Rốt ráo khắc phục
Sự quyết liệt là điều có thể nhận thấy trong các văn bản chỉ đạo của Bộ Xây dựng về việc thực hiện kết luận của Kiểm toán nhà nước tại Dự án cao tốc Mỹ An - Cao Lãnh giai đoạn I.
Do đây là công trình sử dụng vốn vay ODA, có sự tham gia của nhà thầu nước ngoài và vẫn đang trong quá trình triển khai, chủ đầu tư cùng các cơ quan quản lý nhà nước còn nhiều dư địa để khắc phục những sai sót được Kiểm toán nhà nước chỉ ra, hạn chế ảnh hưởng đến tiến độ, chất lượng và hiệu quả đầu tư.
Theo đó, tại Công văn số 13387/BXD-KHTC, Bộ Xây dựng yêu cầu Cục Đường bộ Việt Nam phối hợp với Ban Quản lý dự án Mỹ Thuận rà soát vướng mắc trong thanh toán đối với nhà thầu liên danh, khi số tiền giải ngân cho từng thành viên không tương ứng với giá trị khối lượng công việc thực tế đã hoàn thành và được nghiệm thu; đồng thời rà soát quy định pháp luật để đề xuất phương án xử lý đối với tồn tại được Kiểm toán nhà nước chỉ ra.
Bộ Xây dựng giao Cục Kinh tế - Quản lý đầu tư xây dựng tham mưu xử lý các kiến nghị, đề xuất của Cục Đường bộ Việt Nam và Ban Quản lý dự án Mỹ Thuận; đồng thời hướng dẫn áp dụng thống nhất đối với các trường hợp tương tự trong quản lý hợp đồng xây dựng.
Trước đó, Bộ Xây dựng cũng yêu cầu chủ đầu tư Dự án là Ban Quản lý dự án Mỹ Thuận nghiêm túc tiếp thu, tổ chức kiểm điểm, chấn chỉnh, rút kinh nghiệm đối với các tồn tại, sai sót được Kiểm toán nhà nước chỉ ra; khẩn trương thực hiện đầy đủ các kiến nghị kiểm toán, đồng thời rà soát quy định pháp luật để đề xuất phương án xử lý đối với những nội dung vượt thẩm quyền.
Vụ Kế hoạch - Tài chính được giao báo cáo, xin ý kiến chỉ đạo về tiến trình đầu tư Dự án, bảo đảm phù hợp với nhu cầu vận tải, khả năng nguồn lực, đồng bộ với các công trình kết nối và quy hoạch được duyệt tại Quyết định số 1454/QĐ-TTg, ngày 1/9/2021 của Thủ tướng Chính phủ, qua đó phát huy hiệu quả, tránh lãng phí vốn đầu tư.
Bộ Xây dựng cũng yêu cầu chấn chỉnh, rút kinh nghiệm đối với những tồn tại, hạn chế trong công tác lập, thẩm tra, thẩm định, trình phê duyệt chủ trương đầu tư và điều chỉnh chủ trương đầu tư Dự án.
“Các cơ quan, đơn vị khẩn trương thực hiện và báo cáo kết quả về Kiểm toán nhà nước và Bộ Xây dựng trước ngày 15/12/2026. Đối với các kiến nghị chưa thực hiện xong trước thời hạn yêu cầu của Kiểm toán nhà nước, cần báo cáo rõ nguyên nhân, trách nhiệm của cá nhân, tập thể có liên quan”, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Phạm Minh Hà yêu cầu.
Dự án đầu tư xây dựng công trình đường cao tốc Mỹ An - Cao Lãnh giai đoạn I được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt chủ trương đầu tư tại Quyết định số 2203/QĐ-TTg, ngày 27/12/2021 và điều chỉnh tại Quyết định số 1730/QĐ-TTg, ngày 29/12/2023.
Dự án dài 26,56 km, quy mô 4 làn xe, bề rộng nền đường 17 m, các điểm dừng xe khẩn cấp được bố trí không liên tục; vận tốc thiết kế 80 km/h, tổng mức đầu tư 6.127,819 tỷ đồng.Trong đó, vốn vay ODA của Chính phủ Hàn Quốc thông qua Quỹ Hợp tác Phát triển kinh tế (EDCF) khoảng 4.462,465 tỷ đồng, vốn đối ứng khoảng 1.665,354 tỷ đồng.
Dự án do Ban Quản lý dự án Mỹ Thuận làm chủ đầu tư, khởi công ngày 15/9/2025, dự kiến hoàn thành ngày 25/8/2028; riêng đoạn Km22+820 - Km26+560 dự kiến hoàn thành ngày 5/9/2027. Đến ngày 31/3/2026 - thời điểm Kiểm toán nhà nước bắt đầu kiểm toán, Dự án đã giải ngân 1.825,1 tỷ đồng.
Điểm gợn tạm ứng
Cần nói thêm rằng, khi Kiểm toán nhà nước ban hành Báo cáo kiểm toán hoạt động xây dựng và việc quản lý, sử dụng vốn đầu tư Dự án cao tốc Mỹ An - Cao Lãnh giai đoạn I vào cuối tháng 6/2026, công trình về cơ bản vẫn bám sát tiến độ thi công, bất chấp tình trạng khan hiếm đá, cát tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long.
