Ông Sử Ngọc Khương, Giám đốc cấp cao Bộ phận Tư vấn Đầu tư Savills Việt Nam cho rằng, giá trị cốt lõi của Nghị quyết không nằm ở quy mô dòng vốn đăng ký, mà ở việc định hình mô hình tăng trưởng dựa trên công nghệ, tri thức và đổi mới sáng tạo.
"Trong giai đoạn tới, câu hỏi không còn là Việt Nam thu hút được bao nhiêu vốn FDI, mà là thu hút được bao nhiêu công nghệ, bao nhiêu tri thức và bao nhiêu giá trị gia tăng cho nền kinh tế", ông Khương nhận định.
Theo Savills, đây là lần đầu tiên định hướng phát triển khu vực FDI được đặt trong bối cảnh nâng cao năng suất quốc gia và chuyển đổi mô hình tăng trưởng, thể hiện mục tiêu đưa Việt Nam từ một điểm đến sản xuất truyền thống trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo và phân bổ nguồn lực chiến lược trong khu vực.
Lợi thế cạnh tranh chuyển từ ưu đãi sang thể chế
Sau hơn ba thập kỷ mở cửa, Việt Nam đã trở thành điểm đến hấp dẫn của dòng vốn đầu tư quốc tế nhờ môi trường chính trị ổn định, chi phí sản xuất cạnh tranh, lực lượng lao động dồi dào và mạng lưới hiệp định thương mại tự do rộng khắp.
Tuy nhiên, bối cảnh cạnh tranh thu hút FDI đang thay đổi nhanh chóng. Khi nhiều quốc gia đều áp dụng các chính sách ưu đãi tương tự, trong khi thuế tối thiểu toàn cầu và quá trình tái cấu trúc chuỗi cung ứng diễn ra mạnh mẽ, lợi thế về chi phí không còn tạo ra khác biệt như trước.
Theo Savills, trong các quyết định đầu tư dài hạn, các tập đoàn đa quốc gia ngày càng coi trọng chất lượng thể chế, tính minh bạch của môi trường đầu tư, khả năng dự báo chính sách, hiệu quả thực thi pháp luật và mức độ bảo vệ quyền tài sản.
Đây cũng là lý do Nghị quyết 10 nhấn mạnh các cam kết bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, quyền sở hữu tài sản, bảo vệ vốn đầu tư và nguyên tắc không áp dụng hồi tố theo hướng bất lợi cho doanh nghiệp.
Ông Khương cho rằng, trong giai đoạn tới, lợi thế cạnh tranh của Việt Nam sẽ không còn đến từ mức ưu đãi cao hơn các quốc gia khác, mà đến từ khả năng tạo dựng niềm tin cho nhà đầu tư thông qua môi trường đầu tư ổn định, minh bạch và nhất quán.
Điều này càng có ý nghĩa khi trong nền kinh tế tri thức, tài sản giá trị nhất của doanh nghiệp không chỉ là nhà máy hay dây chuyền sản xuất, mà còn là công nghệ, dữ liệu, thuật toán, thương hiệu và các tài sản trí tuệ khác. Khi những tài sản vô hình được bảo vệ tốt hơn, các tập đoàn quốc tế sẽ có thêm cơ sở để mở rộng hoạt động nghiên cứu, chuyển giao công nghệ và triển khai các dự án có hàm lượng đổi mới sáng tạo cao tại Việt Nam.
| |
Trọng tâm là công nghệ, đổi mới sáng tạo và liên kết doanh nghiệp trong nước
Một điểm nổi bật khác của Nghị quyết 10 là định hướng chuyển trọng tâm từ thu hút dòng vốn sang thu hút các nguồn lực tạo ra năng suất dài hạn cho nền kinh tế.
Các lĩnh vực ưu tiên gồm bán dẫn, trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data), điện toán đám mây, công nghệ sinh học, công nghệ năng lượng, logistics hiện đại và nhiều ngành công nghệ cao khác. Đồng thời, Việt Nam hướng tới thu hút các trung tâm R&D, trung tâm dữ liệu, trung tâm đổi mới sáng tạo, trung tâm điều hành khu vực và các dịch vụ dùng chung của các tập đoàn đa quốc gia.
Theo ông Khương, định hướng này phản ánh tham vọng nâng cao vị thế của Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu. Nếu trước đây lợi thế chủ yếu nằm ở năng lực sản xuất và lắp ráp thì trong giai đoạn tới, giá trị gia tăng sẽ tập trung nhiều hơn vào nghiên cứu, thiết kế, quản trị dữ liệu, phát triển sản phẩm và đổi mới sáng tạo.
Bên cạnh đó, mục tiêu đến năm 2030 có khoảng 10.000 doanh nghiệp Việt Nam tham gia chuỗi giá trị và chuỗi cung ứng của khu vực FDI cho thấy trọng tâm chính sách không còn là thu hút vốn đơn thuần, mà hướng tới tăng cường hiệu ứng lan tỏa đối với doanh nghiệp trong nước, qua đó nâng cao năng lực cạnh tranh nội tại của nền kinh tế.
| |
Thực thi sẽ quyết định thành công
Theo Savills, khi Nghị quyết 10 đưa ra nhiều định hướng chiến lược, khả năng hiện thực hóa các cam kết đang là yếu tố được cộng đồng đầu tư quốc tế quan tâm nhất.
Ông Khương cho rằng, cải cách thủ tục hành chính, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, phát triển hạ tầng hiện đại và bảo đảm tính nhất quán trong thực thi chính sách giữa các cấp quản lý sẽ là những điều kiện tiên quyết để Việt Nam thu hút các trung tâm R&D, các dự án công nghệ chiến lược và các tập đoàn đa quốc gia hàng đầu.
"Giai đoạn 2026-2030 sẽ không còn là cuộc cạnh tranh thu hút FDI về quy mô vốn, mà là cuộc cạnh tranh về chất lượng môi trường đầu tư. Nghị quyết 10 đã đặt ra tầm nhìn rõ ràng, nhưng thách thức lớn nhất là biến các cam kết chính sách thành trải nghiệm thực tế của nhà đầu tư. Nếu các cải cách về thể chế, nhân lực và môi trường kinh doanh được triển khai đồng bộ, Việt Nam hoàn toàn có thể chuyển từ vị thế tham gia chuỗi giá trị sang đồng kiến tạo chuỗi giá trị toàn cầu trong thập kỷ tới", ông Khương nhấn mạnh.