Những bài toán phải giải trên thị trường Token hóa tài sản thực

Thị trường đang đặt sai câu hỏi

Nếu vài năm trước, tài sản số chủ yếu gắn với tiền mã hóa, thì hiện nay, dòng vốn toàn cầu đang chuyển hướng sang một xu thế mới là RWA. Từ trái phiếu, bất động sản, tín chỉ carbon đến các khoản phải thu hay hàng hóa đều đang được số hóa dưới dạng token trên nền tảng blockchain nhằm mở rộng khả năng huy động vốn và tăng tính thanh khoản của tài sản.

Trình bày tại Vietnam RWA Summit 2026, ông Phan Đức Trung, Chủ tịch Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam cho rằng, điều đáng chú ý là dòng vốn mới trên thế giới đang có xu hướng dịch chuyển mạnh sang các tài sản thực thay vì chỉ tập trung vào các tài sản mã hóa thuần túy như trước. Theo các số liệu quốc tế được ông dẫn chứng, tốc độ tăng trưởng của dòng vốn vào RWA đang vượt xa nhiều phân khúc tài sản số khác, phản ánh nhu cầu gắn công nghệ blockchain với các tài sản có giá trị thực trong nền kinh tế.

Theo ông Trung, RWA được kỳ vọng trở thành một trong những phân khúc phát triển nhanh nhất của thị trường tài chính số khi cho phép chia nhỏ quyền sở hữu, giao dịch liên tục và mở rộng tập nhà đầu tư. Tuy nhiên, theo ông, điều thị trường cần quan tâm không phải là cách token hóa tài sản, mà là liệu token hóa có thực sự giải quyết được bài toán niềm tin.

“Nhiều người vẫn tập trung vào việc làm thế nào để token hóa tài sản. Nhưng câu hỏi quan trọng hơn phải là liệu token hóa có thực sự giải quyết được bài toán niềm tin của thị trường hay không”, ông Trung nhấn mạnh.

Theo phân tích của ông Trung, token hóa về bản chất chỉ là một phương thức phân phối và giao dịch tài sản trên nền tảng số. Blockchain có thể giúp giao dịch nhanh hơn, minh bạch hơn, giảm chi phí trung gian, nhưng không tự tạo ra chất lượng cho tài sản cơ sở, cũng không thể thay thế các yêu cầu về công bố thông tin, quản trị doanh nghiệp hay giám sát thị trường. “Nếu tài sản cơ sở thiếu minh bạch thì việc đưa tài sản đó lên blockchain không khiến nó trở nên đáng tin cậy hơn”, ông Trung nói.

Để minh họa, ông Trung dẫn lại những bài học trên cả thị trường tài chính truyền thống lẫn tài sản số. Không ít vụ đổ vỡ trong những năm gần đây, từ trái phiếu doanh nghiệp đến các dự án tài sản số quốc tế, đều không bắt nguồn từ hạn chế của công nghệ blockchain mà xuất phát từ những vấn đề cốt lõi như bất đối xứng thông tin, công bố thông tin không đầy đủ, tài sản bảo đảm thiếu minh bạch, sử dụng vốn sai mục đích hoặc cơ chế giám sát lỏng lẻo.

Theo ông Trung, điều thị trường vốn thực sự cần không phải là thêm một công nghệ giao dịch, mà là một hạ tầng dữ liệu đủ tin cậy để tạo dựng niềm tin. Chỉ khi dữ liệu về tài sản, chủ sở hữu, dòng tiền, quyền và nghĩa vụ của các bên được xác thực, cập nhật liên tục và có thể kiểm chứng, token hóa mới phát huy được giá trị.

Theo ông Trung, xu hướng quốc tế hiện chuyển trọng tâm từ xây dựng nền tảng giao dịch sang chuẩn hóa dữ liệu, cơ chế xác thực và công bố thông tin. "Niềm tin không được tạo ra bởi blockchain mà từ hạ tầng dữ liệu tin cậy", ông nói.

Muốn đi nhanh phải xây đúng nền móng

Thông điệp "niềm tin quan trọng hơn công nghệ" cũng được các cơ quan quản lý chia sẻ tại Vietnam RWA Summit 2026. Nếu Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam nhìn từ góc độ kiến trúc thị trường, thì Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) và Bộ Công an tập trung vào hành lang pháp lý, cơ chế giám sát và bảo đảm an ninh cho thị trường tài sản số.