Mặc dù vậy, Dự án vẫn tồn tại một số sai sót có thể ảnh hưởng đến hiệu quả đầu tư nếu chậm được khắc phục. Trong đó, Kiểm toán nhà nước chỉ ra một số tồn tại liên quan đến việc chấp hành chế độ quản lý tài chính, kế toán.
Đối với Gói thầu số 07 do Liên danh Dongbu - VNCN E&C thi công, hồ sơ liên quan đến tạm ứng chưa có các quy định cần thiết để xác định đầy đủ trách nhiệm của chủ đầu tư và nhà thầu trong việc quản lý, sử dụng vốn tạm ứng đúng mục đích, đúng đối tượng và bảo đảm hiệu quả.
Kiểm toán nhà nước cũng cho biết, lũy kế vốn giao cho Dự án từ khi triển khai đến ngày 31/3/2026 nhưng không sử dụng hết, phải hủy là 651.687 triệu đồng, chiếm 26,39% tổng kế hoạch vốn giao hằng năm cho Dự án; trong đó, vốn vay ODA phải hủy 635.040 triệu đồng, vốn đối ứng 16.647 triệu đồng.
Đáng chú ý, Gói thầu số 07 là gói thầu xây lắp duy nhất, thi công toàn bộ 26,56 km tuyến cao tốc Mỹ An - Cao Lãnh giai đoạn I. Theo thỏa thuận liên danh, nhà thầu Dongbu thực hiện 51% và VNCN thực hiện 49% giá trị hợp đồng.
Tuy nhiên, Kiểm toán nhà nước nhận thấy giá trị giải ngân cho từng thành viên liên danh tại một số đợt nghiệm thu, thanh toán chưa đồng nhất với tỷ lệ giá trị khối lượng thực hiện theo thỏa thuận liên danh và giá trị trên hóa đơn giá trị gia tăng tương ứng. Trong khi đó, pháp luật trong nước về hợp đồng xây dựng và hướng dẫn của nhà tài trợ EDCF chưa có quy định cụ thể để quản lý, kiểm soát cơ chế giải ngân, thanh toán đang được áp dụng tại gói thầu này.
Một tồn tại khác tại Dự án được Kiểm toán nhà nước lưu ý liên quan đến thời điểm tạm ứng vốn. Theo hợp đồng, khoản tạm ứng được chia thành 2 đợt, trong đó đợt 2 được thanh toán sau 6 tháng kể từ ngày thanh toán đợt 1; trường hợp chính sách ngân sách có điều chỉnh và được cơ quan có thẩm quyền công bố sớm hơn, hai bên có thể thống nhất việc tạm ứng.
Tuy nhiên, chỉ sau 3 tháng kể từ lần tạm ứng đầu tiên, nhà thầu đã đề nghị bổ sung phần tạm ứng với lý do số tiền đợt 1 chưa đáp ứng nhu cầu theo tiến độ thi công. Hồ sơ đề nghị mới chỉ kèm danh mục nội dung chi, chưa có hồ sơ, chứng từ chứng minh các khoản chi và chưa làm rõ việc điều chỉnh chính sách ngân sách.
Theo Kiểm toán nhà nước, việc tạm ứng sớm này chưa đầy đủ căn cứ và chưa có đủ hồ sơ để làm rõ sự cần thiết.
Kiểm toán nhà nước cũng yêu cầu Ban Quản lý dự án Mỹ Thuận rà soát, báo cáo cơ quan có thẩm quyền đối với trường hợp rút vốn vay theo hình thức nhà tài trợ nước ngoài thanh toán trực tiếp, làm rõ việc có bắt buộc chuyển tiền về tài khoản của nhà thầu mở tại ngân hàng được phép hoạt động tại Việt Nam hay không.
“Trường hợp pháp luật yêu cầu phải thực hiện theo phương thức này, cơ quan có thẩm quyền được kiến nghị rà soát, bổ sung quy định và xử lý theo quy định”, đại diện Kiểm toán nhà nước nhấn mạnh.
Nghiên cứu mở rộng sớm cao tốc Mỹ An - Cao Lãnh
Bộ Xây dựng đã thống nhất chủ trương nghiên cứu mở rộng quy mô đầu tư tuyến cao tốc Mỹ An - Cao Lãnh giai đoạn I, đồng thời giao Ban Quản lý Dự án Mỹ Thuận lập Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi điều chỉnh chủ trương đầu tư Dự án.
Theo phương án đang được nghiên cứu, tuyến chính sẽ được mở rộng từ 4 làn xe phân kỳ, nền đường rộng 17 m lên 4 làn xe hoàn chỉnh, nền đường rộng 24,75 m, có làn dừng khẩn cấp liên tục.
Kinh phí tăng thêm dự kiến khoảng 3.429 tỷ đồng. Sau khi sử dụng khoảng 684 tỷ đồng còn dư trong tổng mức đầu tư hiện tại, nhu cầu vốn cần bổ sung khoảng 2.745 tỷ đồng.