Về đồng, sau khi Tổng thống Donald Trump tuyên bố trong năm ngoái rằng sẽ áp thuế đối với kim loại này, các nhà giao dịch đã ồ ạt tích trữ tại Mỹ, đẩy giá đồng tại Mỹ tăng vọt và cao hơn đáng kể so với giá tại London. Có thời điểm vào mùa hè năm ngoái, hợp đồng tương lai đồng trên sàn giao dịch Comex cao hơn tới 30% so với giá đồng giao ngay trên Sàn giao dịch Kim loại London (LME).
Mức chênh lệch đó đã thu hẹp lại sau khi Tổng thống Trump công bố các mức thuế ít gây xáo trộn hơn so với dự đoán – chúng áp dụng cho các sản phẩm đồng bán thành phẩm chứ không phải kim loại tinh chế. Tuy nhiên, giá đồng tại Mỹ vẫn được giao dịch ở mức giá cao hơn cho đến cuối năm ngoái do những lo ngại dai dẳng về thuế quan. Nhà Trắng dự kiến sẽ đưa ra quyết định về việc có áp thuế đối với đồng tinh chế hay không vào cuối năm nay. Tòa án Tối cao Mỹ mới đây đã bác bỏ nhiều mức thuế của Tổng thống Trump, nhưng phán quyết đó không áp dụng cho thuế quan theo Mục 232 được sử dụng đối với kim loại.
Hiện nay, chênh lệch lớn giữa các mức giá chuẩn của Mỹ và thế giới không còn nữa, nhưng thị trường vẫn chịu tác động. Theo Natasha Kaneva, Trưởng bộ phận chiến lược hàng hóa toàn cầu tại JPMorgan Chase, lượng đồng tích trữ ồ ạt tại Mỹ trước đó đã khiến phần còn lại của thế giới rơi vào tình trạng thiếu hụt, qua đó góp phần nâng đỡ giá đồng trên thị trường toàn cầu trong năm nay.
Tình hình tương tự cũng diễn ra với bạc. Năm ngoái, những đồn đoán về thuế quan tiềm năng đối với kim loại này đã khiến người mua tích trữ bạc ở Mỹ, làm giảm lượng hàng tồn kho tại London - thị trường thiết lập giá chuẩn toàn cầu. Theo báo cáo của Goldman Sachs, lượng tồn kho bạc thấp ở London đã "tạo điều kiện cho tình trạng khan hiếm". Báo cáo cũng lưu ý rằng nhu cầu bạc ròng hàng tuần là 1.000 tấn đã đẩy giá lên khoảng 7%, thay vì 2% như thường lệ.
Giá nhôm đã tăng đều đặn kể từ khi Tổng thống Trump áp thuế 50% đối với kim loại này vào tháng 6/2025. Theo dữ liệu từ Fastmarkets, giá nhôm tại Mỹ hiện đang cao hơn 57% so với giá tại châu Âu. Giá cao đến mức “chắc chắn đang gây khó khăn cho các nhà sản xuất Mỹ”, William Adams, trưởng bộ phận nghiên cứu kim loại cơ bản tại Fastmarkets. Giá nhôm tại Mỹ vẫn ở mức cao bất chấp các báo cáo cho rằng Tổng thống Trump có kế hoạch giảm thuế quan đối với hàng hóa thép và nhôm.
Chủ nghĩa bảo hộ gia tăng
Mặt khác, số liệu thống kê của Global Trade Alert cho thấy số lượng các chính sách thương mại mang tính phân biệt đối xử – bao gồm thuế quan, kiểm soát xuất khẩu và các biện pháp trừng phạt – được ban hành trong 5 năm tính đến năm 2025 cao gấp ba lần so với 5 năm trước đó.
