Phát triển kinh tế carbon thấp với lợi thế "rừng vàng, biển bạc"

Phát triển kinh tế carbon thấp

Kết luận cuộc họp, Thủ tướng lưu ý, thời gian tới, trong bối cảnh tình hình thế giới có nhiều biến động, thiên tai, biến đổi khí hậu ngày càng phức tạp, Việt Nam với nền kinh tế đang phát triển, có độ mở lớn, chúng ta cần nhìn nhận những khó khăn, thách thức nội tại đang hiện hữu để có giải pháp.

Nền kinh tế Việt Nam thường xuyên phải hứng chịu thiệt hại nặng nề do biến đổi khí hậu, đặc biệt là thảm họa thiên tai. Các ngành xuất khẩu chủ lực đang gặp khó khăn liên quan tới các hàng rào kỹ thuật, tiêu chuẩn phát triển xanh. Việt Nam phải đồng thời giải bài toán khó giữa tăng trưởng nhanh và bảo vệ môi trường, phát triển nhanh, xanh, bền vững, giảm phát thải, bảo đảm an toàn cho người dân, trong khi nguồn lực có hạn.

Bên cạnh đó, Việt Nam có nhiều cơ hội chuyển đổi xanh, phát triển năng lượng tái tạo, phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, phát triển kinh tế carbon thấp với lợi thế "rừng vàng, biển bạc", hệ sinh thái carbon xanh và nông nghiệp giảm phát thải để thương mại hóa tín chỉ carbon; có nhiều tiềm năng để đẩy mạnh chiến lược phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, gắn kết chặt chẽ chuyển đổi xanh với chuyển đổi số, giảm phát thải ở các ngành công nghiệp, thương mại, dịch vụ.

Thủ tướng đề nghị quán triệt một số quan điểm, nhận thức. Theo đó, xác định thích ứng với biến đổi khí hậu và thực hiện mục tiêu phát thải ròng bằng "0" là cam kết, sứ mệnh phải làm để phát triển đất nước nhanh, bền vững, xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ, hội nhập sâu rộng, thực chất, hiệu quả; phải thực hiện đa mục tiêu, vừa nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân, trong đó có bảo đảm sống an toàn trước biến đổi khí hậu, vừa bảo vệ thiên nhiên, môi trường, bảo vệ độc lập, chủ quyền.

Tranh thủ sự giúp đỡ bạn bè quốc tế một cách có hiệu quả. Lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm, chủ thể, vừa là động lực, nguồn lực, mục tiêu; doanh nghiệp và người dân phải thực hiện nghĩa vụ của mình; không có người nào an toàn nếu người khác không an toàn, không có quốc gia nào an toàn nếu quốc gia bên cạnh không an toàn.

"Phấn đấu đưa Việt Nam đạt mục tiêu phát thải ròng bằng "0" vào năm 2050 không chỉ là lời hứa mà là cam kết hành động, là sứ mệnh chính trị của quốc gia; là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị, cộng đồng doanh nghiệp và mỗi người dân", Thủ tướng phát biểu.

Thủ tướng chỉ rõ 5 nhóm nhiệm vụ trọng tâm trong thời gian tới:

(1) Hoàn thiện thể chế phù hợp điều kiện, hoàn cảnh đất nước, tình hình diễn biến phức tạp và hài hòa hóa với các quy định của quốc tế;

(2) Xây dựng cơ chế, chính sách để huy động nguồn lực tài chính cho phát triển xanh;

(3) Xây dựng quy trình, quy định chuyển giao công nghệ tiên tiến phục vụ phát triển xanh, thúc đẩy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo;

(4) Xây dựng mô hình quản trị quốc gia về phát triển xanh, thông minh;

(5) Đào tạo nhân lực cho phát triển xanh.

Các nhóm nhiệm vụ cụ thể

Về thúc đẩy giảm phát thải khí nhà kính, Thủ tướng yêu cầu sớm triển khai thí điểm phân bổ hạn ngạch phát thải và thực hiện Đóng góp do quốc gia tự quyết định NDC.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp với Bộ Xây dựng, Bộ Công Thương thí điểm phân bổ hạn ngạch cho các nhà máy nhiệt điện, các cơ sở sản xuất sắt, thép, các cơ sở sản xuất xi măng ngay sau khi được phê duyệt tổng hạn ngạch phát thải khí nhà kính cho năm 2025-2026; khẩn trương hoàn thành dự thảo Đóng góp do quốc gia tự quyết định giai đoạn 2026-2035 (NDC3.0), trình Thủ tướng Chính phủ xem xét, phê duyệt trong quý I/2026; tổ chức triển khai, theo dõi, giám sát việc thực hiện chặt chẽ, thực chất, hiệu quả.

