tắc nghẽn ở cấp thực thi trực tiếp này khi quyền và trách nhiệm được đưa về quá lớn.
Ba là, xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai số hóa. Đây là điều kiện tiên quyết để việc quản lý đất đai của chính quyền hai cấp được chính xác. “Khi thông tin về quy hoạch, giá đất và chủ sở hữu được công khai trên nền tảng số, doanh nghiệp và người dân có thể tra cứu dễ dàng, hạn chế tối đa tranh chấp và tiêu cực”, ông Hà nói.
