Cầu từ nhà đầu tư nhỏ lẻ vượt mốc kỷ lục của SpaceX
Theo nguồn tin từ Bloomberg, sức hút của thương vụ IPO Anthropic đã tạo ra một cột mốc mới về mức độ quan tâm của giới đầu tư cá nhân.
SpaceX lên sàn vào tháng 6 năm nay, tổng lượng lệnh đặt mua đạt hơn 350 tỷ USD, trong đó nhà đầu tư nhỏ lẻ đóng góp hơn 100 tỷ USD. Trong khi đó, tổng lượng đặt mua Anthropic lên tới hơn 600 tỷ USD, trong đó từ cá nhân 115–120 tỷ USD và tổ chức đã đăng ký vượt 500 tỷ USD.
Dẫu tổng giá trị đặt mua chung của cá nhân với thương vụ Anthropic vượt trội, nhưng SpaceX vẫn duy trì vị thế dẫn đầu trên một số nền tảng môi giới bán lẻ quen thuộc tại Mỹ. Cụ thể, nhu cầu đặt mua Anthropic đứng thứ hai sau SpaceX trên cả hai nền tảng Robinhood và Charles Schwab. Đại diện Robinhood cho biết đã có hơn 360.000 khách hàng đăng ký mua cổ phiếu ANT của Anthropic và toàn bộ những người tham gia đều được phân bổ ít nhất một cổ phiếu. Tại Charles Schwab, nhóm cổ phiếu liên quan đến trí tuệ nhân tạo (AI) dẫn đầu hoạt động giao dịch trong phiên thứ Sáu, với mã ANT nằm trong nhóm năm cổ phiếu sôi động nhất.
Lý giải cho dòng tiền ồ ạt này, chuyên gia Jai Malhi của công ty nghiên cứu Vanda Research nhận định rằng, trong bối cảnh tâm lý chung của thị trường đang suy yếu, ngưỡng để một thương vụ lớn vượt qua kỳ vọng trở nên "dễ hơn nhiều", đồng thời có "rất nhiều tiền chờ sẵn" bên ngoài để tham gia đợt IPO này. Trước giờ giao dịch đầu tiên, Vanda Research từng dự báo lượng mua ròng của nhà đầu tư cá nhân trong ngày chào sàn có thể đạt khoảng 250 triệu USD.
Bất chấp lượng tiền đăng ký khổng lồ, phần cổ phiếu thực tế mà nhà đầu tư cá nhân nắm giữ lại khá khiêm tốn.
Bloomberg cho biết, nhóm nhỏ lẻ chỉ nhận được khoảng 15% tổng lượng cổ phiếu chào bán. Phần lớn số cổ phiếu còn lại được ưu tiên phân bổ cho các quỹ đầu tư dài hạn và các quỹ đầu tư quốc gia. Trong khi đó, các quỹ đầu tư mạo hiểm (VC) chỉ nhận được một tỷ lệ gộp ở mức một chữ số thấp đến trung bình.
So với đợt IPO của SpaceX, nhóm ngân hàng bảo lãnh do Goldman Sachs và Morgan Stanley dẫn đầu lần này đã phân bổ tỷ lệ cổ phiếu thấp hơn nhiều so với lượng đặt mua.
Sự cạnh tranh gay gắt khiến hàng loạt tên tuổi lớn phải ra về tay trắng. Bloomberg ghi nhận hơn một nửa trong số khoảng 1.200 định chế tài chính đặt lệnh không nhận được cổ phiếu nào, với cơ cấu phân bổ thiên hẳn về các nhà đầu tư Mỹ. Ngay cả tập đoàn quản lý tài sản hàng đầu thế giới BlackRock cũng chỉ nhận được khoảng một nửa trong tổng số xấp xỉ 10 tỷ USD đã đăng ký mua.
Dù nguồn cung khan hiếm, quy trình phân bổ bán lẻ lần này được tạp chí Barron's đánh giá là diễn ra khá suôn sẻ. Năm công ty môi giới lớn gồm Fidelity, Charles Schwab, Robinhood, SoFi và E-Trade (thuộc Morgan Stanley) đều được chia một phần cổ phiếu ở giá IPO, tương tự cách thức từng áp dụng trong thương vụ SpaceX. Charles Schwab xác nhận mọi khách hàng đủ điều kiện và hoàn tất xác nhận lệnh đều nhận được ít nhất một phần số cổ phiếu đăng ký. Điểm thay đổi đáng chú ý duy nhất là Fidelity đã nâng yêu cầu số dư tài khoản tối thiểu để tham gia đặt mua từ 2.000 USD lên 25.000 USD.
