Dựa trên dữ liệu chính thức của Trung Quốc và các thông tin chuyên ngành, báo cáo cho biết từ năm 2023 đến năm 2025, các ngành công nghiệp mới như trí tuệ nhân tạo, robot và xe điện chỉ đóng góp thêm 0,8 điểm phần trăm vào sản lượng kinh tế, trong khi bất động sản và các lĩnh vực truyền thống khác ghi nhận sự sụt giảm tổng cộng 6 điểm phần trăm.
Báo cáo được đưa ra trong bối cảnh Trung Quốc đang tìm cách tăng cường khả năng tự chủ công nghệ nhằm ứng phó với các hạn chế của Mỹ. Theo kế hoạch phát triển 5 năm dự kiến được triển khai mạnh mẽ từ tháng 3, các nhà chức trách đang đẩy mạnh đầu tư nhà nước và các chính sách ưu đãi cho các công nghệ tiên tiến.
“Chiến lược tăng trưởng của Trung Quốc đang không hoạt động đúng cách. Họ không thể đạt được các mục tiêu tăng trưởng GDP dựa trên những chính sách hiện có”, Logan Wright, đối tác tại Rhodium cho biết.
Trung Quốc đã đặt mục tiêu tăng trưởng GDP mỗi năm khoảng 5% trong những năm gần đây. Theo ước tính của Rhodium, để duy trì tốc độ đó, Trung Quốc cần phải mở rộng gấp bảy lần trong vòng 5 năm tới để tạo ra mức tăng trưởng đầu tư hàng năm khoảng 2 điểm phần trăm cần thiết.
Điều này tương đương với khoản đầu tư mới bổ sung 2.800 tỷ nhân dân tệ cần thiết trong năm nay, tương ứng hơn 120% so với năm 2025. Mặc dù đầu tư vào trí tuệ nhân tạo hoặc robot có thể tăng trong một hoặc hai năm tới, nhưng các ngành công nghiệp mới nổi khác khó có thể duy trì tốc độ tăng trưởng nhanh như vậy.
“Xe điện có thể đã đạt tốc độ tăng trưởng nhanh nhất và sản lượng trong ngành này có thể sẽ chậm lại trong những năm tới”, báo cáo cho biết.
Tình trạng suy thoái bất động sản
Trong khi ưu tiên phát triển công nghệ cao, các nhà chức trách lại thực hiện ít bước hơn để giải quyết tình trạng suy thoái kéo dài nhiều năm trong lĩnh vực bất động sản. Lĩnh vực bất động sản từng chiếm hơn 25% nền kinh tế. Theo báo cáo tuần trước của China Real Estate Information Corp, doanh số bán nhà mới tính theo diện tích sàn trong năm qua đã giảm xuống mức thấp nhất kể từ năm 2009.
Trong những tuần gần đây, những dấu hiệu cho thấy một số nhà hoạch định chính sách đang xem xét các biện pháp hỗ trợ mạnh mẽ hơn cho thị trường bất động sản mới xuất hiện. Các nhà lãnh đạo hàng đầu của Trung Quốc dự kiến sẽ chính thức hóa các mục tiêu kinh tế cho năm nay tại cuộc họp quốc hội thường niên vào tháng 3.
Một báo cáo triển vọng kinh tế vĩ mô do công ty đầu tư toàn cầu KKR công bố ước tính rằng sự suy yếu của thị trường bất động sản sẽ làm giảm 1,2 điểm phần trăm tăng trưởng GDP của Trung Quốc trong năm nay. Ngay cả với dự kiến đóng góp 2,6 điểm phần trăm từ công nghệ kỹ thuật số, tổng tăng trưởng ước tính vẫn ở mức thấp, chỉ 4,6%.
“Mặc dù mục tiêu tăng trưởng tiềm năng 5% cho năm 2026, nhưng những khó khăn từ bất động sản và thị trường việc làm yếu kém khiến khả năng đạt được mục tiêu này trở nên thách thức”, báo cáo cho biết.
Yếu tố việc làm và căng thẳng thương mại
Trong khi đó, việc quá chú trọng vào công nghệ có thể dẫn đến những hậu quả kinh tế rộng lớn hơn.
Theo phân tích của Rhodium, các ngành công nghiệp mới có thể trả lương cao hơn, nhưng lại sử dụng ít lao động hơn nhiều so với các ngành công nghiệp truyền thống.
Việc tự động hóa gia tăng kết hợp với việc Trung Quốc đã chiếm tới 30% sản lượng sản xuất toàn cầu, có thể khiến nước này mất tới 100 triệu việc làm trong thập kỷ tới, một con số vượt quá tổng lực lượng lao động của phần lớn các nền kinh tế phát triển.
Tỷ lệ thất nghiệp ở thành thị của Trung Quốc đã duy trì ở mức trên 5% trong phần lớn năm ngoái, trong khi tỷ lệ thất nghiệp của thanh niên cao gấp ba lần.
Báo cáo cho rằng vì đầu tư trong nước khó có thể tạo ra đủ lực cầu để thúc đẩy tăng trưởng, Trung Quốc sẽ phải dựa nhiều hơn vào việc mở rộng thị phần tại các thị trường xuất khẩu.
Khi hàng hóa giá rẻ của Trung Quốc mở rộng thị trường ra nước ngoài, Mexico và Liên minh châu Âu đã cùng với Mỹ tăng thuế nhập khẩu đối với một số hàng hóa từ Trung Quốc.
Sự mất cân bằng kinh tế của Trung Quốc phản ánh sự phân hóa tương tự ở Mỹ, trong đó các công ty liên quan đến trí tuệ nhân tạo đã dẫn đầu đà tăng trưởng của thị trường chứng khoán, trong khi các lĩnh vực khác của nền kinh tế lại gặp khó khăn.
Zhang Jianping, quan chức tại Bộ Thương mại Trung Quốc nhận định rằng các chính sách của đất nước được thiết kế để hỗ trợ đổi mới trong nhiều năm. Ông biết các ngành công nghiệp truyền thống như thép và bất động sản phải tích hợp các công nghệ mới để duy trì khả năng cạnh tranh.