Bộ Công Thương, Bộ Xây dựng cập nhật, hoàn thiện hướng dẫn kiểm kê khí nhà kính cấp cơ sở theo từng lĩnh vực; theo dõi, đánh giá việc thực hiện hạn ngạch của các cơ sở được phân bổ hạn ngạch trong phạm vi quản lý.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng phát biểu tại Hội nghị. Ảnh: VGP.

Thứ hai, đẩy nhanh tiến độ, chuẩn bị kỹ lưỡng cho vận hành thị trường carbon trong nước, trao đổi kết quả giảm phát thải khí nhà kính và tín chỉ carbon.

Bộ Tài chính chủ trì sớm thành lập, đưa vào vận hành Sàn giao dịch tín chỉ carbon; hoàn thiện các quy định quản lý liên quan. Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì hoàn thiện thủ tục trình Chính phủ xem xét, ban hành Nghị định về trao đổi quốc tế kết quả giảm nhẹ phát thải khí nhà kính và tín chỉ carbon, Nghị định quy định về dịch vụ hấp thụ và lưu giữ carbon của rừng trong tháng 1/2026.

Các Bộ: Nông nghiệp và Môi trường, Công Thương, Xây dựng khẩn trương tổ chức xây dựng, công bố các phương pháp tạo tín chỉ carbon, tiêu chuẩn carbon trong các lĩnh vực thuộc phạm vi quản lý trong năm 2026.

Thứ ba, Bộ Xây dựng xây dựng lộ trình xanh hóa ngành giao thông; các bộ ngành, địa phương tăng tốc triển khai các nhiệm vụ chuyển giao công nghệ tiên tiến nhằm điện khí hoá giao thông, phát triển giao thông xanh và hạ tầng xanh.

Bộ Công Thương chủ trì phát triển hệ thống sạc điện, năng lượng xanh cho phương tiện giao thông; sản xuất, cung ứng điện, năng lượng xanh, năng lượng tái tạo thay thế nhiên liệu hóa thạch đáp ứng nhu cầu trong nước.

Bộ Khoa học và Công nghệ xây dựng, ban hành quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về trụ sạc điện/hydro cho xe cơ giới sử dụng năng lượng sạch, năng lượng xanh, thân thiện môi trường.

Bộ Tài chính chủ trì tham mưu cơ chế, chính sách ưu đãi phát triển phương tiện, hỗ trợ đầu tư hạ tầng phục vụ phát triển giao thông sử dụng năng lượng sạch, năng lượng xanh, thân thiện môi trường.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề xuất các quy định về xử lý pin của phương tiện giao thông điện.

UBND các tỉnh, thành phố chủ trì phát triển hệ thống giao thông vận tải công cộng sử dụng điện, năng lượng xanh; xây dựng và triển khai các chính sách hỗ trợ chuyển đổi phương tiện...

Thứ tư, tiếp tục đẩy mạnh phát triển năng lượng tái tạo, thúc đẩy chuyển đổi năng lượng công bằng, nhất là quán triệt tổ chức triển khai thực hiện hiệu quả Nghị quyết số 70-NQ/TW của Bộ Chính trị.

Bộ Công Thương chủ trì, phối hợp đẩy mạnh việc thực hiện Tuyên bố JETP; định kỳ rà soát, đánh giá tình hình thực hiện; trao đổi, tận dụng các nguồn lực từ JETP, AZEC để hỗ trợ, thúc đẩy các dự án ưu tiên như chuyển đổi nhà máy nhiệt điện sử dụng than; phát triển năng lượng tái tạo, năng lượng mới; nâng cấp hệ thống lưới điện; phát triển hệ thống lưu trữ năng lượng.