Sức nóng của Anthropic cũng lan rộng ra ngoài biên giới nước Mỹ. Theo Bloomberg, công ty đã phân bổ 1,1 tỷ USD cổ phiếu cho nhà đầu tư cá nhân tại Anh và lục địa châu Âu, khoảng 3 tỷ USD tại Nhật Bản và khoảng 110 triệu USD tại Australia.
Phiên giao dịch thứ hai lao dốc và áp lực vĩ mô
Trái ngược với sự hưng phấn của ngày chào sàn khi cổ phiếu ANT tăng 17%, thị trường lập tức chứng kiến một gáo nước lạnh trong phiên giao dịch thứ hai vào ngày thứ Sáu (20/11). Dữ liệu từ Wall Street Journal cho thấy thị giá ANT có lúc rơi xuống chỉ còn cao hơn giá IPO 5 xu, trước khi thu hẹp đà giảm và đóng cửa mất 8,5% về mức 88,91 USD, vẫn giữ được mức tăng khoảng 7% so với giá chào bán ban đầu. Cú trượt giá này đã cuốn phăng khoảng 109 tỷ USD giá trị thị trường của doanh nghiệp.
Theo NBC News, nhịp điều chỉnh của ANT diễn ra đồng pha với đợt bán tháo chung trên nhóm cổ phiếu công nghệ, đi kèm nỗi lo ngại về triển vọng doanh thu AI liên quan đến các quy định kiểm soát xuất khẩu công nghệ tiên tiến sang Trung Quốc.
Bên cạnh đó, áp lực từ chính sách tiền tệ tiếp tục đè nặng lên toàn thị trường. Ông Kevin Gordon từ Charles Schwab nhận định giới đầu tư đang chịu sức ép khi Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) ngày càng thể hiện quan điểm "diều hâu" (nghiêng về hướng tăng lãi suất) trước tình trạng lạm phát dai dẳng.
Dưới góc độ định giá ngành, ông Amish Patel của công ty dịch vụ tài chính Raymond James cho rằng cú giảm của Anthropic "làm nổi bật sự căng thẳng ở trung tâm của giao dịch AI": nhà đầu tư tin tưởng vào tiềm năng dài hạn của công nghệ, nhưng ngày càng khắt khe hơn trong việc đòi hỏi tốc độ tăng trưởng và lợi nhuận thực tế.
Dù biến động ngắn hạn rất lớn, Bloomberg đánh giá Anthropic đã thuyết phục được giới đầu tư Phố Wall nhờ chiến lược tập trung rõ nét vào tệp khách hàng doanh nghiệp. Hồ sơ tài chính cho thấy doanh thu quy năm hóa (doanh thu ước tính cả năm dựa trên kết quả của một giai đoạn ngắn gần nhất) của công ty đã đạt 81 tỷ USD tính đến ngày 31/10, tăng thêm 10 tỷ USD chỉ sau một tháng kể từ cuối tháng 9.
Chất lượng tệp khách hàng cũng ghi nhận bước nhảy vọt: Anthropic hiện sở hữu hơn 11.900 khách hàng doanh nghiệp mang lại doanh thu tối thiểu 100.000 USD mỗi đơn vị trong 12 tháng tính đến cuối tháng 9, tăng mạnh so với con số khoảng 1.500 khách hàng vào năm 2025. Về năng lực tài chính, công ty nắm giữ khoảng 132 tỷ USD tiền mặt và các khoản tương đương tiền tính đến ngày 30/9. Ở mảng sản phẩm, công cụ hỗ trợ lập trình Claude Code đang được ứng dụng rộng rãi trong thực tế, bao gồm cả đội ngũ kỹ sư tại Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Mỹ (NASA).
Tuy nhiên, bức tranh dài hạn của Anthropic vẫn tồn tại những rủi ro không thể xem nhẹ. Cả Anthropic và đối thủ OpenAI hiện đều đối mặt với sự giám sát ngày càng chặt chẽ của giới chức về vấn đề an toàn AI, đặc biệt sau hàng loạt vụ tấn công mạng gây ra bởi các tác nhân AI mất kiểm soát.
Ngay trong hồ sơ IPO của mình, Anthropic cũng thẳng thắn thừa nhận công nghệ này có thể mang lại "rủi ro tồn vong cho nhân loại". Về cục diện cạnh tranh, đối thủ lớn nhất là OpenAI đã nộp hồ sơ niêm yết kín nhưng không có kế hoạch lên sàn trước năm 2027.
Sự bùng nổ của các thương vụ lớn đã đẩy tổng số vốn huy động qua các đợt IPO lần đầu tại Mỹ trong năm nay lên mức 258 tỷ USD, chính thức vượt qua kỷ lục 195 tỷ USD của năm 2021, theo dữ liệu của Bloomberg.