Phát biểu tại hội nghị, ông Bùi Hoàng Hải, Phó chủ tịch UBCKNN cho biết, sự kiện diễn ra trong bối cảnh thị trường tài sản số của Việt Nam bước vào giai đoạn phát triển mới khi Luật Công nghiệp công nghệ số đã lần đầu tiên xác lập địa vị pháp lý của tài sản số và Chính phủ ban hành Nghị quyết 05/2025/NQ-CP về thí điểm thị trường tài sản mã hóa theo nguyên tắc “thận trọng, có kiểm soát và có lộ trình”.

Theo ông Hải, công nghệ blockchain, hợp đồng thông minh và các nền tảng giao dịch số đang làm thay đổi cấu trúc của thị trường tài chính toàn cầu. Trong đó, RWA được đánh giá là xu hướng có khả năng kết nối tài sản hữu hình với tài sản số, mở rộng khả năng tiếp cận vốn. Tuy nhiên, ông Hải cũng nhấn mạnh một nguyên tắc mang tính nền tảng: “Công nghệ không làm thay đổi bản chất kinh tế và pháp lý của tài sản. Giá trị của một sản phẩm RWA trước hết phải bắt nguồn từ tài sản có thật, quyền tài sản hợp pháp, dòng tiền có thể xác minh và trách nhiệm rõ ràng của các chủ thể tham gia”.

Từ góc độ cơ quan quản lý thị trường vốn, UBCKNN xác định bốn định hướng lớn cho quá trình phát triển RWA. Đó là tạo không gian thử nghiệm có kiểm soát cho các mô hình mới nhưng vẫn bảo đảm sự ổn định của hệ thống tài chính; từng bước hoàn thiện khuôn khổ pháp lý sau giai đoạn thí điểm; tăng cường cơ chế bảo vệ nhà đầu tư thông qua minh bạch thông tin và quản trị rủi ro; đồng thời đẩy mạnh phối hợp giữa các bộ, ngành trong công tác quản lý, giám sát.

Bên cạnh câu chuyện pháp lý, một vấn đề khác cũng được đặt ra là làm thế nào để bảo đảm an ninh cho thị trường tài sản số trong bối cảnh các giao dịch diễn ra trên môi trường số và có tính xuyên biên giới.

Đại tá, TS. Nguyễn Hồng Quân, Phó Cục trưởng Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05), Bộ Công an, Phó Trưởng ban An ninh dữ liệu và Bảo vệ dữ liệu cá nhân thuộc Hiệp hội An ninh mạng quốc gia cho rằng, blockchain, tài sản số và RWA mở ra nhiều cơ hội mới cho nền kinh tế, song đồng thời cũng kéo theo không ít thách thức đối với công tác quản lý nhà nước, bảo đảm an ninh mạng và phòng chống tội phạm công nghệ cao. Các đối tượng phạm tội đang ngày càng lợi dụng tính ẩn danh, khả năng dịch chuyển nhanh của tài sản số và các công nghệ mới như AI, deepfake để thực hiện hành vi lừa đảo, rửa tiền, đánh cắp dữ liệu hay giả mạo nền tảng đầu tư.

“An ninh mạng không phải là rào cản của đổi mới sáng tạo; ngược lại, an ninh mạng chính là điều kiện để đổi mới sáng tạo phát triển bền vững và tạo dựng niềm tin cho thị trường”, ông Quân nhấn mạnh.

Theo đại diện Bộ Công an, mọi nền tảng blockchain hay tài sản mã hóa cần được thiết kế theo nguyên tắc “an toàn ngay từ đầu” (security by design), bảo đảm khả năng bảo vệ dữ liệu, xác thực chủ thể, quản trị rủi ro và ứng cứu sự cố ngay từ giai đoạn xây dựng hệ thống. Đồng thời, cần chuyển mạnh từ tư duy xử lý sau vi phạm sang phòng ngừa từ sớm, từ xa thông qua cơ chế cảnh báo, phát hiện bất thường và phối hợp chia sẻ thông tin giữa các cơ quan quản lý, doanh nghiệp và tổ chức tài chính.

Nhìn từ góc độ công nghệ, quản lý thị trường và an ninh, thông điệp xuyên suốt của Vietnam RWA Summit 2026 là blockchain không phải yếu tố quyết định thành công của RWA. Muốn hình thành một thị trường token hóa quy mô lớn, Việt Nam cần xây dựng hạ tầng dữ liệu tin cậy, khuôn khổ pháp lý rõ ràng và cơ chế giám sát hiệu quả. Khi nền móng đó được hoàn thiện, token hóa mới có thể trở thành động lực mới cho thị trường vốn trong kỷ nguyên số.

Nhuệ Mẫn