Theo các nhà phân tích, sự sụt giảm mạnh nhu cầu nhập khẩu dầu từ Trung Quốc đang trở thành một trong những lý do chính khiến thế giới không phải đối mặt với cuộc khủng hoảng năng lượng lớn hơn khi cuộc xung đột ở Trung Đông sắp bước sang ngày thứ 100.
Giá dầu đang giao dịch dưới 100 USD/thùng, bất chấp việc nguồn cung dầu toàn cầu bị mất đi 20% trong hơn ba tháng và thị trường có thể sẽ sớm đạt đến điểm bùng phát khi lượng dự trữ cạn kiệt.
Tom Baker, Giám đốc điều hành cấp cao tại công ty giao dịch dầu mỏ Vitol cho biết, việc Trung Quốc giảm mạnh lượng mua dầu thô trong những tuần gần đây, với nhu cầu giảm 4-5 triệu thùng/ngày, đã giúp giảm bớt sự thiếu hụt 12 triệu thùng/ngày nguồn cung từ vùng Vịnh.
“Lượng nhập khẩu thấp của Trung Quốc đã giúp bảo vệ phần còn lại của thị trường dầu mỏ”, Martijn Rats, chiến lược gia trưởng về hàng hóa tại Morgan Stanley cho biết.
Theo ước tính của Morgan Stanley, lượng dầu nhập khẩu vào Trung Quốc bằng đường biển trong 30 ngày qua đã giảm xuống còn 7,5 triệu thùng/ngày từ khoảng 13 triệu thùng/ngày vào cùng kỳ năm ngoái.
Dữ liệu của S&P Global Energy cho thấy tổng lượng nhập khẩu dầu thô của Trung Quốc trong tháng 4 đã giảm hơn 2 triệu thùng/ngày so với mức trung bình năm 2025, xuống còn 9,4 triệu thùng/ngày. Ước tính nhập khẩu của Trung Quốc sẽ tiếp tục giảm xuống khoảng 8 triệu thùng/ngày trong tháng 5, với mức giảm 3 triệu thùng/ngày trong quý II năm nay so với cùng kỳ năm 2025.
Trong khi hầu hết các nhà phân tích dầu mỏ Trung Quốc đều nhận thấy xu hướng nhập khẩu giảm mạnh, vẫn có nhiều ước tính khác nhau, trong đó Kpler cho biết nhập khẩu đường biển đạt 6,4 triệu thùng/ngày trong tháng 5, giảm từ 8,1 triệu thùng/ngày trong tháng 4 và 10,1 triệu thùng/ngày trong tháng 3.
Hu Min Min, nhà phân tích hàng đầu về nhiên liệu dầu thô và lọc dầu tại S&P Global Energy cho biết việc nhập khẩu dầu của Trung Quốc giảm đã trở thành một “biến số quan trọng định hình lại động lực thị trường dầu mỏ toàn cầu”.
Trong khi đó, lý do cho sự sụt giảm đột ngột trong hoạt động mua dầu của Trung Quốc vẫn chưa rõ ràng. Hầu hết các nhà phân tích tin rằng nước này đã quyết định bắt đầu sử dụng lượng dầu dự trữ mà họ đã tích lũy trong năm qua khi giá dầu thấp. Tuy nhiên, hiện vẫn thiếu dữ liệu về lượng tồn kho của Trung Quốc.
Nhà phân tích Hu Min Min cho biết, Trung Quốc đã phản ứng một cách thận trọng trước khủng hoảng bằng cách giảm công suất lọc dầu và đẩy mạnh xả hàng tồn kho thay vì tiếp tục tích trữ, qua đó hạn chế tác động lên thị trường năng lượng.
S&P dự báo rằng Trung Quốc sẽ giảm lượng tồn kho thương mại với tốc độ khoảng 700.000 - 800.000 thùng/ngày cho đến hết quý III.
Quyết định tạm dừng xuất khẩu nhiên liệu máy bay và dầu diesel của Trung Quốc cũng đã làm giảm nhu cầu nhập khẩu. Dữ liệu của S&P cho thấy xuất khẩu dầu tinh chế của Trung Quốc trong tháng 4 đạt mức thấp nhất trong gần một thập kỷ, chỉ 300.000 thùng/ngày, thấp hơn khoảng 65% so với cùng kỳ năm ngoái.
Các nhà phân tích cũng chỉ ra sự chênh lệch đáng kể giữa mức giảm của lượng dầu thô nhập khẩu và nhu cầu tiêu thụ thực tế trong nước. Theo ước tính, nhu cầu dầu của Trung Quốc trong quý II chỉ giảm khoảng 1,5 triệu thùng/ngày so với cùng kỳ năm trước.
Sự sụt giảm khiêm tốn này một phần là do tăng trưởng kinh tế yếu hơn của Trung Quốc, bị kìm hãm bởi những khó khăn trên thị trường bất động sản và niềm tin của người tiêu dùng và doanh nghiệp vẫn còn yếu.
Bên cạnh đó là sự dịch chuyển cấu trúc từ dầu mỏ sang điện năng.
“Các khoản đầu tư vào xe điện, đường sắt điện khí hóa và sản xuất điện từ năng lượng tái tạo đã tạo ra một “vùng đệm chiến lược” giúp Trung Quốc vượt qua khủng hoảng với ít khó khăn hơn nhiều so với sự phụ thuộc vào nhập khẩu dầu mỏ”, chiến lược gia Martijn Rats cho biết.
Tuy nhiên, ông Baker cảnh báo rằng nhập khẩu dầu thô thấp của Trung Quốc sẽ không kéo dài mãi mãi.
“Đến một lúc nào đó, khi họ cần những thùng dầu đó, giá cần phải tăng cao hơn và giải pháp duy nhất là giảm nhu cầu”, ông Baker cho biết.
