Khi giá tăng đi kèm rủi ro
Thị trường hiện đang chứng kiến hiện tượng mà giới chuyên môn gọi là “spot-up-vol-up”. Hiểu một cách đơn giản, đây là trạng thái giá cổ phiếu tăng lên, nhưng mức độ biến động không giảm như thông lệ mà ngược lại còn gia tăng.
Ông Tanvir Sandhu, chiến lược gia trưởng mảng phái sinh toàn cầu của Bloomberg Intelligence cho rằng, hiện tượng này được thúc đẩy bởi hai lực tác động trái chiều. Một mặt, tăng trưởng lợi nhuận doanh nghiệp cùng làn sóng bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI) đang đẩy giá cổ phiếu đi lên, tạo ra “đuôi phải” (right tail) - thuật ngữ chỉ xác suất thị trường tăng mạnh vượt kỳ vọng. Mặt khác, những rủi ro đến từ chính sách khó đoán định của chính quyền Mỹ, bao gồm các sức ép tiềm tàng lên Cục Dự trữ Liên bang (Fed) hay căng thẳng địa chính trị, lại khiến mức độ mong manh và bất ổn gia tăng.
Trong bối cảnh đó, các ngân hàng lớn như Bank of America, JPMorgan Chase & Co. và Barclays đang giới thiệu những công cụ tài chính chuyên biệt nhằm khai thác kịch bản giá tăng song hành với biến động cao. Tiêu biểu là hợp đồng hoán đổi “UpVar” (Upside Variance Swaps) - một dạng đặt cược cho phép nhà đầu tư hưởng lợi khi thị trường biến động mạnh, ngay cả trong điều kiện giá tài sản đã ở mức cao. Theo các chiến lược gia, công cụ này đặc biệt hiệu quả trong kịch bản thị trường tăng nóng rồi bất ngờ đảo chiều.
Với chi phí được đánh giá hấp dẫn hơn các công cụ bảo hiểm truyền thống, UpVar đang thu hút nhà đầu tư tìm kiếm kịch bản giá tăng đi kèm biến động lớn trong trung hạn. Nhiều ngân hàng đầu tư lớn khuyến nghị sử dụng hợp đồng kỳ hạn 1-2 năm cho các chỉ số chủ chốt.
Bảo hiểm cho “cú sốc” công nghệ
Giới đầu tư đang quay trở lại với các chiến lược “bảo hiểm đuôi” nhằm bảo vệ danh mục trước những kịch bản tiêu cực nhất.
Bước sang năm 2026, nhóm cổ phiếu công nghệ vốn hóa lớn (Magnificent Seven) tiếp tục là tâm điểm của thị trường. Tuy nhiên, các chiến lược gia cảnh báo rằng, việc mua quyền chọn trực tiếp đối với nhóm cổ phiếu này không còn rẻ.
Ông Joseph Khouri, Trưởng bộ phận cấu trúc phái sinh vốn cổ phần khu vực châu Âu, Trung Đông và châu Phi của Bank of America cho biết, nhiều quỹ đầu cơ, quỹ hưu trí và nhà quản lý tài sản đang chuyển sang các cấu trúc phức tạp hơn nhằm tối ưu hóa lợi nhuận trong khi vẫn kiểm soát rủi ro. Cụ thể, các chiến lược gia tại Barclays và Bank of America đang hướng khách hàng đến “chiến lược Palladium”. Thay vì đặt cược vào đà tăng của toàn bộ rổ cổ phiếu, cấu trúc này cho phép nhà đầu tư hưởng lợi từ mức độ phân tán (dispersion) - tức sự chênh lệch hiệu suất giữa các cổ phiếu riêng lẻ trong cùng một rổ.
Không chỉ tại Mỹ, các ngân hàng đầu tư cũng tìm kiếm cơ hội ở châu Âu, nơi ngành ngân hàng được kỳ vọng tiếp tục phục hồi, tạo dư địa cho các chiến lược quyền chọn chi phí thấp như quyền chọn có điều kiện hủy (knock-out). Bên cạnh đó, nhóm khai thác mỏ cũng được chú ý nhờ kỳ vọng hưởng lợi từ nhu cầu hạ tầng và AI.
Quay lại với phòng vệ rủi ro
Song song với các chiến lược tìm kiếm lợi nhuận, nhu cầu phòng vệ đang gia tăng trở lại. Giới đầu tư ngày càng chú trọng đến các chiến lược “bảo hiểm đuôi” (tail hedges), nhằm bảo vệ danh mục trước những kịch bản tiêu cực nhất.
Các chuyên gia của Barclays và Bank of America khuyến nghị mua quyền chọn bán (put options) đối với các cổ phiếu như Apple hoặc Nvidia, trong bối cảnh chi phí của các quyền chọn này đang ở mức thấp, qua đó trở thành một hình thức “bảo hiểm giá rẻ” trước rủi ro tập trung hoặc các cú sốc địa chính trị.
Ở góc độ khác, các chiến lược gia của JPMorgan đưa ra cảnh báo về việc sử dụng chỉ số đo lường nỗi sợ hãi VIX để phòng ngừa rủi ro. Theo họ, nếu biến động bất ngờ tăng vọt, hoạt động rút vốn đồng loạt của các quỹ đầu tư theo thuật toán có thể khiến thị trường giảm sâu nhanh hơn dự kiến. Chuyên gia Bram Kaplan của JPMorgan khuyến nghị sử dụng các chiến lược “call spreads” ngắn hạn, vừa giúp bảo vệ trước rủi ro tin tức, vừa tận dụng độ dốc của quyền chọn mua VIX để hạn chế chi phí phòng vệ.