Theo báo cáo của Goldman Sachs, xu hướng thế giới chuyển sang chủ nghĩa bảo hộ nhiều khả năng bắt nguồn từ “một chuỗi các cú sốc liên tiếp”, bắt đầu với những gián đoạn do đại dịch năm 2020, tiếp đến là tình trạng thiếu hụt trên thị trường điện tại Trung Quốc năm 2021, rồi đến các cuộc khủng hoảng lương thực và năng lượng năm 2022 sau khi xung đột Nga-Ukraine diễn ra.
Kết quả là các quốc gia đã tập trung nhiều hơn vào an ninh tài nguyên. Ấn Độ đã tích trữ gạo sau cuộc khủng hoảng lương thực toàn cầu năm 2022-2023. Theo Tom Price, nhà phân tích hàng hóa tại Panmure Liberum, Trung Quốc - quốc gia thường tiêu thụ khoảng 14 triệu tấn đồng mỗi năm - đã mua nhiều hơn từ 1 triệu đến 2 triệu tấn so với nhu cầu của nền kinh tế. Nước này cũng đang tăng cường dự trữ dầu mỏ. Đầu tháng này, Mỹ đã công bố kho dự trữ khoáng sản quan trọng trị giá 12 tỷ USD.
Theo chiến lược gia Natasha Kaneva, một hệ quả của xu hướng gia tăng chủ nghĩa bảo hộ là làm méo mó cơ chế hình thành giá trên thị trường, khiến việc xác định giá trị thực của một loại hàng hóa cụ thể trở nên khó khăn. Một ví dụ điển hình: Trong quý III/2025, Trung Quốc đã mua dầu vượt xa mức tiêu thụ thông thường, trong khi các mô hình mà giới phân tích sử dụng để dự báo giá dầu khi đó đã không còn hoạt động hiệu quả.
Năm ngoái, Trung Quốc tăng cường nhập khẩu dầu bị trừng phạt với mức chiết khấu sâu nhằm ưu tiên đảm bảo an ninh năng lượng – mục tiêu có thể càng trở nên cấp bách hơn khi căng thẳng giữa Iran và Mỹ leo thang.
Thứ hai, các rào cản thương mại đẩy giá hàng hóa lên cao, không chỉ vì tạo ra những méo mó và kém hiệu quả trong lưu thông mà còn do kích thích nhu cầu từ giới đầu tư. Theo Goldman Sachs, môi trường chính sách toàn cầu đầy bất định đang khiến các nhà đầu tư tư nhân gia tăng mua vào hàng hóa như một kênh đầu tư mang tính phòng ngừa rủi ro. Nhu cầu từ giới đầu tư này đã hỗ trợ đà tăng của nhóm kim loại và đồng thời khuếch đại thêm mức độ biến động giá.
Liệu có ai thắng cuộc trong môi trường phân mảnh này?
Theo nhà phân tích Tom Price, các công ty thương mại hàng hóa như Trafigura, Gunvor và Mercuria có thể hưởng lợi từ sự biến động, và các công ty khai thác mỏ tích hợp theo chiều dọc, kiểm soát chuỗi cung ứng và phân phối của riêng họ cũng có thể hưởng lợi. Trong đó, Glencore là một ví dụ đáp ứng cả hai tiêu chí khi vừa là nhà cung cấp hàng hóa tích hợp theo chiều dọc vừa là nhà kinh doanh thương mại.
Một nhóm khác có thể hưởng lợi là các công ty cung cấp dịch vụ khai khoáng vì sẽ bổ sung nhân lực và thiết bị khi giá một loại hàng hóa tăng vọt. Theo nhà phân tích Tom Price, các doanh nghiệp khai khoáng thường thuê thêm đội ngũ bên thứ ba bên cạnh nhân sự và máy móc sẵn có khi cần đẩy mạnh sản lượng.
Nhưng nhìn chung, sẽ không có nhiều bên sẽ hưởng lợi khi các yếu tố cơ bản của nền kinh tế toàn cầu trở nên đắt đỏ và biến động hơn.