Bộ Khoa học và Công nghệ, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam nghiên cứu đề xuất các cơ chế, chính sách đặc thù khuyến khích nghiên cứu - triển khai - ứng dụng các công nghệ, sản phẩm, dịch vụ ứng phó với biến đổi khí hậu. Hình thành mạng lưới phòng thí nghiệm quốc gia về khí hậu - năng lượng.

Bộ Nội vụ chủ trì hoàn thiện các quy định pháp luật về việc làm; lồng ghép các tiêu chí về công bằng vào các chính sách, chương trình hỗ trợ tạo việc làm, chuyển đổi việc làm theo hướng bền vững.

Bộ Giáo dục và Đào tạo tăng cường đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, nhất là các ngành công nghệ chiến lược (như hydro xanh, pin thế hệ mới, mô hình khí hậu độ phân giải cao, chính sách các-bon).

Thứ năm, về phát triển tài chính xanh, tín dụng xanh

Bộ Tài chính chủ trì, phối hợp với Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và các Bộ, ngành, địa phương liên quan triển khai nghiên cứu, đánh giá nhu cầu tài chính của các ngành trọng điểm gắn với chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh, chiến lược phát triển kinh tế - xã hội và các chiến lược của ngành, địa phương; rà soát, sửa đổi, bổ sung các cơ chế, chính sách tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc để thúc đẩy triển khai các dự án chuyển đổi năng lượng.

Ngân hàng Nhà nước Việt Nam sớm hoàn thiện, trình Chính phủ ban hành Nghị định quy định về hỗ trợ lãi suất từ ngân sách nhà nước cho các doanh nghiệp tư nhân, hộ kinh doanh, cá nhân vay vốn để thực hiện các dự án xanh, tuần hoàn trong tháng 1/2026; chỉ đạo, hướng dẫn các tổ chức tín dụng tích cực triển khai các chính sách tín dụng tập trung vốn cho các ngành, lĩnh vực xanh.

Thứ sáu, về tăng cường dự báo, cảnh báo thiên tai, chủ động thích ứng với biến đổi khí hậu, Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với các Bộ, ngành, địa phương tăng cường năng lực dự báo, ứng dụng khoa học công nghệ trong quan trắc, dự báo thời tiết cực đoan, cảnh báo sớm thiên tai, đặc biệt là ứng dụng trí tuệ nhân tạo.

Thứ bảy, tăng cường công tác đàm phán quốc tế, hợp tác về biến đổi khí hậu, kêu gọi đoàn kết quốc tế, đề cao chủ nghĩa đa phương.

Thứ tám, Bộ Công Thương chủ trì, cùng Bộ Nông nghiệp và Môi trường, các bộ ngành liên quan triển khai các nhiệm vụ liên quan truy xuất nguồn gốc sản phẩm, hàng hóa đáp ứng tiêu chuẩn, quy định chuyển đổi xanh.

Giao một số nhiệm vụ cụ thể đối với từng bộ, ngành, Thủ tướng chỉ đạo Bộ Công Thương theo dõi, phổ biến cho các doanh nghiệp về hướng dẫn thực hiện Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon của EU (CBAM) cho các doanh nghiệp Việt Nam.

Bộ Quốc phòng, Bộ Công an tăng cường năng lực cho lực lượng quân đội, công an sẵn sàng tham gia tìm kiếm cứu nạn, giúp nhân dân phòng ngừa, ứng phó, khắc phục sự cố, thiên tai do tác động của biến đổi khí hậu.

Bộ Y tế chủ trì nghiên cứu, thí điểm các mô hình cảnh báo, dự báo tác động của biến đổi khí hậu, thời tiết cực đoan tới sức khỏe người dân; truyền thông bảo vệ sức khỏe cộng đồng trước ảnh hưởng bất lợi của biến đổi khí hậu.

VCCI huy động cộng đồng doanh nghiệp tích cực thực hiện giảm phát thải khí nhà kính, kiểm kê khí nhà kính, tham gia thị trường carbon. Tăng cường kết nối với các cộng đồng doanh nghiệp quốc tế, thu hút nguồn lực, kinh nghiệm quản trị về thực hiện mục tiêu trung hoà carbon.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường nghiên cứu đề xuất xây dựng Nghị quyết mới (thay thế Nghị quyết Trung ương 7 (khóa XI) về chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu, tăng cường quản lý tài nguyên và bảo vệ môi trường).

Tú Ân
baodautu.vn